Psixologiyada öz əksini tapmış fərqli sindromlar

Psixologiyada öz əksini tapmış fərqli sindromlar

Psixologiya elmi qədim tarixə məxsusdur. Psixologiya elmi insanların fərdi-psixoloji xüsusiyyətlərini və şəxsi keyfiyyətlərinin təşəkkülü və dəyişməsini öyrənir. İnsanın psixoloji keyfiyyətlərinin məcmusu, onu digər insanlardan fərqləndirir, onun fəaliyyətini təşkil edir. Bu dəfə az rast gəlinən , fərqli, maraqlı və heyrətlənəcəyimiz bir neçə sindromlarla tanış olacağıq. Əvvəlcə baxaq sindrom nədir? Tibbdə və psixologiyada sindrom termini eyni vaxtda baş verən kliniki aşkar olunmuş simptomların oxşarlığına əsaslanır. Belə ki, xüsusiyyətlərdən biri digər xüsuiyyətlərin olması barədə xəbərdarlıq edir. Otello sindromu - "Qısqanclıq hər zaman sevginin göstəricisi deyil". Patoloji qısqanclıq kişilərə nisbətən, qadınlarda daha çox görülür və hər iki cinsdə fərqli şəkildə biruzə verilir. Qadınlar patoloji qısqanmanı daha emosional şəkildə və içəqapalı olaraq yaşayır. Kişilərdə isə qısqanclıq daha çox hərəkətlərində şiddət və cinayət olaraq üzə çıxır. Bu sindroma tutulan insanlar olmayan şeyləri olmuş kimi düşünürlər. Əsas xüsusiyyətləri: Yüksək səviyyədə aldatılma qorxusu;  Hər kəsdən, hər şeydən qısqanmaq;  Təhqir edərək qarşılarındakı şəxsi dəyərsiz hiss etdirmək;  İdarə edilə bilməyən və aşırı reaksiyalar;  Şiddətə meyillilik .  Bəs niyə Otello sindromu-? Bu sindrom adını Uilyam Şekspirin Otello oyunundan alıb. Orada Otello xanımı Desdemonanın onu aldatdığını düşündüyünə görə onu haqsız yerə öldürür. Sonradan həyat yoldaşını günahsız yerə öldürdüyünü bilərək “Mənim üçün ağılsızca, amma çox sevən biri deyin. Asan qısqanmayan, amma bir dəfə qısqandısa, özünü itirən, biri deyə bəhs edin” deyir və özünü də öldürür. Yad əl sindromu – “Alien” sindromu da adlandırılan bu xəstəlik əllərdən birinin nəzarətdən kənar hərəkətlər etməsi kimi əlamətlərlə  özünü göstərir.  Kənardan baxıldığında bu hərəkətləri xəstənin etdiyini düşünmək olur, ancaq həmin hərəkətlər xəstənin istəyindən kənar edilir.  Sindromun yaranma səbəbi nədir? İnsanda və onurğalı heyvanlarda vestibülyar aparat deyilən bir nəsnə var. Vəzifəsi başın və bədənin fəzada vəziyyətinin dəyişməsini, habelə bədənin hərəkət və istiqamətini qavramaqdır. Vestibülyar aparat pozulanda hərəkətlərdə koordinasiya pozulur, bədən müvazinətini itirir və s. Sanki vestibülyar aparatımız pozulub. Əl oğurlayır, dil vətəndən danışır… Qulaq bir şey eşidir, göz başqa şey görür. Bizi depressiyaya sürükləyən də bunlardır, bəlkə… Bu sindroma nə vaxt rast gəlinib? İlk dəfə ötən əsrin əvvəllərində Almaniyada qeydə alınıb. Bir qadının sol əli özünün boğazından tutub boğurmuş. Qadının boğazını sol əlindən güclə alıb xilas ediblər. Tibdə buna “yad əl sindromu” adı verilib… …Sanki bir yad əl bizi boğur. Kənardan bizə düşmən lazım deyil. Bizi özümüzlə baş-başa qoymaq kifayətdir.  Gəzən cəsəd sindromu - Xəstəliyi kəşf edən Kotardın adıyla  xatırlanan bu xəstəlik zamanı xəstələr özlərinin ölü olduqlarına və bədənlərinin bir qisminin çürüdüyünə inanırlar . Şizofreniya və bipolar pozğunluq olan insanlarda daha çox rastlanan bu xəstəlik, miqren, şiş və travma alan insanlarda da görülə bilər. Yaşanmış hekayə -Olduqca az rast gəlinən sindrom 2008-ci ildə 53 yaşında filippinli bir qadında müşahidə edilib. Ölü olduğunu söyləyən qadın ailəsindən meyitxanaya aparılmasını istəyib. Nadir rast gəlinən bu sindromda sayıqlamalar, özündən və dünyadan təcrid olunma, ölümsüzlük düşüncələri, hallüsinasiyalar, intihar düşüncələri və pessimizm müşahidə edilir. Bu sindroma kişilərə nisbətən qadınlarda daha çox rast gəlinir. Xəstəliyin başlanğıc yaşı 52-dir. Araşdırmalar zamanı xəstəliyin bir çox psixiatrik və orqanik xəstəliklərlə əlaqəli ola biləcəyi ortaya çıxıb. Belə ki, xəstəliyə tutulmuş şəxs bu vəziyyətdə hər şeyini itirmiş olduğundan şikayətlənir. Bədəninin bir qismini və ya hamısını itirdiyini, ümumiyyətlə, öldüyünü və gəzən bir cəsəd olduğunu düşünür. Xəstə üstündə böcək, ya da soxulcan gəzdiyini düşünər, hətta çürüdüyünə və cəsəd kimi iyləndiyinə inanar. Xəstəliyin sonrakı mərhələsində xəstə insanı yuxudan məhrum edən kokain ağrısı yaranır. Xəstə ölü olmaq və ölü olmamaq fikirləri arasında əzab çəkməyə başlayır. "Peter Pan" sindromu - Bu sindroma sahib insanlar, böyüməkdən qorxan uşaqlar ,bununla yanaşı böyüklərdə də ola bilər. Özünü uşaq kimi hiss edib belə davranışlar sərgiləyən insanlarda rast gəlinir. Peter Pan sindromlu insanlar böyüklərin götürdüyü məsuliyyətlərdən qaçırlar. Peter Pan sindromunun əsas xüsusiyyətləri?  Bu sindroma malik insanlar böyümək və yaşlanmaq istəmir. İşə başlamaq, ailə qurmaq, övlad sahibi olmaq kimi yetkin insanlar üçün normal olan fəaliyyətlərin heç birini həyata keçirə bilmirlər.  İnsan fərdi məsuliyyətlərindən qaçıb, rahat və qayğısız həyat sürmək istədikləri üçün ailələrinin yanında yaşamağı üstün tuturlar.  Bazar ertəsi sindromu- Belə sindromu olan insanlar həftənin başlanması ilə əlaqədar yeni iş həftəsini, çətin dərs rejimini və s. düşünərək həftəsonu tətilində dincəlmək əvəzinə özlərinə əzab verirlər. Maraqlıdır ki, ilk iş günündən sonra çətinliklər unudulsa da növbəti həftəsonunda bu hal yenidən təkararlanır.Hər bir sindromun yaranma səbəbləri, xüsusiyyətləri ailə daxili münasibətlərdən və gündəlik yaşam tərzindən aslı ola bilər. Bunlar araşdırılmalı və hər bir sindrom üçün müailicə metodları və texnikaları müəyyən edilməlidir. Çarəsizlik bu sindromlara düçar olmaq deyil, çarəsizlik ilk addımı ata bilməməkdir.

Paylaşıldı: 14.01.2020

Sarı pilinq

Sarı pilinq

Sarı pilinq nədir? Sarı pilinq - üzün qısa müddətə bərpası ilə müşayiət olunan kimyəvi pilinq növüdür. Bu kosmetik vasitənin əsas tərkibi retinol turşusudur (A vitaminin süni analoqu). O, parlaq sarı rəngə malikdir, ona görə də preparat “sarı pilinq” adı ilə tanınır.   Sarı pilinqin təsir mexanizmi Bu pilinq növü şərti olaraq kimyəvi adlandırılıb, belə ki, onun epidermis və dermaya təsiri canlı hüceyrələri zədələmir.  Onun tərkibini təşkil edən turşu birləşmələri  dəriyə cavanlaşdırıcı təsir göstərir, onun səthindəki buynuzlaşmış ölü hüceyrələri aradan qaldırır, eləcə də dərinin dərin qatlarındakı hüceyrələrarası qarşılıqlı əlaqəni tənzimləyir. Bundan başqa, qeyd olunan pilinq növü dəri hüceyrələri reseptorlarındakı prosesləri stumullaşdırır və güclü antioksidant təsir göstərir.  Sarı pilinqin nəticələri Sari pilinq həyata keçirildikdən sonra aşağıdakı nəticələr alınır: Toxumaların regenerasiya sürəti artır; Elastin, kollagen, gialuron turşularının sintezi sürətlənir; Dərinin üst qatı incəlir; Qan dövranı stimullaşır; Ayrı-ayrı piy vəzilərinin ifrazı normaya düşür; Melanin ifrazı azalır. Sarı pilinqin effektinin qalıcılıq müddəti 5 aydır. Sarı pilinqin hansı üstünlükləri var? Qısa müddətə bərpaolunma - 1 həftəyədək; Ağırlaşma və allergiya riski yoxdur; İstənilən tip dəriyə tətbiq etmək mümkündür; 25 yaşdan yuxarı hər kəs üçün yararlıdır; Sarı pilinqə göstərişlər hansılardır? Sarı pilinqə göstərişlər aşağıdakılardır: Piqment ləkələri, çillər; Qırışlar, fotoqocalma; Məsamələrin genişlənməsi, çapıqlar; Civzələr; Keratoma. Sarı pilinqə əks-göstərişlər hansılardır? Sarı pilinqə bəzi əsk-göstərişlər də var. Onlara aiddir: Hamiləlik və laktasiya; Qaraciyər xəstəlikləri; Dermatozlar; Ziyillər; Allergiya; Rozaseya. Sarı pilinqi ildə 2 dəfə həyata keçirmək tövsiyə olunur. Bu müddət hüceyrələrin funksiyalarını aktivləşdirmək, dərini cavanlaşdırmaq və kosmetik qüsurları aradan qaldırmaq üçün kifayət edir.

Paylaşıldı: 08.01.2020

Uşaqlarda ünsiyyət problemi

Uşaqlarda ünsiyyət problemi

UŞAQLARDA ÜNSİYYƏT PROBLEMİ Uşaqlarda görülən psixoloji problemlərdən biri də, ünsiyyətdir. Ünsiyyət azlığı uşaqlarda  kiçikyaşlarından özünü göstərir. Bunun davamı yeniyetməlik və erkən gənclik yaşlarına qədər davam edə bilir. Ünsiyyət verbal və qeyri verbal formada olur. Verbal forma – canlı ünsiyyətdir, qeyri verbal isə telefon, kompyuter, yazı vasitəsilə olur. ÜNSİYYƏT PROBLEMİNİN SƏBƏBLƏRİ Bunun bir cox səbəbləri vardır. Genetik, hər hansı bir problem (Autizm, USİ, Daun, PİL və s.), Ailə münaqişələri,  hamiləlik dövründə dölün inkişafına diqqət yetirməmək, ananın hamiləlik dövründə aldığı travma, qorxu, stress, depressiv hal, atanın alkoqolizm və narkotik maddə düşkünü olması,  uşağın əmmə prosesinin tez başa catması və ya əksinə uzun müddət döş əmən, yeməyi  blender vasitəsilə yeyən, soska əmənlər, ən əsası isə ailədə uşağın diqqət mərkəzindən uzaqda olmasıdır.  HANSI YAŞDA PROBLEM GÖRÜLÜR Artıq bəlli bir yaşa catan  uşaqlarda yəni (2, 3, 4 yaşlarda) söz ehtiyatının olmaması, iki və daha cox sözlərin  ardıcıl söylənə biləməməsi baxca dövrünə təsadüf etdiyindən, uşaqlar özünü ifadə edə bilmirlər. Bu dövr gözəcarpan dövr olmadığı üçün valideynlər o qədər narahat olmurlar. Artıq məktəbə hazırlıq dövründə müəllimlər həyəcan təbili çalırlar. Bu zaman  uşaqlar ünsiyyət qura bilmirlər, müəllimin şifahi nitqinə gec reaksiya verirlər, həmyaşıdları ilə rollu oyunlar qura bilmirlər, təxəyyülün formalaşması gecikir, əyani-əməli təfəkkürdə problemlər özünü göstərməyə başlayır.  Böyükməktəb yaşına catdıqda, ünsiyyətə girə bilmir, özünü ifadə edə bilmir, özgüvən əskikliyi əmələ gəlir, həmyaşıdlarından geri qalırlar və sonda özünəqapanma, tənhalığa meyl yaranır.  BU ZAMAN NƏ BAŞ VERƏ BİLƏR Susidə meyl (intihar cəhd),  özünə cəza vermə, valideynlərə cəza vermək ücün özlərinə xətər yetirirlər. Otağa girərək, saatlarla üzüqoyulu yataqda qalma,  təlimdə ləngimə, kompyüter ve telefona asılılq, ailə üzvlərinə qarşı aqressiv münasibət, sosiallaşma probleminin yaranması kimi hallarla müşahidə olunur. Bu kimi insanlar əksər vaxt uğursuzluqdan, bəxtlərinin gətirməməsindən, başqaları kimi ola bilmədiklərindən şikayət edirlər. Kimisə günahkar bilirlər, onlara daimi mane olan insanlar haqqında danişırlar. Bele insanlar daha cox neqativ tipli insanlar adlanır.  BU HALIN YARANMAMASI ÜÇÜN NƏ ETMƏLİ Artiq uşaqların 1.5 yaşlarında nitqləri  formalaşmağa başlayır. Söz bazalarında 10 sayda və daha cox sözlər olmalıdır. 2 yaşında 2 sadə sözdən  ibarət cümlələr qurulur. 3 yaşlarında isə 2 və daha cox sözlərdən cümlələr quraraq fikir və düşüncələrini formalaşdırmağa başlayırlar. Valideynlər bu yaşı nəzərə alaraq, mütəmadi olaraq, uşaqları söylətməli, komandalar verməli, göz təması qurmalı, suallar verərək cavab almalarını təmin etməlidirlər. Bu dövr həm fizioloji, həm cinsi, həm də psixoloji inkişaf dövrü  adlanır. Üç (3) yaş uşaqlarda ilk böhran  yaş dövrü oldugundan daha həssas və diqqətli olmaq tövsiyyə olunur. Nitqdə hər hansı bir  nöqsan nəzərə çarparsa mütləq həkim və loqopedik, psixoloji müayinədən keçirmələri tövsiyyə olunur.  ERKƏN MÜDAXİLƏ, SƏLİS VƏ GÖZƏL ÜNSİYYƏT  DEMƏKDİR.

Paylaşıldı: 08.01.2020

Burun-dodaq büküşünün korreksiyası

Burun-dodaq büküşünün korreksiyası

Burun-dodaq büküşünün korreksiyası nədir?     Burun-dodaq büküşünün tam formalaşması 30 yaşadək tamamlanır və o, məhz bu dövrdən etbarən qadınları daha yaşlı göstərməyə başlayır. Bu problemi aradan qaldırmağın ən müasir və asan yolu burun-dodaq büküşünün korreksiyasıdır.  Prosedur kifayət qədər asan həyata keçirilir və fillerləri dəri altına yeridilməkdən ibarətdir. Məhz bu filterlərin sayəsində toxumalar itirilmiş həcmini bərpa edir. Bu biogellər uzun müddət dəri altında qalır və tədricən təbii yolla bədəndən xaric olunur.  Burun-dodaq büküşünün korreksiyası necə həyata keçirilir? Prosedur 20 dəq.-dək davam edir, bərpa müddəti müddəti 1-3 gündür. Burun-dodaq üçbucağının görünüşünü yaxşılaşdırmaq üçün bir seans kifayət edir. Burun-dodaq büküşünün korreksiyası nəticəsində  qırışlar aradan qalxır, dəri hamar və sağlam görkəm alır.  Əldə olunan nəticə fərdi xüsusiyyətlərdən asılı olaraq (yaş, maddələr mübadiləsinin sürəti və s.) 8 aydan - 1,5 ayadək qorunub saxlanılır.  Burun-dodaq büküşünün korreksiyasının üstünlükləri hansılardır? Gialuron turşusu - dərinin təbii komponentidir. Onun dəridəki miqdarı yaş ötdükcə azalır. Adıçəkilən korreksiya vasitəsilə  gialuron maddəsi ehtiyatları bərpa olunur, dəri cavanlaşır və nəmlənir. Digər üstünlüklər: - Nəticə dərhal nəzərə çarpır; - Heç bir yan təsiri yoxdur; - Dəriyə müdaxilənin izləri qalmır; - Digər prosedurlarla (məsələn, botulinoterapiya) yanaşı həyata keçirmək mümkündür; - Xüsusi hazırlıq tələb etmir; - Yaşa bağlı defektləri aradan qaldırır. Burun-dodaq büküşünün korreksiyasına göstərişlər  - Burun-dodaq büküşündə qırışlar; - Dərinin kövşəkliyi, bu nahiyədə elastikliyin itirilməsi; - Burun-dodaq büküşünün böyüməsi; - Üz konturunun düz olmaması, cizgilərdəki harmoniyanın pozulması. Burun-dodaq büküşünün korreksiyasına əks-göstərişlər - Fillerlərə qarşı aşırı həssaslıq;  - Hamiləlik; - Laktasiya; - Onkoloji xəstəliklər; - Qan laxtalanması problemləri.

Paylaşıldı: 08.01.2020

Övladım niyə pəncə üzərində yeriyir?

Övladım niyə pəncə üzərində yeriyir?

Övladım niyə pəncə üzərində yeriyir? Əziz valideynlər hər şeydən öncə övladınızda bu tip hallarla rastlaşırsınızsa, ilk öncə həkim-pediatrla məsləhətləşməlisiniz. Əgər ehtiyac olarsa, o sizi nevroloq və ya travmatoloqa yönləndirə bilər. Barmaq ucunda gəzmə -Yenicə yeriməyə başlayan uşaqlarda bu fizioloji vəziyyət sayılır və adətən 2-3 yaşına qədər aradan qalxır. Övladınızın 2 yaşına qədər pəncəyə daha çox yüklənib, “barmaq ucunda gəzməsi”, yeriyərkən ayaqlarını içəri və ya çölə doğru atması onurğanın əyriliklərinin hələ tam formalaşmaması, koordinasiya sisteminin hələ tam inkişaf etməməsi ilə bağlı ola bilər və uşağın inkişaf dövründə normal yeriş təmin olunur. 1-3 yaş arası uşaqlarda barmaq ucuna qalxma - İDİOPATİK PƏNCƏ YERİŞİ çox sıx görülən hallardandır. Bu halda rutin nevroloji müayinədə əzələ tonusu artımı, patoloji reflekslərin olması, dərin vətər reflekslərində artma və ya azalma müşahidə olunmur. 3 yaşadək yeriş düzəlir,uşaq daban təmasını artırır. Uşaqlarda alışqanlığa bağlı pəncə üzərində yerimə vərdişi də yarana bilər.Bu adətən, daban təması zamanı hissiyyatla bağlı problemi olan, emosional həssas, hiperaktiv uşaqlarda daha sıx rast gəlinir ki, bu zaman mərkəzi və periferik sinir sisteminə təsir edən xüsusi duyğu bütünləmə terapiyalarından, ayaqlara xüsusi yük bağlanmış halda yerişdən istifadə olunur. Qeyd: Bu prosedurları yalnız mütəxəssislər həyata keçirməlidir! Yuxarıda göstəriən xoşxarakterli pəncə yerişi formaları ilə birgə Uşaq serebral iflici, Onurğa beyni və əzələ sisteminin bir sıra xəstəlikləri, Axill vətərinin qısa olması, Motor koordinasiya və davranış pozğunluqları, Autizm kimi bir sıra ciddi problemlərə də uşaq barmaq ucuna istinad edərək yeriyə bilər. Bu zaman həkimin təyinatına əsasən xüsusi müalicəvi bədən tərbiyəsi, fizioterapevtik məşğələlər tətbiq oluna bilər. Axill vətərinin qısa olması halında müalicəvi bədən tərbiyəsindən əlavə travmatoloji əməliyyat vasitəsilə də problem aradan qaldırıla bilər.

Paylaşıldı: 05.01.2020

Neyrofizioloji müayinə üsulları

Neyrofizioloji müayinə üsulları

Neyrofizioloji müayinə üsulları nədir? Neyrofizioloji müayinə üsulları - müxtəlif patologiyalar zamanı mərkəzi və periferik sinir sistemi funksional vəziyyətinin qiymətləndirmə üsullarıdır. Bu müayinə üsullarına elektroensefaloqrafiya (EEQ), elektroneyromioqrafiya (ENMQ), uyarılmış görmə potensialları (VEP pattern) və s. aiddir. EEQ - başın üst səthinin müxtəlif elektrodlar yerləşdirməklə beynin elektrik aktivliyinin öyrənilmə metodudur. Bu müayinə üsulunun məqsədi: - baş beynin patoloji pozuntularının ağırlığının qiymətləndirilməsi; - zədələnmiş nahiyənin lokalizasiyasını müəyyənləşdirilməsi; - diaqnostik müayinələrin göstəricilərin dəqiqləşdirilməsi və müalicənin effektivliyinin müəyyənləşdirilməsi; - sinir sisteminin aktivlik prosesinin öyrənilməsi, həmçinin qıcolma vəziyyətini və epileptik tutmaların müəyyənləşdirilməsi; EEQ-yə göstərişlər - epilepsiya - kəllə-beyin travmaları; - qıcolma sindromu; - neyroinfeksiyalar; - şişlər; - beynin hipotalomik nahiyəsinin zədələnməsi. EEQ-nin yuxu deprivasiyalı və videomonitorinq növləri mövcuddur. Yuxu deprivasiyalı EEQ 24 saatlıq yuxu deprivasiyasından sonra patoloji dəyişikliklərin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi üçün aparılır.  EEQ-videomonitorinq elektroensefaloqrammanın uzunmüddətli sinxron video-yazısıdır və əsasən, epilepsiya və qeyri-epileptik paroksizmlərin differensial diaqnostikası üçün aparlır.  ENMQ - periferik sinir və əzələlərin funksional vəziyyətinin müayinə üsuludur. ENMQ vasitəsilə aşağıdakılar müəyyən edilir: - sinir liflərindən impulsun keçmə sürəti; - periferik sinirlərin zədələnmə lokalizasiyası; - elektrik qıcığına cavab olaraq əzələnin yığılma qabiliyyəti. ENMQ-yə göstərişlər - periferik sinir və sinir kələfləri travmaları; - tunel sindromu; - polineyropatiyalar; - dağınıq skleroz; - yan amiotrofik skleroz; - Parkinson sindromu; - miasteniya; - patoloji əzələ yorğunluğu; - Şarko-mari  nevral amiotrafiya; - nevrit və nevropatiyalar.   VEP pattern Reversiv pattern stimulyasiyasına görmə qabığının cavablarının qeydiyyatı aparılır. Bu üsulla görmə yolu torlu qişadan beyin qabığını ənsə payına qədər öyrəlinir.  VEP pattern-ə göstərişlər - ambliopatiya; - okulyar hipertenziya; - diabetik retinopatiya; - dağınıq skleroz; - retrobulbar nevrit; - işemik, toksik və ya metabolik optik neyropatiya və s.

Paylaşıldı: 04.01.2020

EPİLEPSİYA

EPİLEPSİYA

Epilepsiya nədir?  Epilepsiya - baş beynin təkrarlanan tutmalar ilə muşayiət olunan xroniki xəstəliyidir. Əhali arasında yayılması 1-3 % olan bu xəstəliyə, əsasən, uşaq və yeniyetmələrdə rast gəlinir. Valideynlərin birində epilepsiya olarsa, onun uşaqlarda əmələgəlmə ehtimalı 2-5 %-dir. Epileptik tutma muxtəlif hərəki, psixi, vegetativ, funksional pozuntulara gətirib çıxarır ki, buna səbəb baş beynin boz maddəsində yüksək neyronal yüklənmədir.  Epilepsiyanın əlamətləri hansılardır?  Epileptik tutmaların əlamətləri dəyişkəndir və pozuntuların beynin hansı nahiyəsində başlayıb, nə dərəcədə yayılmasına görə fərqlənir. Praktik nöqtəyi nəzərdən tutmalar iki növə bölünür:  - birincili generalizə olunmuş tutmalar  - tonik-klonik tutmalar (grand mal), absanslar (petit mal); - parsial tutmalar - (sadə, mürəkkəb, ikincili generalizə olunmuş). Epileptik tutma iki faktorun kombinasiyasından yaranır: epileptik ocağın aktivliyi və beynin qıcolma hazırlığı. Bəzən tutmadan əvvəl aura (tutmaöncəsi hal) müşahidə olunur. Tutmaları provokasiya edən səbəblər ola bilər ki, onlar “trigger” adlanır. Triggerlərə yuxusuzluq, infeksiyalar, nikotin, alkoqol istifadəsi, aclıq və ya çox yemək, səs-küy, sayrışan işıqlanma və s. aid etmək olar.   Tutma, adətən 1-3 dəq. davam edir, bu zaman xəstə huşunu itirə bilər, bəzən qeyri-iradi olaraq sidik ifrazı və defekasiya müşahidə edilir. Tutmadan sonra xəstə yuxulu və yorğun vəziyyətə düşür. Bəzən tutma ani olub, nə xəstə, nə də ətrafdakılar tərəfdən hiss olunur. Elə hallar da olur ki, tutmalar epileptik status (tutmalar ara vermədən baş verir) şəklini alır və bəzən ölümlə nəticələnə bilər.   Epilepsiyanın yaranma səbəbləri Epilepsiyanın yaranma səbəbləri bu qruplara bölünür:  struktur, genetik, infeksion, metabolik, immun və naməlum etioloji faktor.  Onlara aiddir: - beynin doğuşöncəsi və ya perinatal dövrdə (hipoksiya və ya doğuş travması, doğuş zamanı çəkinin aşağı olması) zədələnməsi;  - baş-beyin  travması; - insult; - beyin infeksiyaları, məsələn, meningit, ensefalit, neyrosistiserkoz; - bəzi genetik sindromlar; - beyin şişi. Epilepsiyanın diaqnostikası necə aparılır? Diaqnostika ətraflı toplanmış anamnez, kliniki əlamətlər, EEQ və MRT əsasında qoyulur. Bəzən həkimin təyinatına uyğun olaraq, rutin EEQ, yuxu deprivasiyalı EEQ və video - EEQ monitorinq təyin edilir.  Epilepsiya necə müalicə olunur? - medikamentoz; - ketogen pəhriz; - azan sinirin elektrosimulyasiyası; - cərrahi müdaxilə. Müasir dövrdə geniş spektorlu qıcolma əleyhinə preparatların tətbiqi epileptik xəstələtin tutmalarını aradan qaldırır və həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır.  Epilepsiya tutmalarının qarşısını profilaktik tədbirlərlə almaq mümkündür. Pasiyentlərin 70%-i lazımi preparatların qəbulu sayəsində tutmalarsız yaşaya bilirlər. Bunun üçün gündəlik olaraq müvafiq dərmanarın mütəmadi qəbulu yetərlidir.   Pasiyentdə iki il ərzində tutma müşahidə olunmazsa, dərmanların azaldılması nəzərdən keçirilə bilər.  Epilepsiyanın profilaktikası necə aparılır? Epilepsiyanın  inkişaf mexinizmi tam öyrənilmədiyindən onun spesifik profilaktikası yoxdur.  Ümumi tövsiyələr kimi, sağlam həyat tərzini, spirtli içki, tütün istifadəsi və narkotiklərdən qaçınmanı göstərmək olar. Fiziki aktivlik, sağlam qidalanma və istirahət yaxşı profilaktik tədbirlərdir. Bundan başqa, pasiyentlərə trigger faktorlarını qeyd etmək üçün jurnal tutmaq tövsiyə edilir. Bu, müalicə həkimi üçün informativ olacaq.  Epilepsiyadan əziyyət çəkən insanlar həddindən artıq fiziki və intellektual əmək tələb edən işlərdən, stress və emosional sarsıntılardan mümkün qədər uzaq dayanmalıdırlar. 

Paylaşıldı: 04.01.2020

Özü-özünü müayinə

Özü-özünü müayinə

ÖZÜ – ÖZÜNÜ MÜAYİNƏ NƏ VAXT APARILIR? Hər bir qadın süd vəzilərini özü tərəfindən ayda bir dəfədən az olmayaraq müayinə etməlıdır. Normal menstruasiya olan qadınlarda tsiklin 7-14 cü günündə, menstruasiya qeyri-mütəmadi olan və ya tamamilə olmayan qadınlar isə ayda bir dəfə eyni tarixdə müayinə aparmalıdırlar. ÖZÜ – ÖZÜNÜ MÜAYİNƏ APARILMASININ QAYDALARI: 1. Güzgü qarşısında qollar aşağı sallanmış şəkildə baxın. 2. Qolları yuxarı qaldıraraq baxın.(dəridə,gilədə,süd vəzin formasında,ölçüsündə dəyişiklik varmı?) 3. Sağ əli başin arxasında tutmaqla yavaş dairəvi hərəkətlərlə sol süd vəzini müayinə edin (sərtlik,şişkinlik,düyün əllənirmi?) 4. Baş barmaqla şəhadət barmağı arasında hər iki süd vəzin gilələrini sıxıb baxın(ifrazat gəlirmi?). 5. Uzanmış vəziyyətdə də süd vəzilərin kənarlarından giləyə doğru yüngül dairəvi hərəkətlərlə müayinə edin. 6. Sağ və sol qoltuqaltı nahiyyələri də dairəvi hərəkətlərlə yoxlayın. PROBLEM AŞKAR OLUNARSA… Süd vəzilərində və ya limfa düyünlərində problem aşkar etdikdə həkim-mammoloqa müraciət edin. Əlavə müayinələr həkim tərəfindən baxışdan sonra təyin olunur. SÜD VƏZİLƏRİN KOMPLEKS MÜAYİNƏSİ: 1.Mammoloqun konsultasiyası 2.Ultrasəs müayinəsi 3.Mammoqrafiya 4.Süd vəzilərin MRT müayinəsi 5.Süd vəzilərin biopsiyaları. 40 yaşına qədər sağlam qadınlara ildə bir dəfə mammoloqun baxışı,tibbi göstəriş olarsa USM və ya MRT olunur. 40 yaşından yuxarı olanlar ildə 1 dəfə mammoloqun baxışı və MMQ, tibbi göstəriş olduqda USM, MRT olunur.  

Paylaşıldı: 25.12.2019

Spinner