hekimtap.az

Ретинопатия недоношенных- это мультифакториальное заболевание,  частота возникновения и тяжесть заболевания которого обусловлены влиянием множество перинатальных факторов, оказывающих неблагоприятное воздействие на незрелую сетчатку недоношенного младенца и приводящих к нарушению ее воскуляризации. В Чикаго в 1984 году была принята I-я международная классификация РН. В 2003 году классификация была дополнена «типом течения РН». В 2005 году было сделано дополнение к действующей классификации РН: выделена так называемая «задняя агрессивная» форма течения острой РН, характеризующаяся ранним началом и быстрым прогрессированием заболевания, распространением патологического процесса в I зону сетчатки и чаще с неблагоприятным исходом в отношении зрения. Классификация: По локализации патологического процесса на сетчатке выделяют 3 зоны, расположенные концентрично вокруг диска зрительно нерва: I-я зона (задний полюс глаза) – круг (30), радиус которого равен удвоенному расстоянию от диска зрительного нерва до фовеолы; II-я зона – кольцо (60), расположенное кнаружи от I- ой зоны до назальной части зубчатой линии и проходящее через темпоральную в экваториальной области; III-я зона – остальная область сетчатки кпереди от II-ой зоны. Выделяют 5 стадии РН, в основе которых лежит степень выраженности ретинальных сосудистых нарушений. I стадия - наличие тонкой, плоской, белого цвета демаркационной линии. Она разделяет бессосудистую периферическую часть сетчатки от сосудистой. Сосуды сетчатки расширены, извитые. II стадия – формирование гребня. Демаркационная линия становится выше, шире, увеличивается в объеме и приподнимается над плоскостью сетчатки. Цвет гребня может меняться от белого до фиолетового. Характерно увеличение числа артериовенозных периферических шунтов. III стадия – гребень с экстраретинальной фиброваскулярной пролиферации. Пучки новообразованных сосудов. IV стадия – субтотальная отслойка сетчатки. Различают 4 А стадию- экстрафовеальная ретинальная отслойка, при которой макулярная область не отслоена, и 4 Б стадию – отслойка сетчатки включает макулярную зону. V стадия – тотальная отслойка сетчатки, всегда имеющая воронкообразную конфигурацию.                 Сроки первичного скрининга ретинопатии недоношенных Гестационный возраст,               нет Постконцептуальный возраст, нед. Хронологичкский возраст, нед 22 31 9 23 31 8 24 31 7 25 31 6 26 31 5 27 31 4 28 32 4 29 33 4 30 34 4 31 35 4 32 36 4                                                  Мониторинг за течением РН   Частота обследований Тип РН (зона локализации, стадия) 2 раза в неделю Тип 1 РН - Зона I: любая стадия РН с «плюс- болезнью» - Зонa I: стадия 3 без «плюс- болезни» - Зона II: стадия 2 и 3 с «плюс- болезни» 1 раз в неделю Тип 2 РН - Зона I: стадия 1 или 2 без «плюс- болезни» - Зона II: стадия 3 без «плюс- болезни»   Показанием к проведению лазерной коагуляции сетчатки при РН является пороговая стадия развития процесса - стадия III  (+) болезнь в зоне II или III распространением экстраретинальной пролиферации на 5 последовательных или 8 суммарных часовых меридианов или при любом проявлении болезни в зоне  I. При течении РН по тип 1 необходимо планировать проведение лазер- или криокоагуляции сетчатки. Вмешательство должно быть проведено не позднее 72-х часов от момента постановки диагноза. При вовлечении в процесс I зоны по типу задней агрессивной РН прогноз для зрения чаще неблагоприятный. Показанием для интравитреальной Anti VEGF терапии может быть задняя агрессивная форма РН. Показанием для оперативного лечения РН является IV стадия заболевания.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 24.04.2020

Тактика введения больных с внутриглазным инородным телом

Тактика введения больных с внутриглазным инородным телом

При проникающих ранениях глазного яблока в нем не редко обнаруживают инородные тела. При промышленной травме чаще всего наблюдается внедрение в глаз железосодержащих инородных тел, а при сельскохозяйственной и бытовой травме – амагнитных осколков, чаще медьсодержащих. Частота внедрения магнитных инородных тел составляет 85-90 % всех внутриглазных осколков, амагнитных 10-15 %. Подобные травмы глаз значительно чаще получают мужчины. Больше всего ранений глаз наблюдается у лиц в возрасте 20-40 лет, причем чаще поражается левый глаз. Размеры внутриглазных инородных тел различны, но среди них преобладают мелкие осколки. Входными воротами чаще всего является роговица (в 63,7 %), в связи с чем у половины больных, как правило, наблюдается повреждения хрусталика, реже склера (в 21,2 %). Диагностика: Биомикроскопия и офтальмоскопия. При биомикроскопическом исследовании инородное тело иногда выявляется в передней камере, хрусталике или в стекловидном теле. В том случае, если можно провести офтальмоскопию (прозрачный хрусталик), инородное тело можно увидеть в стекловидном теле или на глазном дне. Если осколок не виден, то при его диагностике могут помочь следующие клинические признаки: - наличие проникающей раны в стенке глаза - обнаружение раневого канала в роговице, радужке и хрусталике - несоответствие между величиной раны и остротой зрения при незначительной ране глаза - повреждение радужки и хрусталика, кровь в передней камере, кровоизлияние в стекловидное тело - гнойный экссудат в передней камере - пузырьки воздуха в стекловидном теле в течение первых уток после ранения - глубокая передняя камера и гипотония - ирит или иридоциклит у больных, профессия которых позволяет предполагать возможность повреждения глаза инородным телом - односторонний мидриаз спустя 3-6 недель после травмы - локальная или тотальная эндотелиально-эпителиальная дистрофия роговицы при локализации осколка в радужно- роговичном углу. Рентгенография. Этот метод позволяет определять локализацию внутриглазых инородных тел размером от 0,5 мм и более. Для определения локализации внутриглазного инородного тела следует применять методы Комберга-Балтина. Для установления мета нахождения инородных тел в переднем отделе глазного яблока можно использовать метод бесскелетной рентгенографии по Фогту. Компьютерная томография. Минимальный размер осколка металла, выявляемого с помощью томографий,  - 0,2*0,3 мм, стекла- 0,5 мм. Ультразвуковая диагностика (В- скан.). Ультразвук используют для определения локализации инородного тела и для получения точной характеристики травматических повреждений глаза. Признаки сидероза: -  Коричневатые отложения на эндотелии роговицы -  Коричневая деколорация радужки (гетерохромия) -  Расширенный зрачок, не реагирующий на свет -  Катаракта желтоватого цвета с коричневыми включениями в капсуле хрусталика - Глаукома - Пигментная дегенерация сетчатки -  Гиперемия и отек диска зрительного нерва -  Изменения на ЭРГ Признаки халкоза: -  Снижение остроты зрения -  Кольцо Кайзера-Флейшнера -  Катаракта в виде «подсолнуха» -  Зеленоватая деколорация радужки (гетерохромия) -  Хронический увеит -  Глаукома -  Помутнения стекловидного тела -  Изменения на ЭРГ Лечение: Переднекамерная локализация. -  За редким исключением, необходимо закрыть входное отверстие раны и приготовить парацентезы для экстракции. -  Прямое извлечение надо использовать только в некоторых случаях- например, если внутриглазное инородное тело «вколочено» в угол передней камеры и радужку. -  Парацентезы должны быть расположены в меридианах 90- 180 град. на отдалении от инородного тела. -  Перед извлечением внутриглазного инородного тела необходимо защитить хрусталик и эндотелий  помощью инъекции вискоэластика. -  Зрачок должен быть сужен. Этот поможет предотвратить повреждение хрусталика и переместить внутриглазное инородное тело, лежащее на поверхности радужки, центральнее. Локализация в хрусталике. -  Если нет катаракты или создается впечатление, что повреждение передней части стабилизировалось, то нет и необходимости в экстракции хрусталика. -  Тот факт, что внутриглазное инородное тело внутри хрусталика, не означает невозможность развития сидероза. -  Для удаления хрусталика используют в большинстве случаев факоэмульсификацию, в том числе ленсэктомию, ЭЭК и интракапсулярную эктракцию катаракты; решение об операции принимают с учетом конкретной ситуации. Необходимо всегда помнить о возможном выпадении стекловидного тела. -  Одновременная имплантация приветствуется, если нет значительного поражения заднего сегмента глаза или невозможно рассчитать силу ИОЛ до операции. Интравитреальная локализация. В случае если внутриглазное инородное тело располагается в среднем отделе стекловидного тела и не травмирует задний сегмент глазного яблока, его можно извлечь с помощью постоянного внутриглазного магнита или пинцета без витрэктомии. В тоже время, если наблюдается кровоизлияние в стекловидное тело или повреждение сетчатки, необходимо выполнить полноценную витрэктомию, сопровождаемую удалением внутриглазного инородного тела (ВГИТ). -  Удалите столько стекловидного тела, сколько понадобится для хорошей визуализации ВГИТ. -  Если ВГИТ визуализируется, переместите его в средние слои витреума с помощью магнита или пинцета. Если ВГИТ скрыто в толще интравитреального кровоизлияния, осторожно удаляйте витреум, пока ВГИТ не станет видно. -  Используйте наконечник витреотома для удаления всех контактов ВГИТ со стекловидным телом. -  Подготовьте место в оболочках глаза для извлечения ВГИТ. -  Уберите наконечник витреотома, поместите заглушку в склеротомию  и расширьте отверстие для удаления ВГИТ с помощью пинцета. -  Медленно извлеките ВГИТ. -  Наложите на склеротомию -  Завершите витреэктомию. -  Определите зону повреждения сетчатки и решите, не требуют ли они лазерного лечения. -  Исследуйте периферию сетчатки с помощью склерокомпрессии. -  Планируйте выполнение лазерного циркляжа, даже если разрыв на периферии не обнаружен. - Тщательно взвесьте плюсы и минусы газовой тампонады. Ретинальная локализация. - Сначала завершите витрэктомию; важно не оставлять стекловидное тело в зоне расположения ВГИТ. Если витреум отслоит не удается, проведите обработку вокруг этого места, оставляя на поверхности ВГИТ только «обрубки»  стекловидного тела. -  Убедитесь, что ВГИТ свободно и подвижно. В противном случае используйте острый инструмент для выделения его из сетчатки или капсулы, если она успела сформироваться. Никогда не используйте магнит или диссекцию тканей тупым способом для освобождения ВГИТ. -  Остальные хирургические этапы описаны ранее.

Paylaşıldı: 24.04.2020

BÖYÜK DİAMETRLİ MAKULYAR YIRTIQ ZAMANI İNVERTED İLM FLAP TEXNİKASI 

BÖYÜK DİAMETRLİ MAKULYAR YIRTIQ ZAMANI İNVERTED...

Akad. Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi, Bakı şəh., Azərbaycan Açar sözlər: makulyar yırtıq, inverted İLM flap, optik koherent tomoqrafiya Makulyar yırtıq əksər hallarda idiopatik olmaqla anatomik foveanı əhatə edən tam qat torlu qişa deffektidir. Makulyar yırtıq mərkəzi görməyə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edən bir patalogiyadır. Əsasən həyatın 6-cı, 7-ci dekadasında, əsasən qadınlarda rast gəlinir və tədqiqata görə populyasiyada yayılmasi hər 100000 nəfərə 8.69 gözdədir [1]. İlk dəfə 1991-ci ildə Kelly and Wendel  Pars Plana Vitrektomiya  (PPV) zamanı daxili hüdudi membranın (İLM) soyulması (peeling) ilə yırtığın müalicəsinin mümkünlüyünü  göstərdi. Daha sonralar  İLM-in soyulması makulyar yırtıqların müalicəsində standart bir cərrahi texnikaya çevrildi [2].  Makulyar yırtıqların müalicəsində ikinci əhəmiyyətli addım 2000-ci ildə Kodonosono və əməkdaşları tərəfindən vizualizasiyanı yaxşılaşdırmağa və əməliyyat vaxtı İLM-i tam soymağa imkan verən indosianin yaşılın (İCG) tətbiqi oldu [3, 4].  Trypan blue və brilliant blue kimi  digər boyalar  İLM-in rənglənməsi üçün daha sonralar alternativ olaraq istifadə edilməyə başladı [5, 6]. Cərrahiyyəsinin yuxarıda göstərilən nailiyyətlərinə baxmayaraq, bir qisim makulyar yırtıqlarda  İLM pilling aparıldıqdan  sonra  belə,  "flat-open" deyilən  neyrosensor retinadan  məhrum, açıq  piqment epiteli sahəsi qalırdı. Bu hallar böyük diametrə malik (400 mkm-dən geniş) və miopik makulyar yırtıqlardan sonra rast gəlinirdi [7, 8]. Michalewska və əməkdaşları 2010-cu ildə ilk dəfə geniş diametrli makulyar yırtıqların müalicəsində inverted İLM flap texnikasını tətbiq etdilər,  bununda da geniş diametrli (minimun 700mkm )  yırtıqların tam bağlanmasına və funksional nəticələrin artmasına nail oldular [9, 10]. Mən sizə Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzində 2017-ci ildə ilk dəfə olaraq böyük diametrli makulyar yırtıqlarda "inverted İLM flap" texnikası ilə əməliyyat etdiyimiz bir kliniki halı təqdim etmək istəyirəm. Kliniki hal Xəstə A.İ., 59 yaşında qadın. Sol gözündə görməsinin zəif olması şikayəti ilə müraciət etmişdir. Xəstəyə viziometriya, biomikroskopiya, gen bəbəklə oftalmoslopiya və OKT müayinəsi aparılmışdır. Aparılan müayinələr zamanı Vis OS 0.05 k/o olmuş, biomikroskopiya zamanı ön strukturlarda patalogiya görülməməşdir. Xəstədə oftalmoskopiya zamanı sol gözündə makulada kənarları aydın seçilən dairəvi formada ocaq müşahidə edilmişdir. Optik Koherent Tomoqrafiya müayinəsində minimal diametri 889mkm, maksimal bazal diametri 1959 mkm  və kənarlarında  kistoz ödem olan  makulyar yırtıq aşkar edildi (Şək.1a,b.) Xəstəyə cərrahi müdaxilə təklif edildi.   a)       b)    Şək. 1: a) Əməliyyatdan əvvəl göz dibinin şəkili; b) əməliyyatdan qabaq OCT müayinəsi Əməliyyat zamanı pars plana vitrektomiya aparıldıqdan sonra, makula brilliant mavisi ilə boyandı, İLM  pilling aparıldı,  yırtığın böyük diametrini nəzərə alaraq soyulmuş İLM flap yırtıq kənarından qoparılmadan yırtığın içinə yerləşdirildi. Sonra maye hava mübadiləsi aparıldı və sonda şüşəvari cisim boşluğuna 20% SF6 qaz yeridildi. Xəstəyə bir neçə gün üzü aşağı vəziyyətdə uzanmaq tövsiyə edildi. Əməliyyatdan 20 gün sonra təkrar müayinə zamanı Vis OS 0.06 ( Snellen cədvəlinə görə)  olmuş və yırtıq tamamilə bağlanmışdır. Təkrari OCT müayinəsində foveada yırtıq nahiyyəsində yırtığın içinə yerləşdirdiyimiz İLM  parçasının yaratdığı hiperreflektivlik müşahidə edilmişdir. (Şək. 2a, b).   a)   b)    Şək.2. a) Əməliyyatdan 20 gün sonra göz dibinin şəkili; b) əməliyyatdan 20 gün sonra OCT müayinəsi   Apardığımız kliniki müşahidədən görüldüyü kimi inverted İLM flap texnikası çox geniş diametrli makulyar yırtıqlar zamanı belə yırtığın bağlanması ilə nəticələnir. Belə ki, əvvəllər ILM-in soyulması ilə PPV zamanı  idiopatik makulyar yırtıqların bağlanması 68% idi[11]. Lakin, soyulmuş ILM-in saxlanması ilə bu rəqəm 86-100 % -ə qalxdı [12]. İLM flap texnikası ilə geniş diametrli yırtıqların bağlanmasının səbəbini izah etmək üçün bir sıra fikirlər mövcuddur: çevrilmiş İLM flap daxilində müller hüceyrə fraqmentlərini saxlayır. Bu fraqmentlər makulyar yırtığı doldurur və yırtığın bağlanmasına təkan verən glial hüceyrələrin proliferasiyasını sürətləndirir. Bunlar həmçinin toxuma proliferasiyası üçün skelet rolunu oynamaqla fotoreseptorların düzgün yerləşməsini təmin edir və sonda postoperativ anatomik və funksional nəticələri yaxşılaşdırır. Bu nəzəriyyə bazal membranların toxuma proliferasiyasına təkan verməsinə əsaslanır. Yırtıq daxilinə yerləşdirilmiş İLM fraqmenti də bazal membran olduğu üçün glial hüceyrə proliferasiyasına, nəticədə zamanla makulyar yırtığın tam bağlanmasına səbəb olur [13]. Lakin, inverted ILM flap texnikasının tətbiqi sərhədsiz deyil. Belə ki, bəzi hallarda  maye hava mübadiləsi aparılarkən saxlanmış İLM parçası yırtıq kənarlarından qopa bilər. Bunun baş vermə  ehtimalını azaltmaq üçün PFD istifadə edilir və ya  infuzion təzyiq azaldılır [14]. Beləliklə, qeyd etmək istəyirəm ki, inverted İLM flap texnikası geniş diametrli makulyar yırtıqların müalicəsində təhlükəsiz və faydalı bir cərrahi taktikadır və qısa müddət ərzində  yüksək anatomik və funksional nəticələr əldə etməyə imkan verir.   ƏDƏBİYYAT: McCannel C.A., Ensminger J.L., Diehl N.N. et al. Population Based Incidence of Macular Holes // Ophthalmology, 2009, v.116(7), p.1366-1369. Welly N.E., Wendel R.T. Vitreous surgery for idiopathic macular holes. Results of a pilot study // Arch. Ophthalmol., 1991, v.109, p.654-659. Kadonosono K., Itoh N., Uchio E. et al.Staining of internal limiting membrane in macular hole surgery // Arch. Ophthalmol., 2000, v.118, p.1116-1118.  Ando F., Sasano K., Ohba N. et al. Anatomic and visual outcomes after indocyanine green-assisted peeling of the retinal internal limiting membrane in idiopathic macular hole surgery // Am. J. Ophthalmol., 2004, v.137, p.609-614.  Beutel J., Dahmen G., Ziegler A. Internal limiting membrane peeling with indocyanine green or trypan blue in macular hole surgery: A randomized trial // Arch. Ophthalmol., 2007, v.125, p.326-332.  Henrich P.B., Haritoglou C., Meyer P. et al. Anatomical and functional outcome in brilliant blue G assisted chromovitrectomy // Acta. Ophthalmol., 2010, v.88, p.588-593.  Imai M., Iijima H., Gotoh T. et. al. Optical coherence tomography of successfully repaired idiopathic macular holes // Am. J. Ophthalmol., 1999, v.128, p.621-627. Kang S.W., Ahn K., Ham D.I. Types of macular hole closure and their clinical implications // Br. J. Ophthalmol., 2003, v.87, p.1015-1019.  Michalewska Z., Michalewski J., Cisiecki S. et al. Correlation between foveal structure and visual outcome following macular hole surgery: A spectral optical coherence tomography study // Graef. Arch. Clin. Exp. Ophthalmol., 2008, v.246, p.823-830.  Michalewska Z., Michalewski J., Adelman R.A. et al. Inverted internal limiting membrane flap technique for large macular holes // Ophthalmology, 2010, v.117, p.2018-2025.  Welly N.E., Wendel R.T. Vitreous surgery for idiopathic macular holes. Results of a pilot study // Arch. Ophthalmol., 1991, v.109, p.654-659.  Shukla D., Kalliath J., Neelakantan N. et al. A comparison of brilliant blue G, trypan blue, and indocyanine green dyes to assist internal limiting membrane peeling during macular hole surgery // Retina, 2011, v.31, p.2021-2025.  Rizzo S., Bacherinin D. Treatment of macular hole with  inverted ILM flap technique // Retina today, 2017, p.35-37. Shin M.K., Park K.H., Park S.W. et al. Perfluoro-n-octane-assisted single-layered inverted internal limiting membrane flap technique for macular hole surgery // Retina, 2014, v.34, p.1905-1910.  М ТЕХНИКА «INVERTED ILM FLAP» ПРИ МАКУЛЬЯРНЫХ РАЗРЫВАХ БОЛЬШОГО ДИАМЕТРА (КЛИНИЧЕСКИЙ СЛУЧАЙ) Национальный Центр офтальмологии имени акад. Зарифы Алиевой, г. Баку, Азербайджан Ключевые слова: макулярный разрыв, inv                                                                  РЕЗЮМЕ В статье представлен клинический случай 59-летного пациента с макулярным разрывом большого диаметра. Во время проведения витрэктомии после окрашивания в связи с большим диаметром разрыва ILM не удалялось и переместилось во внутрь разрыва.  Через 20 дней после операции определилось полное закрытие разрыва. Острота зрения больного улучшилось и составляла 0.06 по таблице Снеллена. Таким образом, хочу подчеркнуть, что техника выполнения «inverted ILM flap» при макулярных разрывах с большим диаметром является безопасной и позволяет получить высокие анатомические и функциональные результаты. INVERTED INTERNAL LIMITING (ILM) FLAP TECHNIQUE FOR LARGE MACULAR HOLES  National Ophthalmology Centre named after Zarifa Aliyeva, Baku, Azerbaijan                                                             SUMMARY In this clinical case was reported a 59 years old patient with large macular hole. During pars plana vitrectomy after dye staining the ILM was not completely removed and then was inverted to cover and fill the macular hole. After 20 days  from surgery the hole was completely closed. The patients vision improved and was 0.06 by Snellen.  So, inverted ILM flap technique appeared to be a safe and successful approach for the management of large idiopathic MHs with promising short-term anatomical and functional results. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 23.04.2020

QANIN BƏZİ LABORATOR GÖSTƏRİCİLƏRİ VƏ ONLARIN KLİNİK ƏHƏMİYYƏTİ

QANIN BƏZİ LABORATOR GÖSTƏRİCİLƏRİVƏ ONLARIN KLİNİK ƏHƏMİYYƏTİ

I Qanın ümumi analizi. 1. Hemoqlobin – eritrositlərin (qırmızı qan hüceyrələrinin) tərkibindəki xüsusi piqmentdir; əsas funksiyası oksigeni toxumalara daşıması və karbon qazını orqanizmdən xaric etməsidir.  Artması – orqanizmin susuzlaşması, qan xəstəlikləri, ürək çatışmazlığının bəzi növləri. Azalması – anemiya, qanitirmə, gizli qanaxmalar, daxili orqanların zədələnmələri. 2. Eritrositlər – qırmızı qan hüceyrələri, hemoqlobin daşıyıcısı. Artması – sağlam insanlarda yüksək dağ zirvəsində, ürək qüsurları, bronx, ağciyər, böyrək, qaraciyər xəstəlikləri, hormonal preparatlarla müalicə. Azalması – anemiya, kəskin qanitirmələr, xronik iltihabi proseslər, hamiləliyin son dövrləri. 3. Leykositlər – ağ qan hüceyrələridir, sümük iliyində və limfa düyünlərində əmələ gəlir; əsas funksiyası orqanizmin müdafiəsidir.  Artması (leykositoz) – infeksiya, iltihab, bədxassəli şişlər və leykozlar, hormonal terapiya, bəzi ürək dərmanları (məs., diqoksin). Leykositlərin 5 növü vardır (limfosit, neytrofil, monosit, eozinofil, bazofil), bunların hər biri müəyyən funksiya daşıyır. Ümumi leykositozun bu növlərin hansının hesabına baş verdiyi önəmlidir; məsələn, limfositlərin artması iltihabi prosesin olduğunu göstərir, eozinofillərin artması isə əsasən allergik reaksiyanın göstəricisidir. Azalması (leykopeniya) – virus infeksiyaları (məsələn, qrip), bəzi dərmanlar (qıcolma əleyhinə preparatlar, ağrıkəsicilər). 4. Trombositlər – qanın normal özlülüyünü təmin edən hüceyrələrdir, tromb əmələ gəlməsində iştirak edir.  Artması – xronik iltihabi xəstəliklər (vərəm, yaralı kolit, qaraciyər sirrozu), hormonal preparatlarla müalicə, cərrahi əməliyyatlardan sonra. Azalması – alkoqol qəbulu, ağır metallarla zəhərlənmə, qan xəstəlikləri, böyrək çatmamazlığı, qaraciyər və dalaq xəstəlikləri, hormonal pozğunluqlar, bəzi dərmanlar (antibiotiklər, sidikqovucular, diqoksin, nitroqliserin, hormonlar). 5. EÇS (eritrositlərin çökmə sürəti) – xəstəliyin gedişini göstərir; adətən xəstəliyin 2-4-cü sutkasında artır, bəzən sağalma dövründə maksimuma çatır. Artması – infeksiyalar, iltihab, anemiya, böyrək xəstəlikləri, hormonal pozğunluqlar, travma və əməliyyatdan sonrakı şok vəziyyəti, hamiləlik. Azalması – qan dövranı çatmamazlığı, anafilaktik şok.    II Qanın biokimyəvi analizi. 1. Qlükoza. Artması – şəkərli diabet. Azalması – qeyri-müntəzəm və az qidalanma, hormonal xəstəliklər. b) Ümumi zülal. Azalması – qaraciyər və böyrək xəstəlikləri, kəskin az qidalanma (ağır məhdudlaşdırıcı pəhrizlər). 2. Ümumi bilirubin – qaraciyərin fəaliyyətini göstərir. Artması – hepatitlər, öd daşı xəstəliyi, eritrositlərin parçalanması. 3. C-reaktiv zülal – orqanizmin müdafiə reaksiyasının stimulyatorudur. Artması – iltihabi proseslər, oral kontraseptivlərin qəbulu (normal haldır). 4. Revmatoid faktor – insanın yaşından və cinsindən asılı olmayaraq normada qanda olmamalıdır. RF – antitellərdir, əzələ və birləşdirici toxuma xəstəliklərində, virus infeksiyalarında, bədxassəli şişlərdə, sistem və autoimmun xəstəliklərdə qanda görünür. 5. Transferrin – dəmir daşıyan əsas zülaldır. Azalması – anemiya, sirroz, dəmir artıqlığı, xronik iltihabi proseslər. Yaş artdıqca qanda transferrin təbii olaraq azalır.  6. Ferritin – dəmir metabolizminin pozulmasını göstərir. Artması – qaraciyər xəstəlikləri, xronik böyrək çatmamazlığı, şiş xəstəlikləri. 7. Triqliseridlər – qaraciyərdə karbohidrat mübadiləsi məhsuludur, qida ilə də orqanizmə daxil olur. Artması – şəkərli diabet, ürək-damar xəstəlikləri, hamiləlik. Azalması – qaraciyər zədələnməsinin terminal mərhələsi, qalxanvari vəzi xəstəlikləri, zəif qidalanma. 8. Xolesterin-HDL – “yaxşı xolesterin“. Artması – damar piləklərinin əmələ gəlməsi üçün aşağı risk. Azalması – aterosklerozun proqressivləşməsi (hətta ümumi xolesterin normal səviyyədə olsa da).  9. Xolesterin-LDL – “pis xolesterin“. Artması – aterosklerozun inkişafı. 10. Ümumi xolesterin – HDL və LDL-in birlikdə səviyyəsidir. Artması – şəkərli diabet, ateroskleroz. Azalması – psixofizioloji pozğunluqlar, reproduktiv funksiyanın pozulması. 11. Vitamin B12 – sümük iliyində eritrositlərin əmələ gəlməsində və yetişməsində iştirak edir. Artması – leykoz, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri. Azalması – vegetarian qidalanma, parazitar xəstəliklər, mədə-bağırsaq yolunun iltihabi xəstəlikləri. 12. Dəmir – oksigen mübadiləsində iştirak edir. Artması – bağırsaq funksiyasının pozulması. Azalması – rasionda və maddələr mübadiləsində pozğunluq. 13. Kalium – ürəkn fəaliyyətini təmin edir. Artması – kalium preparatlarının lazım olduğundan çox qəbulu, massiv hemoliz, toxumaların ağır zədələnməsi, asidoz, dehidratasiya, işemiya, bəzi sidikqovucu dərmanlar. Azalması – xronik aclıq, davam edən qusma, diarreya, bəzi sidikqovucu dərmanlar, böyrək xəstəlikləri, alkaloz. 14. Kalsium – sümük iliyinin əmələ gəlməsində və əzələlərin, sinirlərin, ürək və damarların fəaliyyətində iştirak edir. Artması – şiş xəstəlikləri. Azalması – vitamin D çatmamazlığı, qidalanmada balansın pozulması, endokrin pozğunluqlar, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri.  15. Maqnezium – hüceyrədaxili mübadilə proseslərini və impulsların sinirdən əzələyə ötürülməsini təmin edir. Artması – böyrək çatmamazlığı. Azalması – qeyri-düzgün qidalanma, qaraciyər patologiyaları. 16. Natrium – maqnezium ilə birlikdə impulsların ötürülməsində, həmçinin, kalsium mübadiləsində iştirak edir. Artması – şəkərsiz diabet, sidikçıxarıcı sistemin xəstəlikləri. Azalması – şəkərli diabet, qaraciyər və böyrək çatmamazlığı.  17. Kreatinin – böyrək fəaliyyətini göstərir. Artması – böyrək çatmamazlığı, qalxanvari vəzin xəstəlikləri, şüa xəstəliyi. Azalması – immunitetin enməsi, acqalma, əzələ kütləsinin azalması. 18. Sidik turşusu – qaraciyərdə əmələ gəlir, böyrəklərlə xaric olunur. Artması - podaqra, alkoqolizm, qaraciyər və böyrək patologiyaları. Azalması – qeyri-düzgün qidalanma. 19. Sidik cövhəri – orqanizm üçün toksik olan ammonyakın parçalanması nəticəsində əmələ gəlir. Artması – böyrək çatmamazlığı, yüksək zülallı rasion. Azalması – vegetarian qidalanma, sirroz, hamiləlik. 20. ALAT və ASAT – qaraciyər fermentləridir. Artması – ciddi qaraciyər və ürək-damar xəstəlikləri. 21. Laktat (süd turşusu) – enerji istifadəsi zamanı əmələ gəlir. Artması – fiziki yüklənmə, şəkərli diabet, alkoqol zəhərlənməsi, qaraciyər və böyrək funksiyasının zəifləməsi, aspirin dozasının artıqlığı, şoklar. Hamıya tanış olan fiziki məşqlərdən sonrakı əzələ ağrıları qana aktiv şəkildə süd turşusunun ifraz olunmasının nəticəsidir. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 23.04.2020

Hipertonik kriz nədir

Hipertonik kriz

Hipertonik kriz nədir ? Hipertonik kriz – arterial təzyiqin başlanğıc səviyyədən (normal və ya yüksəlmiş) qəflətən yüksək həddə yüksəlməsidir. Bu zaman beyin, ürək, böyrək qan dövranı kəskin pisləşir və ciddi ağırlaçmalar meydana çıxır (insult, infarkt, aorta divarının laylanması, ağciyər ödemi, kəskin böyrək çatmamazlığı).  Hipertonik kriz diaqnozu əsasən diastolik təzyiqin 120 mm c.s.-dan yüksək həddində qoyulur; sistolik təzyiq 180 mm c.s. və daha artıq ola bilər. Lakin klinik praktika göstərir ki, simptomlar və hədəf orqanların zədələnməsi bundan daha az rəqəmlərdə də baş verə bilir.  Hipertonik krizin səbəbləri Kriz hipertoniya xəstəliyinin istənilən mərhələsində baş verə bilər. Əsas səbəblərə aiddir:  yüksək psixoemosional gərginlik; hipertoniya xəstəliyinin qeyri-adekvat müalicəsi; antihipertenziv preparatların qəbulunun dayandırılması; xörək duzunun izafi qəbulu; alkoqoldan çox miqdarda istifadə; bəzi ikincili hipertenziyalar və s. Hipertonik krizin növləri Klinik əlamətlərinə görə hipertonik krizin 2 qrupa ayrılması qəbul olunmuşdur:  ağırlaşmamış hipertonik kriz (I tip); ağırlaşmış hipertonik kriz (II tip). Ağırlaşmamış hipertonik kriz Bu tip krizlər hipertoniya xəstəliyinin əsasən başlanğıc mərhələlərində (I-II dərəcə) əmələ gəlir, hədəf orqanların ciddi zədələnməsi baş vermir. Bilavasitə arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə bağlı əlamətlər meydana çıxır. Ağırlaşmamış krizlər, adətən çox kəskin və sürətli inkişaf edir, nisbətən qısa müddətlidir (2-3 saatdan çox çəkmir) və antihipertenziv dərmanlarla asanlıqla aradan qaldırılır. Klinik əlamətlərə arterial təzyiqin yüksəlməsindən başqa oyanıqlıq, narahatlıq, qorxu hissi, taxikardiya, təngnəfəslik, “daxili titrəmə“, soyuq tər, “qaz dərisi“, əllərin əsməsi, üzün qızarması aiddir. Bədən temperaturunun bir qədər yüksəlməsi də mümkündür.  Beyin qan dövranının pozulması özünü baş ağrısı, başhərlənmə, ürəkbulanma, qusma ilə göstərir. Əksər hallarda əsasən sistolik təzyiqin yüksəlməsi görülür.  Bu tip krizlər aradan qaldırıldıqdan sonra poliuriya (sidik ifrazının artması) müşahidə oluna bilər.  Ağırlaşmış hipertonik krizlər Bu tip kriz hipertoniya xəstəliyinin gecikmiş mərhələlərində (II-III dərəcə) əmələ gəlir, hədəf orqanların ciddi zədələnməsi baş verir (hipertonik ensefalopatiya, hemorragik və ya işemik insult, subaraxnoidal qansızma, beyin ödemi, aortanın laylı anevrizması, ağciyər ödemi, miokard infarktı, kəskin böyrək çatmamazlığı, ağır retinopatiya).  Klinik əlamətlər ümumi və ya ocaqlı zədələnmələrə bağlı ola bilər: baş ağrıları, başhərlənmə, ürəkbulanma və qusma, huşun pozulması, ətraflarda zəiflik və soyuma, dil və dodaqların keyiməsi, nitqin və görmənin pozulması, bradikardiya, təngnəfəslik, boğulma, döş qəfəsində ağrılar və s. Həmçinin, EKQ dəyişiklikləri də görülə bilər. Göz dibinin müayinəsində bir qayda olaraq II-III dərəcəli ağır retinopatiya aşkar edilir.  Qeyd etmək lazımdır ki, xəstədə hipertonik krizlərin təkrarlanması antihipertenziv terapiyanın qeyri-adekvat aparıldığını göstərir. Bədxassəli hipertenziya sindromu Bədxassəli arterial hipertoniya – arterial təzyiqin yüksək rəqəmlərə qalxması, hədəf orqanlarda üzvi zədələnmələrin sürətlə proqressivləşməsi və antihipertenziv müalicəyə cavabın olmaması ilə xarakterizə olunur. Bu sindrom birincili arterial hipertoniyası olan xəstələrin təxminən 1%-də, əsasən 40-50 yaşlı kişilərdə rast gəlinir. Əsas klinik simptomlara aiddir:  arterial təzyiqin çox yüksəlməsi; diastolik təzyiqin 130-140 mm c.s.-dan çox olması və dərman müalicəsinə pis tabe olması; demək olar ki, daimi baş ağrıları, başhərlənmə, ürəkbulanma, qusma; görmənin sürətli pisləşməsi (hətta korluğa qədər); ürək çatmamazlığının inkişafı; böyrək çatmamazlığının inkişafı (azotemiya >200 mmol/l). Hipertonik kriz zamanı nə etməli Təcili tibbi yardım xidmətinin çağırılması və həkim briqadası gələnədək xəstəyə ilkin yardımın göstərilməsi xəstənin həyatını xilas edə bilər. Bunun üçün xəstəni uzatmaq və yarımoturaq vəziyyət vermək, təmiz hava qəbulunu təmin etmək (pəncərəni açmaq), titrəmə varsa ayaqları isitmək lazımdır. Arterial təzyiqi endirmək üçün təcili yardım preparatları verilməlidir: kaptopril çeynəmək, dil altına nitroqliserin tableti qoymaq, sidikqovucu dərman (furosemid) içmək və s.  Xəstəyə ilkin yardım göstərildikdən sonra da xəstə bir neçə saat yataqda uzanmalıdır, əks təqdirdə ortostatik hipotenziya – təzyiqin kəskin enməsi və huşun itməsi baş verə bilər.  Hipertonik krizlərin proqnozu və profilaktikası Hipertonik krizlərin proqnozu hədəf orqanların nə dərəcədə zədələndiyindən və təxirəsalınmaz yardımın vaxtında göstərilməsindən asılıdır. Hipertonik krizlərə qarşı əsas profilaktik tədbir kardioloq tərəfindən təyin edilmiş müalicəni əsla dayandırmamaq və göstərilmiş rejim və qaydalara riayət etməkdir. Hipertoniya xəstəliyini düzgün müalicə edən pasiyentlərdə hipertonik krizlər çox nadir rast gəlinir. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 23.04.2020

Anevrizma nədir

Anevrizma

Anevrizma nədir ? Anevrizma – arteriya (daha az hallarda vena) və ya ürək divarının şişkinlik şəklində qabarmasıdır; bu, divarın nazilməsi və dartılması nəticəsində baş verir. Əmələ gələn anevrizmatik kisə yaxınlıqda yerləşən orqanları sıxır.  Anevrizma anadangəlmə və ya qazanılmış ola bilər. Anadangəlmə anevrizmalar uşağın erkən yaşlarında özünü göstərməyə də bilər. Qazanılmış anevrizma hipertoniya, ateroskleroz, sifilis (gec mərhələdə), travmalar, infeksiyalaşmış tromblar və s. nəticəsində əmələ gələ bilər. Bu patologiya ilə illərlə xəbərsiz yaşamaq olar; bu müddətdə anevrizma inkişaf edərək hər an həyat üçün təhlükə törədə bilər.  Anevrizmanın növləri Anevrizmanın əsas növləri bunlardır: beyin anevrizması, aorta anevrizması, ürək anevrizması, qarın anevrizması (visseral), yuxu arteriyasının anevrizması. Formasına görə anevrizmalar kisəşəkilli və iyşəkilli olur.  Anevrizma niyə qorxuludur Anevrizmanın əsas təhlükəsi onun tromblaşması və/və ya partlaya bilməsidir. Anevrizmanın partlaması əksər hallarda letal (ölümlə) nəticələnir, lakin ciddi ağırlaşma ilə də yekunlaşa bilər (məsələn, hemorragik insult). Anevrizma həmçinin, residivləşə də bilər, simptomsuz keçərsə, residiv özünü qəfil göstərə bilər.  Anevrizma qadınlarda daha çox rast gəlinir. 40-dan yuxarı yaş həddi, irsiyyət, tütünçəkmə, alkoqoldan çox istifadə etmə və narkotiklər (xüsusilə kokain) anevrizmanın əmələ gəlmə riskini artırır.  Anevrizmanın diaqnostikası Anevrizma diaqnozunun qoyulmasında “qızıl standart“ metod angioqrafiyadır. KT-angioqrafiya daha az invazivdir, lakin hər zaman angioqrafiya qədər informativ deyil. MR-angioqrafiya şüa yüklənməsi vermir, lakin KT-angioqrafiyadan daha az informativdir. USM-doppleroqrafiya ucuz, qeyri-invaziv və kifayət qədər informativ metoddur. Anevrizmanın klinik əlamətləri Anevrizma əsasən təsadüfən, USM və ya rentgenoloji müayinə zamanı aşkar olunur. Anevrizmanın tamlığı pozulmayıbsa, uzun müddət simptomsuz keçə bilər, sonra ölçüsü böyüdüyükcə ətraf toxumaları sıxdığı üçün müvafiq əlamətlər meydana çıxa bilər. Əsas simptomlara müvazinətin pozulması, baş ağrıları, üzdə və göz alması arxasında ağrılar, görmənin və nitqin pozulması, döş qəfəsində, kürəkdə, çiyində ağrılar, öskürək, təngnəfəslik, udmanın pozulması, səsin xırıltılı olması, qarın nahiyəsində gözlə görünən pulsasiyanın olması, qarın ağrıları, baldır nahiyəsində əzələ ağrıları, axsama və s. aiddir. Anevrizmanın partlaması yerləşdiyi nahiyəyə uyğun klinik simptomlar verir: zərbəşəkilli baş ağrıları, ürəkbulanma və qusma, huşun pozulması, hətta itməsi (koma), döş qəfəsində, kürəkdə, qarında kəskin ağrılar, arterial təzyiqin kəskin enməsi və s. Anevrizmanın müalicəsi Müalicə həkim tərəfindən individual olaraq təyin edilir. Defekt kiçik ölçülüdürsə, dinamik müşahidə və risklərin aradan qaldırılması tövsiyə olunur. Ağırlaçmalar zamanı təcili cərrahi müdaxilə göstərişdir. Anevrizmanın profilaktikası Əsas profilaktik metod defektin vaxtında aşkar olunması və sağlam həyat tərzi keçirməkdir. Mütəmadi olaraq profilaktik müayinələrdən keçmək və həkim tövsiyələrinə ciddi riayət etmək lazımdır. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 23.04.2020

Diz oynağında ağrılar

Diz oynağında ağrılar

  Diz oynağı insan orqanizmində olan ən böyük oynaqdır. Formaca  blokvari olub quruluşca mürəkkəb oynaqdır. Bu oynaqda bükmə/açma və rotasion(fırlanma) hərəkətləri mümkündür .Diz oynağı hər gün çoxsaylı yüklənmələrə məruz qalır. Bu yüklənmələr zaman keçdikcə diz oynağının aşılanmasına, yeyilməsinə-tibbi dildə degenerativ dəyişikliyə  gətirib çıxarır. Həmçinin diz oynağının travmalara çox həssas olmasını nəzərə alsaq, bu oynaqda ağrıların tez-tez olması təəccüblü deyil.   Diz oynağında olan ağrıların səbəbləri: Diz oynağında olan ağrıların səbəbləri çoxsaylıdır. Bununla belə, bu səbələri iki əsas qrupa ayırmaq olar-posttravmatik ağrılar və degenerativ dəyişikliklər nəticəsində yaranan ağrılar Diz oynağının travması  çox vaxt fiziki aktiv cavan şəxslərdə, əsasən idman məşqləri zamanı əmələ gəlir. Menisk zədələnmələri, ön çarpaz bağ zədələnmələri, diz oynağını əmələ gətirən qığırdaqların zədələnməsi postravmatik ağrıların əsas səbəbləridir  Degenerativ dəyişikliklər  yaşlı və ahıl şəxslər üçün xarakterikdir. Lakin cavan insanlarda anandangəlmə inkişaf anomaliyaları olduğu kimi yaşlı şəxslərdə də yumşaq toxuma strukturlarının travmatik zədələnmələri baş verə bilər.  İltihabi proseslər Diz oyağının sümük-qığırdaq və yumşaq toxuma strukturlarının septiki və aseptik iltihabı nəticsində yaranan patoloji halların əmələ gətirdiyi ağrılar. Müxtəlif etiologiyalı artritlər, bursit, tendinin, sinovit,  osteomielit diz oynağında ağrılara səbəb olan patoloji vəziyyətlərdir.    Diz oynağında olan ağrıların növləri: Diz oynağında ağrı kəskin başlaya  və ya xronik xarakter ala bilər: Kəskin ağrı yüksək intensivliklə xarakterizə olunur və adətən travmadan sonra qəfil başlayır.  Xronik ağrı tədricən əmələ gəlir. Əvvəlcə diskomfort hissi kimi özünü büruzə verir. Zaman keçdikcə intensiviyi artır.  Ağrıların xarakteri dəyişkən olur: dartıcı ağrılar, batıcı ağrılar,gərilmə hissi,tutma şəkilli ağrılar və ya küt sızıldayan ağrılar- bu ağrı şikayətlərinin yalnız kiçik bir hissəsidir.  Ağrılar fiziki yüklənmədən sonra əmələ gələ bilər(qaçış, pilləkən qalxma) Uzunmüddətli oturma və istirahətdən sonra Axşamlar və səhərlər .  Ağrıların lokalizasiyası: Diz oynağının iç yarısında olan ağrılar medial meniskin, medial kollateral bağın zədələnməsi zamanı, və dizin O-vari deformasiyaları zamanı əmələ gəlir. Diz oynağının bayır  yarısında olan ağrılar lateral  kollateral bağın, lateral meniskin zədələnməsi zamanı və dizin X-vari deformasiyaları zamanı əmələ gəlir. Ön səthdə olan ağrılar patello-femoral sindrom, Ostqut-Şlatter xəstəliyi və diz qapağı zirvəsi sindromu üçün xarakterikdir. Diz oynağının arxa səthində olan ağrılar Beyker kistası lehinə xarakterik qəbul olunur.    Diaqnostika:  Diaqnozun qoyulması üçün  xəstə vaxtında mütəxəssis həkimə müraciət etməlidir. İlkin etapda  həkim tərəfindən klinik müayinə aparılırdir. Ətraflı anamnez toplanılır, fiziki müayinədən keçirir,  lazımi müayinələr təyin ounur. İnstrumental müayinələrdən rentgenoqrafiya, ultrasəs müayinəsi, diz oynağının MRT müayinəsi mühüm diaqnostik əhəmiyyət kəsb edir. Laborator müayinələr diz oynağında əksər xəstəliklərin dəqiqləşmiş diaqnozunun qoyulmasında yardımçı olur Diz oynağı ağrılarının müalicəsi: Diz oynağının ağrılarının müalicə taktikası ağrının səbəindən asılıdır. Müalicə konservati və ya operativ olmaqla aparılır. Konservativ müalicə metodlarına aiddir: Qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlar-QSİƏP, ağrıkəsici tablet və məlhəm və gellər. İsti və ya soyuğun yerli terapiyası  Ortez istifadəsi (içliklər, ortezlər, bandajlar, ortopedik ayaqqabı) Fizioterapiya Müalicəvi idman hərəkətləri Balneoloji terapiya Oynaqdaxili steroid inyeksiyalar  Konservativ müalicənin effektiv olmadığı hallarda cərrahi müalicə tətbiq edilir. Müasir ortopedik cərrahiyyədə diz oynağının əksər əməliyyatları artroskopik olaraq həyata keçirilir.  Minimal invaziv metod olan artroskopiyanın tətbiqi ənənəvi açıq əməliyyatlardan fərqli olaraq əməliyyatdan sonrakı reabilitasiya prosesini sürətləndirir, ağırlaşma faizini nəzərə çarpan dərəcədə aşağı salır, kosmetik olaraq daha az travmatik hesab olunur. Ağır və böyük dərəcəli artrozlarda vacib və əvəzedilməz cərrahiyə metodu oynag artroplastikasıdır. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 20.04.2020

Fəqərəarası disk yırtığı

Fəqərəarası disk yırtığı

Fəqərəarası disk yırtığı – son zamanlarda insanlar daha cavan yaşda fəqərəarası disk yırtığından əziyyət çəkməyə başlamışlar və hər il fəqərəarası disk yırtığından əziyyət çəkənlərin sayı artmaqdadır. Təəssüflər olsun ki, pasientlər fəqərəarası disk yırtığının müalicəsinin erkən vaxtlarında həkimə müraciət etmirlər. Böyük əksəriyyət ağrıları müxtəlif mazlar və ağrıkəsicilərlə yayındırmağa üstünlük verirlər. Halbuki erkən vaxtda həkimə müraciət fəqərəarası disk yırtığının əməliyyatsız müalicəsini təmin edə bilərdi.  Fəqərəarası disk yırtığının cavanlaşması ilə əlaqədar əsas risk yaş qrupları 25-50 yaş arasına təsadüf edir.   Fəqərəarası disk yırtığının yaranma səbəbi Fəqərəarası disk yırtığı yaranması bizim həyat tərzimizlə əlaqəlidirsə, müalicəsi  yaranma səbəbindən və mərhələdən asılı olaraq dəyişir. Düzgün olmayan qamət, oturaq həyat tərzi və ya əksinə ağır fiziki aktivlik, fiziki aktivliyin heç olmaması, artıq çəki  və bu kimi bir sıra faktorlar nəyinki osteoxondrozun , həm də fəqərəarası disk yırtığının yaranmasına təkan verə bilir.   osteoxondrozun müalicəsinə vaxtında başlamasaq degenerativ-distrofik proseslər proqressivləşə bilir. Fəqərəarası diski əhaət edən fibroz həlqə parçalanır və diskin möhtəviyyatı fəqərəarası disk yırtığını yaradır.  Osteopatik diaqnostika zamanı  xoniki yüklənmə aşkarlanır, fəqərələrdəki asimmetriya aşkarlanır, bu dəyişikliklərin səbəbi araşdırılır.   Osteoxondrozdan başqa fəqərəarası disk yırtığının yaranmasına səbəb olan digər faktorlar:  onurğa sütunu travmaları; onurğa sütunun anadangəlmə və ya qazanılmış xəstəlikləri; orqanizmdə vitamin və mineral defsisiti; hamiləlik; hormonal dəyişikliklər ; yaşlanma.  Fəqərəarası disk yırtığının ən çox rast gəlinən səbəbi travmalardır - orqanizmin müxtəlif nahiyələrinin, başın və ya ətrafların travmaları da həmçinin. Fassiyanın bir tərəfli dartılması və gərginləşməsi diskə düşən təzyiqi artırmaqla yanaşı diskin çəpinə əyilməsinə və burulmasına da səbəb olur. Jelatinəbənzər nüvə diskin daha qalın olduğu tərəfə axır və fibroz həlqəni, diski əhatə edən fəqərərası  bağları zədələyir. Osteopat həkimin müalicəsi bu nüansları araşdırıb onları aradan qaldırmağa yönəlir.  Fəqərəarası disk yırtığının lokalizasiyası və simptomları  Onurğa sütunun bel şöbəsi ən çox yüklənməyə məruz qalan nahiyədir, yüklənməyə nisbətən az isə boyun və döş nahiyəsində rast gəlinir. Fəqərəarası disk yırtığı yerləşməsinə görə: arxa yan; ön yan; yan; orta; kombinəolunmuş. Fəqərəarası disk yırtığının yaranma etapları: prolaps. Bu mərhələdə fibroz həlqədə çatlar yaranır, diskin qabarması az təzahür edir, bu etapda boyun nahiyəsi üçün 1-2 mm, bel nahiyəsi üçün 2-3 mm qabarma rast gəlinir. Prolaps mərhələsində  ağrılar az və ya periodik ola bilər. İlkin etaplarda adətən pasientlər diskomforta az əhəmiyyət verirlər və həkimə müraciət etməkdən çəkinirlər. Nəticədə onlarda proses ağırlaşır və protruziya yaranır. Fibroz həlqə öz tamlığını qoruyur, qabarmanın ölçüsü boyun nahiyəsində 2-3 mm-dən çox, bel nahiyəsində 3-5 mm-dən çox olarsa ağrılar daha intensiv hala gəlir.   ekstruziya. Fibroz həlqənin parçalanması  jelatinəbənzər nüvənin kənara çıxması baş verir. Adətən fibroz həlqənin dağılması mərhələsi ( yıxılma, ağır yük qaldırma, bədənin qəfil fırladılması və s.) kəskin hərəkətlərdən sonra artır. Pasientdə kəskin, güllə kimi yayılan ağrılar yaranır.  Fibroz həlqənin dağılması zamanı hərəkət məhdudlaşır, yerli iltihab və ödem yaranır. Fəqərəarası diskin boyun nahiyəsində ekstruziya 4-6 mm, bel nahiyəsində 5-10 mm çatır.   sekvestrasiya. Xəstəliyin ən ağır mərhələsidir. Bu mərhələdə fəqərəarası yırtığın qabarması diskdən ayrılır və qidalanmadan kənar qalır və təcrid olunur.  Toxumalarda yaranan yad cisim kəskin iltihabi prosesə səbəb olur. Fəqərəarası sinirlərin zədələnməsi hesabına pasient sakitlik vəziyyətində də güclü ağrı hiss edir. Fəqərəarası disklərin ödemi, fəqrəarası sinirlərin sıxılmasına əzələ spazmına səbəb olur. Nadir hallarda osteopatik müalicənin effektivliyi rast gəlinsə də, bu mərhələdə cərrahi müdaxilə mütləqdir.  Fəqərəarası disk yırtığının simptomları və müalicəsi onun lokalizasiyasından asılıdır:  bel nahiyəsinin fəqərəarası disk yırtığı beldə, qasıq nahiyəsində  ağrılar, ağrıların ayaqlara irradiasiya etməsilə, ayaqlarda zəifliklə, sinirə təzyiq edərkən ayaqda və qasıq nahiyəsində keyimə ilə özünü biruzə verir;  döş nahiyəsində yırtıq zamanı kürəkdə, iki kürək sümüyü arasında və döşdə ağrılar, belin bir hissəsinin və ya döş qəfəsinin keyiməsi; boyun nahiyəsində fəqərəarası disk yırtığı baş ağrıları, baş gicəllənmə, çiyində və əldə ağrılarla, əl barmaqlarında keyimə ilə özünün biruzə verir. Yuxu pozulması, yaddaş pozulması, arterial təzyiqin anidən qalxması və müalicəyə tabe olmaması boyun fəqərəarası disk yırtığı ilə əlaqəli ola bilər.  Fəqərəarası disk yırtığının ağır fəsadı onurğa kanalının daralması və onurğa beyninin sıxılması ola bilər.  Nəticə olaraq - ətrafların iflicinə də gətirib çaxara bilər. Bel nahiyəsinin fəqərəarası disk yırtığı sidik ifrazında və reproduktiv sistemdə disfunksiyalar hətta ayaq əzələlərinin atrofiyası ilə yekunlana bilər. Ona görə də ilk simptomlarda həkimə müraciət etmək mütləqdir. Fəqərəarası disk yırtığının diaqnostikası və müalicəsi  Fəqərəarası disk yırtığının müalicəsi diaqnoz təsdiqləndikdən sonra təyin olunur. Fəqərəarası disk yırtığının ən informativ diaqnostikası MRT (maqnit rezonans tomoqrafiya ) ilə mümkündür. Rentgenoqrafiya və kompyuter tomoqrafiya MRT ilə müqayisədə daha az informativdir.  Medikamentoz müalicə zamanı yerli regenerasiyanı bərpa edən, ödem əleyhinə, iltihabəleyhinə preparatlardan istifadə olunur. Yerli simptomatikanı aradan qaldırmaqla yanaşı  akupunktura, biopunktura, homeosiniatriya, nevral terapiya ilə fəqərəarası disk yırtığının məqsədyönlü müalicəsi aparılır.   Fəqrəarası disk yırtığının osteopatik müalicəsi Sizə ilkin səbəbi aradan qaldırmaqla əməliyyatsız müalicə almağa kömək edəcəkdir. Xüsusi texnikaların köməyi və  toxumalara əllərin yüngül toxunuşu ilə osteopat əvvəllər keçirilmiş travmanın qalıqlarını, disk və fəqərələrin yerdəyişməsini, fəqərələrətrafı əzələlərin spazmı aradan qaldırır, yerli qan və limfa dövranını bərpa edir. Vaxtında osteopatik müalicə ilə bir çox pasientlər fəqərəarası disk yırtığından əməliyyatsız xilas olmuşlar. Ağrı azaldıqca insanların həyat keyfiyyəti yaxşılaşır. Fəqərəarası disk yırtığının osteopatik müalicəsi zamanı bütün bədənə müsbət təsir göstərilir və  yanaşı problemlər də müalicə olunur. Müalicə kursundan sonra osteopat həkim həyat tərzinin yaxşılaşdırılması və bədənin  korreksiyası üçün məsləhətlər verir. Beləliklə xəstəliyin residivləri sığortalanır. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 16.04.2020

Spinner