Öd daşı xəstəliyindən qorunmaq üçün nəyi bilmək vacibdir? hekimtap.com

Öd daşı xəstəliyindən qorunmaq üçün nəyi bilmək vacibdir?

Azərbaycanda  öd daşı xəstəliyi ürək-damar və şəkərli diabet xəstəlikləri ilə yanaşı ən yayılmış xəstəliklərdən biridir. Daşların növləri:  - Xolesterin daşları  - Piqment daşları – qəhvəyi və qara daşlar  - Qarışıq daşlar Daşların yaranma səbəbləri:  - Qadınlarda daha çox rast gəlmək olar: hamiləlik (qarın boşluğunda təziq artdıqca, öd ifrazına manə törədilir), klimaks vaxtı estroqen əvəzedici dərmanların və hamiləlikdən qorunmaq üçün steroid kontraseptivlərin qəbulu.  - İrsi meyillilik.  - Öd kisədə xroniki iltihab prossesi.  - Tərkibində bitki liflərlərin miqdarı az olan qida qəbulu, karbohidratlarla, rafinə olunmuş siriniyyatlarla və yağnan zənqin olan yuksək kaloriyalı yemək rasionu.  - Piylənmə, artıq çəki.  - Şəkərli diabet.  - Xolesterinin yüksək səviyyəsi, xüsusən triqliseridlərin.  - Ekstrimal diyetalar zamanı və bariatrik əməlliyətlardan sonra kəskin arıqlama.  - Öd kisəsinin disfunksiyası (hipokineziya- işləmə qabliyyətinin aşağı düşməsi).  - Qan xəstəlikləri. Xəstəliyin gedişatı:  - 80% hallarda simptomsuz keçir (lal daşlar).  - Simptomlar: adətən yeməkdən sonra diskomfort, sağ qabırğa altı nahiyyədə zəif ağrılar, köpmə, qəbizliklə əvəz olunan diareya, ağızda acılıq.  - Daşların öd kisəsinin boyun hissəsinə və öd axarlarına hərəkəti zamanı tutmaşəkilli 5 dəq-dən 5 saata qədər çəkən kəskin ağrılar, xüsusən axşam və gecə saatlarında, ürəkbulanma, soyuq tər, dərinin və görünən selikli qişanın solğunluğu və saralması. Xəstəliyin profilaktikası:  - Hərəkətli həyat rejimi, fiziki yükləmə, bədən çəkisinə nəzarət.  - Düzgün qidalanma: az porsiyalarnan gündə 4-5 dəfə bitki lifləri ilə zəngin olan qida qəbulu.  - İldə bir-iki dəfə ultrasəs müayinəsindən keçmək və vaxtında aşkar olunan çöküntülü, qatı ödün dərmanların və xüsusi diyet vasitəsi ilə duruldulması.  - Xolesterinin və lipidlərin (triqlisiridlərin) qanda səviyyəsinin normada saxlanılması;  - Ekstrimal diyetalara qadağa qoyulması;  - Bariatrik əməliyyat nəticəsində  arıqlayan xəstələrə Alman mədə-bağırsaq cərrahları cəmiyyətinin son tövsiyyələrinə görə, uyğun bədən çəkisi stabilləşənə qədər ursodezoksixol turşusunun sutka ərzində 500-600 mg qəbulu. Müalicə: Konservativ müalicə üçün göstərişlər:  - Rentgendə görünməyən, yani xolesterin daşları;  - Öd kisəsi daşlarla tam dolu olmamalıdır;  - Daşların ölçüsü 10 mm artıq olmamalıdır;  - Öd kisəsi normal işləməlidir, öd axarları müvafiq olmalıdır (ölçüləri və sərbəstliyi). Cərrahi müalicə üçün göstərişlər:  - Tez tez təkrarlanan ağrı tutmaları;  - Öd kisənin irinli iltihabı;  - Öd kisənin deşilməsi;  - Fəaliyyətini itirmiş və tam daşlarla dolu olan öd kisəsi. Mövzu ilə bağlı video:   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 13.01.2018

Skolioz nədir və effektiv müalicəsi necədir? hekimtap.com

Skolioz nədir və effektiv müalicəsi necədir?

Statistikaya əsasən, son illər məktəblilər arasında skolioz geniş yayılmışdır. Onlar vaxtlarının çoxunu (məktəb dərslərində, evdə ev tapşırıqlarını yerinə yetirərkən, uzun müddətli kompüter arxasında ) oturaq vəziyyətdə keçirirlər.  Nəticədə  bel əzələləri düzgün formalaşmır, skolioz, kifoz kimi qamət pozulması  baş verir. Skolioz onurğa sütununun frontal səthdə davamlı olaraq əyilməsidir. Skolioz, adətən, erkən uşaq yaşlarından başlayaraq yaş artdıqca proqressivləşir. Skolioz vaxtında müalicə olunmazsa  fəqərəarası disklərin degenerativ distrofik dəyişikliklərinə, nəticədə döş qəfəsi və həzm traktı oraqnlarının simpatik tənzimlənməsinin pozulmasına səbəb olur. Valideynlərin çoxu övladlarında skolioz olduğundan məktəblərdə aparılan müayinələr nəticəsində xəbərdar olurlar. Skolioz, xüsusilə buraxılış sinif şagirdlərində daha çox rast gəlinir, bu dövrdə skeletin intensiv inkişafı skoliozu daha nəzərəçarpan edir.  - Onurğada yana əyilmə;  - Qabırğa qövslərində qeyri-bərabərlik;  - Kürək sümüklərinin asimmetriyası;  - Çanaq sümüklərində əyrilik;  - Başın bədənə nisbətən əyri dayanması kimi hallar skoliozun zahiri görünüşcə ilkin əlamətləri ola bilər. Rentgenoqrammalara əsasən skoliozun deformasiyaları dərəcələrlə ifadə edilir. Buna əsasən skoliozun 4 dərəcəsi ayırd edilir:  - 1-ci dərəcəli – 0-10°   - 2-ci dərəcəli – 11-30°   - 3-cü dərəcəli – 31-60°   - 4-cü dərəcəli – >61°  Formasına görə isə “C”-ə bənzər (sağ və ya sol tərəfli bir qövs yaranır ) və ya “S”-ə bənzər  (torakal və lumbar nahiyədə iki qövs yaranır) skolioz ayırd edilir . Yeniyetməlik idiopatik skoliozunda onurğa sütununun deformasiyası uzun müddət stabil qala bilər. Bəzi hallarda isə xəstəlik çox tez proqressivləşir. Buna görə də skoliozu olan uşaqlar daim həkim nəzarətində olmalı, müntəzəm olaraq rentgen müayinəsindən keçməlidirlər. Yalnız bu zaman xəstəliyin proressivləşməsini vaxtında aşkar etmək mümkündür. Skoliozun əsl başlanğıcı isə daha erkən vaxtlara - körpənin ana bətnində olduğu dövrlərə təsadüf edə bilər. Dölün uzun müddət qeyri-normal vəziyyətdə qalması (dölün köndələn vəziyyəti, sağrı gəlişi, sürətləndirilmiş doğuşlar, doğuş yollarında dölün ləngiməsi və s.), südlə əmizdirmə zamanı körpənin düzgün tutulmaması, körpənin iməkləməmiş yeriməyə başlaması skoliozun ilk risk faktorlarıdır. Sadaladığımız vəziyyətlərdə ənsə sümüyü, gicgah sümüyü, birinci boyun fəqərəsi, oma sümüyü, çanaq sümüklərində  sümükdaxili patoloji gərginliklər yaranır. Sümüklər böyüməyə başladıqda  bu gərginlik nahiyələri sümüyün quruluşunda deformasiyalara səbəb olur. Bir çox valideynlər “zamanla skolioz düzələr” deyə problemi ciddiyə almır. Qabırğa qövsünün birinin digərinə nisbətən daha qabarıq olması, kürək sümüklərinin qeyri-bərabər yerləşməsi, çanaq sümüklərinin asimmetriyası təkcə zahirdən pis görünməklə yanaşı, daxildən də ciddi fəsadlara səbəb olur. Bunlarla vaxtında müdaxilə olunmazsa, yaş artdıqca:  - Protruziya, fəqərəarası disk yırtıqları;  - Aritmiyalar, ürək nahiyəsində ağrı;  - Ağ ciyər problemləri (ağ ciyərin xroniki obstruktiv xəstəlikləri);  - Süd vəzi ölçülərində fərq;  - Mədə bağırsaq problemləri (disbakterioz, kolit, qəbizlik, bağırsaqlarda spazm və s.);  - Diafraqma ilə əlaqəli problemlər (təngnəfəslik);  - Çanaqda durğunluqla əlaqəli cinsi pozulmalar, ağrılı menstruasiyav;  - Əzələ ağrıları, baş ağrıları, daimi yorğunluq kimi hallar yaranır və uzunmüddətli, müxtəlif çətin  müalicə olunan xəstəliklərlə mübarizə aparılır. Skoliozun son zamanlar tez-tez rast gəlməsi və çoxsaylı fəsadlar verməsi onun müalicəsinə də yeni yanaşmalar tələb edir.    Əvvəllər istifadə olunan korsetlər, idman hərəkətləri və s. kimi bir çox müalicə üsulları çoxdan öz aktuallığını itirmişlər. Skoliozlu xəstəyə vahid bir orqanizm kim yanaşılmalıdır. Müalicənin məqsədi zahiri cəhətdən qamətin düzgün quruluşunun qaytarılması ilə yanaşı, daxili orqanların da işinin zamanla və ehtiyatla bərpasından ibarətdir.   Skoliozun profilaktikasında və müalicəsində istifadə etdiyimiz üsullar  – osteopatiya, homeosiniatriya, akupunktura, müasir fizioterapiya .  Yenidoğulmuş körpənin doğuş yollarından keçərkən fəqərələrində yaranan ən kiçik  yerdəyişmələrin, hələ tam sümükləşməmiş çanaq sümükərinin normal anatomik fizioloji tamlığını yerinə qaytarmaqda osteopatiya əvəzsiz üsul hesab olunur. Osteopatiyanın üstünlüyü anadan olan andan istifadə olunması, heç bir zərərli təsirlərin olmamasındadır. . Homeosiniatriya - bioloji aktiv nöqtələrə xüsusi bioloji preparatların yeridilməsidir: nəticədə orqan və toxumaların illər ərzində funksional patologiyaları zərərsiz bioloji preparatlarla aradan qaldırılır. Akupunktura - bioloji aktiv nöqtələrdə xüsusi iynələr vasitəsilə enerji axınını bərpa etməklə aparılan müalicə üsuludur. Fizioterapiya - müasir fizioterapevtik aparatlarla aparılan kompleks müalicədir. Skoliozun müalicəsinə erkən yaşlardan başlamaq lazımdır. Məsələn, övladınız dünyaya gələndən sonra onun inkişafına nəzər yetirsəniz, körpənin başını daima bir tərəfə əyməsi, başının formasındakı deformasiyalar, gəzməyə başlayarkən ayaqlarını düzgün atmaması (barmaq uclarında gəzmək, ayaqlarını içəriyə atma) kimi hallar gələcəkdə övladınızda hər hansı bir qamət pozulması yarana biləcəyi ehtimalını bildirir. Skoliozun erkən aşkarlanması sizin və övladınızın gələcəkdə həm maddi, həm də mənəvi əziyyətinizin qarşısını almağa kömək edəcək. Unutmayın ki, profilaktika müalicədən daha üstündür.   Mövzu ilə bağlı video:    © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 10.01.2018

Siqaret çəkmənin ağız boşluğu toxumalarına zərərli təsiri hekimtap.com

Siqaret çəkmənin ağız boşluğu toxumalarına zərərli təsiri

Stomatoloqa müraciət edən pasientlərin bir qismində diş ətində iltihab, diş ətinin çəkilməsi və dişlərin laxlaması əlamətləri müşahidə edilir. Bu pasientlərin böyük bir hissəsi siqaret çəkən insanlardır. Amma bu insanların əksəriyyəti siqaretin tərkibindəki tütünün yanma məhsullarının dişlərə və bütövlükdə ağız boşluğu toxumalarına ziyanlı olmasından xəbərsizdirlər. Siqaret tüstüsü ilə ağız boşluğuna 100-dən çox zəhərli maddə daxil olur. Bunlardan ammonyak, aseton, metanol, nikotin, metan, fenol birləşmələri, karbon oksid, arsen, kadmium, sinil turşusu kimi maddələri göstərmək olar. Siqaret tüstüsü ağız boşluğu toxumalarına bir neçə istiqamətdə zərərli təsir edir. Bu təsirləri nəzərdən keçirək. 1. İmmunitetə təsiri Siqaret tüstüsünün tərkibində ağız boşluğundan bədənə daxil olan zəhərli maddələr orqanizmin immunitetini aşağı salır. Nəticədə, orqanizm həm dişlərin üzərində, həm də bütövlükdə ağız boşluğunda toplanmış zərərverici bakteriyalara lazımi səviyyədə cavab verə bilmir. 2. Dişin sərt toxumalarina təsiri Siqaretin yanma məhsulları dişlərin üzərinə çökərək orada bakteriyaların toplanması üçün əlverişli şərait yaradır. Siqaret çəkilən zaman isti tüstü ilə nəfəs alınan soyuq havanın növbələşməsi dişin mina qatında mikroçatlar əmələ gətirir. Əmələ gələn mikroçatlar sonradan daha da böyüməyə başlayaraq mina qatının altında yerləşən və möhkəmliyi nisbətən az olan dentin qatının bakteriyaların ifraz etdiyi turşunun təsirindən zədələnməsinə və bununla da kariyesin əmələ gəlməsinə səbəb olur. 3. Diş ətinə təsiri Siqaret tüstüsünün tərkibindəki nikotin qan damarlarını daraldaraq diş ətinə qanın gəlişini azaldır. Qan təchizatı pozulduğundan diş ətində atrofiya başlayır. Diş əti nazikləşir, həddən çox yumşaq və boş olur ki, bu da bakteriyaların diş əti cibindən daha dərin toxumalara nüfuz etməsinə və orada artıb çoxalmasına səbəb olur. Artıb çoxalan bakteriyalar diş ətinin iltihabını yaradır. 4. C vitamini defisiti Nikotinin zərərverici təsirini dəf etmək üçün orqanizm C vitaminini sərf etməyə başlayır. Nəticədə C vitamini defisiti yaranır. Bu da diş əti qanamalarına və dişlərin laxlamasına gətirib çıxarır. 5. Ağız suyuna təsiri Siqaret tüstüsü ağız suyunu qatılaşdırır və nəticədə qatılaşmış ağız suyu dişlərin səthini yaxşı yuya bilmir. Digər tərəfdən, siqaret tüstüsü ağız suyunun qələviliyini azaltdığından, ağız suyu, mikroorqanizmlərin ifraz etdiyi turşuları lazımi səviyyədə neytrallaşdıra bilmir. Nəticədə turşular dişlərin mina qatını zədələyir. 6. Ağız boşluğunun selikli qişasına təsiri İsti tüstü selikli qişanı qurudur və bu tüstüdən ayrılan kimyəvi maddələr ağız boşluğunu zərərverici mikroorqanizmlərdən qoruyan lizosim fermentinin ifrazının qarşısını alır. Tüstünün təsirindən qurumuş selikli qişanın yenilənməsi baş vermədiyindən selikli qişada xərçəng xəstəliyinin inkişaf etməsi ehtimalı artır. Statistika göstərir ki, siqaret çəkən insanlarda ağız boşluğu selikli qişasının xərçəng xəstəliyinə tutulma ehtimalı siqaret çəkməyənlərə nisbətən 6 dəfə çoxdur. 7. Maddələr mübadiləsinə təsiri Siqaret tüstüsünün təsirindən ağız boşluğu toxumalarında oksigen defisiti yaranır. Oksigen, toxumalarda gedən maddələr mübadiləsində fəal iştirak etdiyindən, yaranmış oksigen defisiti ağız boşluğu toxumalarında maddələr mübadiləsini pozur. 8. Regenerasiyaya təsiri Siqaret tüstüsü toxumaların regenerasiyasını ləngidir. Əgər ağız boşluğunda hər hansı bir yara və ya zədə olursa, regenerasiya, yəni yara və zədələrin sağalma prosesi ləngidiyindən həmin nahiyəyə əlavə infeksiya düşməsi baş verir. 9. Dad hissiyatının zəifləməsi Tütünün tərkibindəki qətran və nikotin dad reseptorlarının həssaslığını azaldır. Siqaret çəkən insanlarda dadbilmə hissiyatı zəiflədiyindən onlar yeməklərinə çoxlu duz, ədviyyat və şəkər əlavə edirlər ki, bu da bütövlükdə orqanizmə daha çox ziyan gətirir. Beləliklə, diş və diş ətinin, eləcə də bütövlükdə ağız boşluğu toxumalarının sağlamlığını istəyən insanlar siqaret tüstüsünün zərərli təsirlərini nəzərə almalıdırlar.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 04.01.2018

Minimal İnvaziv Yastıpəncə əməliyyatı hekimtap.com

Minimal İnvaziv Yastıpəncə əməliyyatı

Yastıpəncəlik ümumilikdə genetik səbəbə bağlıdır. Bəzi hallarda artıq hərəkətlilik, zəiflik, bağ çatışmazlığı buna səbəb ola bilər. Yastıpəncəliyin müalicəsində müasir cərrahi və konservativ üsullar var. Bu müalicə üsulları yastıpəncəliyin dərəcəsinə bağlıdır. Şiddətli yastıpəncəlik deformasiyası hələ də müxtəlif osteotomiyalar, bağ köçürmələri ilə düzəldilir. Aşıq-baldır oynağının, ayağın xarici tərəfində kiçik kəsik (1sm), ayağın çökməsini önləyən kiçik bir stent kanala yerləşdirilməsi ilə pəncənin deformasiyası (əyriliyi) aradan qaldırılır. Əməliyyatdan sonrakı dövr:  - Normal ayaqqabı geyinmək 6-8 həftədən sonra başlayır;  - Yüngül məşqə 6 həftədən sonra qayıda bilərsiniz, ancaq 12-16 həftə ərzində hər hansı bir professional məşqlərə icazə verilməyəcək;  - Cərrahi əməliyyat ümumi və yerli anesteziya altında aparıla bilər;  - Cərrahi əməliyyat tipik olaraq 30 dəqiqə çəkir;  - Yastıpəncə əməliyyatında yaş məhdudiyyəti yoxdur. Həyatınızda gözəl addım atmaq istəyirsinizsə, yastıpəncəlikdən azad olun!   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 04.01.2018

Məmə kiçiltmə əməliyyatı hekimtap.com

Məmə kiçiltmə əməliyyatı

Böyük məmələr qadınlarda çox əhəmiyyətli sağlamlıq problemləri yaradır:  - Boyun, bel və çiyin ağrısı;  - Məmələrin qarın üzərindəki təmasında, bitişmə, bitişmə nəticəsində yaranan qoxular, narahatlıq hissi;  - Fiziki fəaliyyətləri məhdudlaşdırmaq və istənilən paltarları geyinməmək;  - Məmə toxumasının böyüməsinin daha çox ailəsəl olduğu bilinməkdədir. Çəki artma, çoxlu doğuşlar və əmizdirmə, məmələrdəki böyüklüyün və sallanmanın daha da artmasına gətirib çıxarmaqdadır. Məmələrin hər ikisi də eyni ölçüdə ola bilməz. Məmə kiçiltmə (döş kiçiltmə) əməliyyatında simmetriyanın təmin edilə bilməsi üçün hər iki məməyə, fərqli əməliyyat texnikaları tətbiq oluna bilər. Məmə kiçiltmə əməliyyatında məqsəd xəstənin şikayətlərini aradan qaldıran, bərabər böyüklükdə və formada, simmetrik döşlər əldə etməkdir. Az iz qalması və xəstənin müdaxilə sonrasında əmzirə bilməsinin təmin edilməsi arzu edilir. Ancaq bu vəziyyəti bütün hallarda əldə etmək mümkün deyil. Bunun üçün həkiminizlə ətraflı danışmaq lazımdır. Məmə kiçiltmə əməliyyat sonrası xəstəxanada qalma müddəti 1 gündür. Ümumiyyətlə əməliyyatdan sonra 1 həftə istirahət yetərlidir. Tövsiyyələr:  - Bu əməliyyata mümkün olduqca erkən qərar verin;  - Özünüzü güvəndə hiss etdiyiniz doktora müraciət edin;  - Əməliyyat sonrası dövrdə sizə söylənənlərə riayət edin;  - Əgər siqaret çəkirsinizsə, mümkün qədər azaldın;  - Qidalanma və bədəninizə əməliyyat sonrası kifayət qədər diqqət yetirin.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 02.01.2018

Patoloji sınıqlar hekimtap.com

Patoloji sınıqlar

Patoloji sınıq nədir? Şiş, metabolik sümük xəstəlikləri zamanı müşahidə olunan sınıqlara patoloji sınıqlar deyilir. Bütün yaşda olan insanlarda rast gəlsədə əsasən yaşlı insanlarda daha çox təsadüf edir. Patoloji sınıq adi sınıqlardan fərqli olaraq adətən yüngül zədələnmə nəticəsində əmələ gəlir və aşağıdakı formada təsnif olunur. Şiş mənşəli  - Birincili- xəstəlik  birincili sümüyün özündədi və sınan nahiyəni zəiflədir. Əsasən uşaq və yeniyetmələrdə müşahidə edilir. Buraya fibroz displaziyanı, sümük kistasını, eozinofil qranulomanı və s. göstərmək olar).  - İkincili ( metastatik– orqanizmdə inkişaf edən hər hansısa bir şişin sümüyə metastaz verməsi- sıçraması zamanı). Metabolik  - Osteoporoz (sümük strukturunun xüsusən yaşla əlaqədar olaraq zəifləməsi və öz möhkəmliyinin itirməsi).  - Hiperparotriodizm (sümük əriməsi-paratiroid vəzinin funksiyasının artması zamanı sümüyü təşkil edən əsas elementlərdən olan kalsiumun sümükdən qana keçməsi nəticəsində).  - Paget xəstəliyi (bu xəstəlik zamanı sümük normal sümükdən daha zəif olur. Xəstəliyin səbəbi bilinmir). İrsi xəstəliklər  - Natamam osteogenez (osteogenezis imperfecta) –kollagen defisiti ilə bağlı sümüklərin sınığa meyilliyi ilə xarakterizə edilən irsi xəstəlikdir. Ən çox patoloji sınıqara səbəb olan xəstəliklərdən biridir. Patoloji sınığın əlamətləri nədir? Xəstəliyin əsas əlaməti patoloji sınıq olan nahiyyədə ağrı və hərəkət məhdudluğunun olmasıdır. Patoloji sınığın diaqnozu necə qoyulur? Xəstəliyin diaqnozunu çox hallarda rentgenolji müayinə ilə təyin etmək olur. Diaqnozu dəqiqləşdirmək və sınığın etioloji mənşəyinin təyin etmək üçün kompüter tomoqrafiyası, MRT, qanın müayinəsindən, biopsiyadan da istifadə edilir. Birincili ocaq varsa mütləq aşkar edilməlidir. Patoloji sınıqlar necə müalicə  olunur? Patoloji sınığın müalicəsində bir sıra amillər nəzərə alınaraq konservativ və cərrahi müalicə taktikası seçilir. Buraya xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi, xəstənin yaşı, ümumi vəziyyəti, yanaşı gedən xəstəlikləri, patoloji sınığın lokalizasiyası və s. kimi amilləri göstərmək olar. Əgər patoloji sınıq xoşxəssəli proses zəminində yaranıbsa sınıq cərrahi yolla müxtəlif üsullarla müalicə olunur, sümük defekti varsa bərpa edilir. Bədxəssəli şiş zəminində əmələ gələn sınıqlar daha kompleks müayinə və müalicə tələb edir.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 29.12.2017

Yastıayaqlılıq... hekimtap.com

Yastıayaqlılıq...

Pəncə skeletimiz üçün dayaq və amartizator rolunu oynayır, hərəkət zamanı tarazlığı, bədən yükünün bərabər paylanmasını və bədənin ahəng hərəkətini təmin edir. İnsanın yerişi, qaməti, günün sonunda  ağrıların və diskomfortun dərəcəsi ayaq tağının formasından asılıdır. Ayaq tağının qeyri-düzgün formalaşması və ya onun zədələnməsi bütün dayaq-hərəkət aparatının işinin pozulmasına səbəb olur. Bu zaman aşıq-daban oynağı, diz və bud çanaq oynaqları və bütün bədən əzlələləri əziyyət çəkirlər. İnsanda yastıayaqlılıq varsa, ayaq tağı düzgün fəaliyyət göstərmir. Yastıayaqlılıq niyə yaranır? Yastıayaqlılığın  simptomları Ayaq tağının tam və ya hissəvi olmaması yastıayaqlılıq adlanır. Yastıayaqlılıq köndələn, boylama və ya qarışıq ola bilər.   Yastıayaqlılılığın bir neçə səbəbi var. Ən əsas səbəbi isə ayaqlara düşən yükün həddən artıq olmasıdır. Bu yüklənmə həddən artıq çox və ya az ola bilər. Bu statik yastıayaqlılıq adlanır. Digər yastıayaqlılıq növlərinə pəncənin paralitik, travmatik, raxitik zədələnməsi və ya anadangəlmə yastıayaqlılıq aiddir.   Yastıayaqlılıq simptomları ilə qadınlar daha tez-tez rastlaşırlar. Risk faktorlarına artıq çəki, ayaqüstə iş rejimi, dikdaban və ya dar ayaqqabılar geyinmək aiddir. Bu faktorların nəticəsində  pəncənin kostruksiyası dəyişir. Ayaq pəncəsinin əzələ-bağ aparatı zəifləyir. Bu cür ayaq, uzun müddət bir yerdə dayanmaqdan və ya çox gəzməkdən ağrımağa başlayır.  Yerimə zamanı yastıyaqlı pəncədə normal pəncədən fərqli olaraq addımlama zamanı yaranan impuls pəncənin tağı tərəfindən zəifləmir və bütün oynaqlara ötürülür. Beləliklə dayaq-hərəkət aparatı normal fizioloji vəziyyətindən daha çox yüklənir. Bu zaman amartizator funksiyasını onurğa sütunu öz üzərinə götürür. Nəticədə onurğa sütünu boyunca çoxsaylı ağrılar, yırtıqlar, sinir köklərinin sıxılması və s. kimi problemlər yarana bilər.  Yastıayaqlıq simptomları:  - Ayaqqabı seçimində problemlər yaranır, pəncənin eni adət etdiyiniz ölçüdə ayaqqabını geyinməyə imkan vermir.  - Ayaqda, baldırda və bud nahiyəsində günün sonunda yaranan ağırlıq və küt ağrılar. Bu ağrılar yuxudan sonra keçir.  - Baldır  əzələlərində ağrı, pəncələr şişkinlik.  - Ayaq baş barmağının dərisində çapıqlaşma zonaları gəzmək zamanı diskomfort hissi yaradır.   - Yerişin dəyişilməsi, yerişin ritmi və sürəti dəyişir. Ayaqqabı və corabın iç tərəfi yeyilməyə başlayır.    - Boylama yastıayaqlıqda pəncənin ortasına təzyiq zamanı ağrı olur, pəncə yastılaşır, ayaq arxası şişkinləşir.   - Köndələn yastıayaqlıq zamanı isə ayaq ucları enlənir.  Ayaq yastığı nahiyəsində “döyənək” yaranır. Pəncə ucları getdikcə enlənir.  Daha ağır formalarda bu simptomlarla yanaşı ayaq baş barmağında ağrılı sümük əllənə bilər. Gəzərkən ayaqlar tez yorulurlar, qamət və yeriş pozulur. Yastıayaqlığı necə aşkar edirik? Yastıayaqlığın müalicə üsulları  Yastıayaqlığı çox asan bir testlə üzə çıxartmaq mümkündür. Ayaq pəncəsini hər hansı bir bitki yağı ilə yağlayıb, ağ vərəqin üstünə çıxaraq alınan şəkilə əsasən ayaq pəncəniz haqqında sizə məlumat vermək mümkündür. Ayaq barmaqlarından pəncəyə kimi olan nahiyədə oymanın ölçüsünə əsasən yastıayaqlığı təyin etmək mümkündür. Oyma nə qədər kiçikdirsə yastıayaqlığın dərəcəsi də bir o qədər böyükdür. Yastıayaqlığa şübhə və ya ona səbəb olan faktorlar və simptomlar varsa, mütəxəssisə getməyi təxirə salmayın. Pəncənin bu cür vəziyyəti müalicə olunmazsa simptomlar getdikcə artacaq və yaş artıqca şikayətlər çoxalacaqdır.  Bunun üçün ayaq pəncəsi və bədənin bütün sümük-oynaq sistemi osteopat həkim tərəfindən müayinə olunur, hər hansı bir oynaqda olan patologiyalar oynağın bağ aparatı və sümük sistemi arasındakı əlaqə  normal fizioloji vəziyyətə qaytarılır.Osteopat həkim öz əlləri vastəsilə pasient orqanizminə müəyyən ritm və tezlikdə təsir göstərərək itirilmiş funksiyaları normallaşdırmağa və balansa qaytarmağa yönəlmişdir. Osteopatik müalicə üsulu təmamilə ziyansızdır və əks göstərişləri yoxdur.  Ayaqdakı əzələ və bağ aparatını bu fizioloji vəziyyətdə saxlamaq üçün hər bir pasientə müvafiq olan ayaqqabı üçün içlik –supinator  təyin olunur. Osteopatik müalicəylə yanaşı supinatorlar da təyin olunarsa daha tez effekt əldə etmək mümkündür. Supinatorlar ayaq tağının itirilmiş amartizator funksiyasını əvəz edir və həkim tərəfindən təyin olunmalıdır. Mütəxəssisə vaxtında müraciət olunarsa, bir sıra dayaq-hərəkət sistemi xəstəliklərindən sığortalanmaq mümkündür.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 25.12.2017

Uşaq serebral iflici hekimtap.com

Uşaq serebral iflici

Uşaq serebral iflici termini ilk dəfə 1893-cü ildə psixoanalitik Ziqmund Freyd tərəfindən təklif edilmişdir. Uşaq Serebral İflici baş beynin doğuşdan əvvəlki, doğuş zamanı və ya doğuşdan sonrakı dövrlərdə müxtəlif səbəblərdən zədələnməsi nəticəsində əmələ gələn, adətən erkən uşaqlıq dövründə aşkarlanan və hərəki pozğunluqlarla: ifliclər, əzələ zəifliyi, koordinasiya pozğunluqları, qeyri-iradi hərəkətlərlə xarakterizə olunan bir haldır. Beynin zədələnmə dərəcəsindən asılı olaraq meydana çıxan simptomların ifadə dərəcəsi də müxtəlif olur: yüngül, zəif nəzərə çarpan və ya çox ağır, tam əlilliyə gətirib çıxaran zədələnmələrə qədər. Bu uşaqlarda epileptik tutmalar, psixi inkişaf ləngiməsi, qavrama və öyrənmə çətinlikləri, görmə, eşitmə, nitq, intellekt pozğunluqları da müşahidə oluna bilər. Baxmayaraq ki, serebral iflicli uşaq çox zaman əqli inkişafdan geri qalmış uşaq kimi təəsurat yaradır, bu heç də həmişə həqiqətə uyğun olmur. Serebral iflic irsi xəstəlik deyil və bilavasitə uşaq ölümünün səbəbi olmur, lakin ömrünün qısalmasına gətirib çıxara bilər. Serebral iflicə oxşar vəziyyətlər istənilən yaşda keçirilmiş infeksion xəstəlikdən, insultdan və yaxud kəllə-beyin travmasından sonra əmələ gələ bilər. Serebral iflicin yaranma səbəbləri Ziqmund Freyd tərəfindən təklif edilmiş nəzəriyyəyə görə uşaqda beynin zədələnməsi bətndaxili dövrdə baş verir. Digər alim – Uilyam Littl isə israr edirdi ki, zədələnmə doğuş prosesində baş verir və serebral iflic doğuş zamanı uşağın beynində oksigenin çatışmamazlığının nəticəsi olur. Lakin məlumdur ki, yeni doğulmuş uşaqlar oksigen defisitini daha yüngül keçirir və doğuş yollarından keçməsi bir qədər travmatik olsa da, adətən beynin zədələnməsinə səbəb olmur. Hal-hazırda serebral iflicin səbəbləri aşağıdakılar hesab olunur: 1. Hamiləlik dövründə:  - Hamiləlik zamanı ananın infeksion xəstəliklərə tutulması (məs. məxmərək, herpes, sitomeqalovirus, toksoplazmoz və s)  - Rezus konflikt  - Anada problemlər (şəkərli diabet, hamiləlik toksikozu, preeklampsiya, qanaxmalar, anemiya,stress, pis qidalanma – vitamin və mikroelementlərin çatmamazlığı )  - Ananın zərərli vərdişləri (narkomaniya, siqaretçəkmə, alkoqoldan istifadə)  - Ananın yaş faktoru (18-dən aşağı, 35-dən yuxarı) 2. Doğuş zamanı:  - Dölün asfiksiyası  - Doğuş travması  - Vaxtından əvvəl doğuşlar  - Gec doğuşlar 3. Doğuşdan sonra:  - İnfeksiya və ya susuzlaşma nəticəsində yüksək bədən hərarəti  - Beyin infeksiyaları  - Suda boğulma, qazdan zəhərlənmə və digər səbəblərdən baş verən oksigen çatmamazlığı  - Beyin travmaları. Beyinə qansızma  - Məişət zəhərlənmələri  - Beyində şişlərin olması. Serebral iflic hallarının 30%-nin səbəbi məlum deyil Serebral iflicin formaları USİ-nin klassifikasiyası hərəkət pozğunluqlarının xarakterinə və zədələnmənin əhatə dairəsinə əsaslanır. Bu pozğunluqların aşağıdakı qrupları ayırd edilir:  - Spastiklik - əzələ tonusunun yüksəlməsi  - Monoplegiya - bir ətrafda təzahür olunan zədələnmə  - Hemiplegiya – bədənin birtərəfli zədələnməsi, əsasən bətndaxili olur, çox vaxt görmə, eşitmə, lamisə kimi funksiyaların və qavramanın pozulması da müşahidə olunur.  - Diplegiya - (Littl sindromu) – hər iki ətrafda,ya yuxarı, ya aşağı ətraflarda təzahür olunan zədələnmə; adətən aşağı ətraflarda daha çox təzahür edir.  - Tetraplegiya - yuxarı və aşağı ətrafların ağır iflici; bu uşaqların əksəriyyətində dərin əqli gerilik, epilepsiya və zəif görmə müşahidə olunur, ciddi inkişaf ləngiməsi ilə müşaiyət olunur. 70-80% hal tetraplegiya larda spastik formaya rast gəlinir. Diskineziya – ətrafların, bədənin, üz əzələlərinin, dilin və udlağın qeyri-iradi, davamlı, əlaqələndirilməmiş müxtəlif hərəkətləri. Yuxu zamanı bu hərəkətlər müşahidə olunmur. Ataksiya (atonik-astatik forma) – tez-tez yıxılma ilə müşayiət olunan muvazinətin pozulması Qarışıq forma Persepsiv (anlama) pozğunluqlar – çox zaman serebral iflic hissiyat orqanlarının funksiyasının pozulması ilə müşaiyət olunur. Görmə, eşitmə, lamisə vasitəsilə duyma qabiliyyəti normal olsa da, bu hisslərin düzgün izah etmə qabiliyyəti olmur. Belə uşaqlarda təhrif edilmiş qavrama qeyd olunur: məs. gözüyumlu vəziyyətdə onlar ətraflarını kontrol etməyi bacarmırlar, bədənlərinin ölçülərini, hüdüdlarını anlaya bilmirlər, şəkil ilə reallıqda olanı bənzətmək qabiliyyəti, əşyaların məkanda vəziyyətinin, onların arasında olan məsafənin və yerinin anlamasında çətinlik çəkirlər. “Serebral iflic uşağın hərəkətinə və bədən vəziyyətinə təsir göstərən və proqressivləşməyən bir haldır” Serebral iflicə rast gəlmə tezliyi İnkişaf etmiş ölkələrdə son 30-40 ildə serebral ifliclə doğulan uşaqların sayı praktiki olaraq dəyişməz olub. 1970-1980-cı illərdə bir qədər azalma qeyd olunsa da, hal-hazırda çoxalmaya tendensiya müşahidə olunur: 1000 yeni doğulmuş uşaqdan 2-5-də serebral iflic aşkarlanır. Diaqnostika: Laborator diaqnostikanın (qanın və sidiyin ümumi klinik analizləri) ancaq köməkçi vasitə kimi əhəmiyyəti var. Buna görə də USİ-nin profilaktikası məqsədilə hamilə qadınların müayinəsi və müşahidəsi ən vacibli tədbir hesab olunur. Şübhə doğuran əlamətlər:  - Qidalanmada çətinlik;  - Oyanıqlıq, əsəbilik;  - 1,5 aylığında və daha sonra uşaq başını saxlaya bilmir;  - Hərəki bacarıqların inkişafında ləngimə;  - Erkən şərtsiz reflekslərin 4-6 ayına qədər davam etməsi;  - Oyuncaqlara tərəf dartinmaması (4 ayından sonra);  - Müəyyən vaxt çərçivəsində uşağın bir vəziyyətdə donub qalması və ya qeyri-iradi hərəkətlər etməsi;  - Ana ilə kontakta girməməsi, döşdən vaxtından əvvəl imtina etməsi;  - Bütün bunlar USİ-nin göstəricisi hesab oluna bilər .Uşaqda bu əlamətlər müşahidə olunarsa dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır! Erkən diaqnoz Spastik tetraplegiya * 6 aylıgında yüksək əzələ tonusu, baş barmağın bükülməsi * 1-2 ay sonra ayaqların çarpazlaşması * 9 aylığında diffuz spastiklik və vətər reflekslərinin həddən artiq artması Diskinetik USi * 8 ayına qədər müəyyən olunmur Ataksik USi * gec müəyyən oluna bilir Ümumilikdə USi-nin dəqiq diaqnozunun 10 aylığında qoyulması nəzərdə tutulur. Diaqnozun qoyulmasına kömək edir:  - Hamilələiyin qeyri- normal keçməsi,doğuşun gedişi, neonatal period haqqında məlumatlar;  - Bir sira xəstəliklər və travmaların olması;  - Uşağın erkən şərtsiz reflekslərinin yoxlanması (məs:avtomatik yerimə,ovuc-agız refleksi). Müalicə Sözün əsl mənasında uşaq serebral iflici müalicəyə tabe olmur, lakin bu o demək deyil ki, belə uşaqlara kömək etmək qeyri-mümkündür. Yeni doğulmuş uşağın beyni bu zədələnmənin kompensasiyası üçün çox böyük potensiala malik olur. Buna görə də problemin erkən müəyyənləşdirilməsinin əhəmiyyəti çox böyükdür. Körpənin beyni çox plastikdir və gərgin, davamlı Fizioterapiya ve Reabilitasiya apardıqda hətta ağır formalı serebral iflici olan uşaqlar belə gözəl nəticələr göstərə bilər. Erkən müdaxilə Məqsəd: - Əlilliyin qarşısının alınması / əlillik dərəcəsinin azalması - Multidissiplinar yanaşma - ən yaxşı effekt ancaq o zaman əldə etmək olar ki, fizioterapevt, pediatr, nevropatoloq, ortoped, oftalmoloq, pedaqoq, psixoloq, loqoped ve digər mütəxəssislər birgə çalışırlar.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 25.12.2017

Rolling loading...