Onurğanin fəqərə arası disk yırtıqları

Onurğanin fəqərə arası disk yırtıqları

Daha çox onurğanın Bel-oma nahiyyəsində rast gəlinir. Bel-oma yırtığı  beldəki fəqərələr arasındakı yerləşən bir növ amartizator kimi funksiyalarını yerinə yetirən diskin degenerativ dəyişikliyi sonrasi əmələ gəlir. Diskin iç qismində pulpoz nüvə adlandırılan jeleyə bənzər yumşaq bir sahə, bunun ətrafındakı daha sərt bir fibroz həlqə fəqərələrə baxan səthlərdə isə hər iki tərəfdə hailin lövhələr adlandırılan qığırdaq toxuması vardır. Xaricdəki təbəqənin tamlığının pozulması nəticəsində içəridəki yumşaq toxumanın xaricə doğru axmasına yırtıq deyilir. Yırtığın yaranma səbəbləri:  İnsanın fizioloji olaraq yaşlanması, artıq çəki, ağır yük qaldırılması, oturaq həyat tərzi, həmçinin genetik faktor və birləşdirici toxumanın anadangəlmə zəifliyi yırtığın əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Bel yırtığları 4 mərhələdə formalaşır:  Bulbing(qabarma), protuziya, ekstruziya və sekvestr yırtıqlaşan yeni xaricə doğru axan disk daşma dərəcəsinə görə onurğa beyninin müvafiq sinirlərini sıxır. Əlamətləri və simptomları: bu simptomlar yırtığın yerləşməsindən və hansı yumşaq toxumaların prosesə qoşulmasından asılıdır. Bel oma nahiyyəsində ağrı, ayaqda keyimə hərəkətin məhdudlaşması, sidik ifrazının çətinləşməsi, işias tipli ağrılar, bir ətrafa elektrik cərəyani kimi vuran şiddətli ağrılar. Yırtığın diaqnostikası: Anamnez və müayinə Laborator müayinələr Instrumental müayinələr: MRT(maqnit rezonans tomoqrafiya) KT (kompyuter tomoqrafiya) Yırtığın müalicəsi: -Əsas səbəbi aradan qaldırmaq -Osteopatiya -Homeosiniatriya (akupunktur nöqtələrə xüsusi biotənzimləyici preparatların vurulmasıdır) -Fizioterapiya və reabilitasiya -Traksiya (dartma) Yırtığın profilaktikası: -Aktiv həyat terzi keçirmək -Bədən çəkisinə nəzarət etmək -Idman və gimnastika ilə məşğul olmaq   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. https://hekimtap.az  

Paylaşıldı: 03.07.2020

Aşıq daban oynağının osteoartrozu

Aşıq daban oynağının osteoartrozu

  Səbəbləri: İnsan orqanizminin fiziki fəaliyyət zamanı ən çox zərbə görən hissəsi ayaqlardır. Aşıq daban osteoartrozun inkişafına  səbəb ən çox travma və ayaqlara düşən yükdür. Buna görə bu problem ən çox peşəkar idmançılarda: balerinalar, rəqqaslar, gimnastlarda rast gəlinir. Artıq çəki  aşıq daban oynağının osteoartrozunun yaranma  səbəbləri sırasında öndə yer alır. Aşıq daban oynağının post-travmatik osteoartozu ən çox xidmət zamanı hərbiçilərdə, xilasetmə işçilərində rast gəlinir. Digər amillər: -hündür daban ayaqqabı geyinən xanımlarda; -45 yaşdan sonra əmələ gəlmə ehtimalı yüksəlir; -piylənmə; -irsi; -müşayiət olunan xəstəliklər: məsələn, artrit, osteodistrofiya, tiroid vəzini funksiyasının pozulması nəticəsində əmələ gəlir. Simptomlar Aşıq-daban oynağının osteoartrozunu erkən müəyyənləşdirmək və müalicə etməyin əsas problemi bu xəstəliyin ilkin mərhələdə özünü biruzə verməməsidir. Statistikaya görə, insanlar fiziki ağırlıqdan sonra istirahət zamanı sakitləşən və yox olan ağrılara məhəl qoymurlar. Bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanları narahat edən: -səhərlər 2-3 saat davam edən küt ağrılar; -ayağı döndərdikdə, dairəvi hərəkət etdikdə xoşagəlməz ağrılar; -ayaq biləyində və topuq nahiyəsində şişkinlik, yerli hərarətin yüksəlməsi; -xışıltı səsi; Aşıq-daban oynağının deformasiyaedici osteoartrozu diaqnozu qoyulmuş xəstələrin pilləkənləri qalxması və hətta hərəkəti belə çətinləşir. Vaxtında müalicə edilmədikdə fərdi klinik mənzərədən asılı olaraq ağırlaşmaya , hətta əlilliyə səbəb ola bilir. Mərhələləri: I mərhələ Aşıq-daban oynağının deformasiyaedici osteoartrozunun birinci mərhələsində gedən prosesi rentgenoqrafiya zamanı dəqəq diaqnoz qoymaq çətin olur. Bəzən demək olar ki, asimptomatik olur. Xəstələr yalnız ağır yük və sürətli hərəkət zamanı yerli ağrılar hiss edirlər. İstirahətdən sonra ağrılar çəkilir.  Xaricdən patoloji dəyişiklik hiss olunmasa belə daxildən qığırdaq məhv olur və sinovial maye azalır.  II mərhələ -problemli bölgədə, hətta adi bir müayinədə də, deformasiya olmuş bölgələr izlənilir və palpasiya etdikdə periartikulyar nöqtələr təyin edilir; -qığırdaq səthi nahamar olur; -oynaq boşluğu orta dərəcədə daralır; -rentgenoqrafiya zamanı osteofitlər, kistik formalar, sklerotik sahələr görünür -gəzərkən və istirahət edərkən davamlı olan ağrılar və xırtıltı səsləri. III mərhələ -həkimin müayinəsi zamanı deformasiya müşahidə olunur, ayağın əyriliyi və sümüklərin qabarıqlığı ; -ayağın elementar hərəkəti zamanı və hətta sakit vəziyyətdə də davam edən ağrılar; -boşluqda iltihabi prosesin əmələ gəlməsi; -rentgenoqrafiya zamanı oynaqda ciddi şəkildə daralmanın görülməsi. IV mərhələ Osteoartritin son mərhələsi insanı əlilliyə gətirib çıxarır. Artıq xəstə sərbəst gəzə bilmir. -instrumental müayinə zamanı çəkilən şəkillərdə oynağın dağılması deqiqləşdirilir; -oynaq məsafəsi yoxdur, oynaq səthləri kobudlaşır; -çox sayda osteofitlər; -ayaq hərəkətliliyi kəskin məhdudlaşmışdır. Müayinələr: Rentgenoqrafiya MRT(maqnit rezonans tomoqrafiya) KT(kompyuter tomoqrafiya) Laborator müayinələr Müalicələr -Homeosiniatriya -Proloterapiya -PRP terapiya -Kök hüceyrə ilə müalicə -Fizioterapiya  -Oynaqdaxili inyeksiyalar -Medikamentoz müalicə -Cərrahi müdaxilə Aşıq-daban oynağı osteoartrozunun profilaktikası -zədələrdən qorunmaq; -çox hündür daban və həddindən artıq yast ayaqqabı  geyinməmək; -aşıq-daban osteoartrozuna yol aça biləcək  bütün xəstəliklərin vaxtında müalicəsi; -vaxtında tibbi mayinələrdən keçmək və lazımi müalicələr almaq. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. https://hekimtap.az  

Paylaşıldı: 03.07.2020

BÖYRƏK DAŞI XƏSTƏLİYİ

BÖYRƏK DAŞI XƏSTƏLİYİ

Böyrək daşı xəstəliyi nədir? Böyrək daşı xəstəliyi (urolitiaz) -  orqanizmdə metabolizm prosesinin pozulması nəticəsində yaranan böyrək patologiyalarından biridir. Xəstəliyin yaş məhdudiyyəti yoxdur. Xəstəlik əvvəlcə mikrolitlərin (“qum”) əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunur, bundan sonra isə daşlar əmələ gəlməyə başlayır.  Daşlar özü-özlüyündə pasiyenti nadir hallarda narahat edir. Kəskin kliniki mənzərə daşlar sidik yollarında düşüb, oranı tıxayanda yaranır. Bunun nəticəsində sidiyin böyrəkdən  ifrazı prosesi pozulur və kəskin ağrılar (böyrək sancısı) yaranır.  Bu cür vəziyyət həyat təhlükəsi yaradan böyrək iltihabına və yaxud da orqanın funksiyasının itirilməsinə gətirib çıxara bilər. Belə olan təqdirdə, təcili cərrahi müdaxilə tələb olunur.  Böyrək daşlarının aşağıdakı növləri var:  Kalsium-oksalat - sıxlıqları yüksəkdir, boz-qara rəngli olurlar, tikanabənzər çıxıntıları var. Kalsium-fosfat - kifayət qədər yumşaq, nahamar səthlidirlər, rəngləri açıq-bozdur.  Uratlar - bərk, hamar və sarı rəngdədir (sidik turşusu səbəbindən).   bu daş növləri böyrəkdə, sidik kisəsi və ya sidik yollarında lokallaşa bilər.  Kişilərdə və qadınlarda börək daşı xəstəliyi 20-55 yaşlı insanlar risk qrupuna daxildir. Böyrək daşı xəstəliyinə qadınlarda kişilərlə müqayisədə daha az rast gəlinir. Buna baxmayaraq, çoxsaylı ağrılı simptomatika yaradan mərcanabənzər  daşlara məhz qadınlarda daha çox rast gəlinir.   Böyrək daşı xəstəliyinin əlamətləri Xəstəliyin əlamətləri həm qadınlarda, həm də kişilərdə demək olar ki, eynidir. Əsas fərqlər bunlardır: kişilərdə patologiya zamanı böyrək sancısı cinsiyyət orqanına, qadınlarda cinsiyyət dodaqlarına irradiasiya edir.  İkitərəfli xarakterli, yəni daşların hər iki böyrəkdə əmələ gəlməsinə nadir hallarda (cəmi 17%) rast gəlinir.  Böyrək daşı xəstəliyinin əlamətləri Xəstəliyin əlamətləri aşağıdakılardır: Bel nahiyəsində ağrılar (daimi və ya periodik ola bilər). Böyrək sancısı (dəhşətli ağrıların yaranması - bu, sidik yollarının tıxanmasına dəlalət edir). Sidik ifrazı zamanı ağrılar, sidikdə qan və ya irinin müşahidə olunması. Sidik ifrazı zamanı sidiyinin rənginin dəyişməsi, sidiyə tez-tez getmək istəyi.   Ürəkbulanma, qusma və hərarətin qalxması, köpmə.    Böyrək daşı xəstəliyinin yaranma səbəbləri Böyrək daşı xəstəliyinin yaranma səbəbini çox vaxt irsi faktorla, daha dəqiq desək, metabolizmin pozulması ilə izah olunur. Bunun nəticəsində sidiyin kimyəvi və su-duz strukturunda dəyişikliklər yaranır. Nəticədə aşağıdakıların sidikdəki miqdarı artır: - sidik turşusu; - oksalat duzları; - kalsium duzları; - fosfat duzları.  Daxili səbəblərə həzm sistemi xəstəliklərini, susuzlaşma, infeksiyalar, D vitamini çatışmazlığı və qeyri-düzgün qidalanmanı aid etmək olar.  Xarici faktorlara aiddir: - istifadə etdiyimiz suyun kimyəvi tərkibi; - iqlim - ultrabənövşəyi şüaların miqdarı; - iş-məişət şəraiti - azhərəkətli həyat tərzi, agır işlər və s. - zərərli vərdişlər və s. Böyrək daşı xəstəliyinin diaqnostikası Böyrək daşı xəstəliyinin diaqnostikası həkim-uroloq tərəfindən aparılır. Həkim əvvəlcə xəstəliyin yaranma səbəbini müəyyənləşdirir, bundan sonra müalicə taktikası seçilir.   Müayinə üsullarına aiddir: Qanın ümumi və biokimyəvi analizi Sidiyin ümumi analizi USM müayinəsi Ekskretor uroqrafiya Kompüter tomoqrafiya Böyrək daşı xəstəliyinin müalicəsi Böyrək daşı xəstəliyinin bir-birini tamamlayan bir neçə müalicə üsulu var. Onlara aşağıdakılar aiddir: Medikamentoz müalicə: Daşları əritmək və orqanizmdən xaric etmək üçün müəyyən preparatlar tətbiq edilir.  Zərbə-dalğa litotripsiyası. Daşların xırdalanması zərbə dalğasının sürətli impulsu sayəsində baş verir..  Ureteroskopiya. Daşların sidik axarına yeridilmiş xüsusi nazik alətlə xırdalanması.           Mövzu ilə bağlı video: © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. https://hekimtap.az  

Paylaşıldı: 26.06.2020

Menisk yırtığı

Menisk yırtığı

Menisk nədir? Menisk tibia və femurun kondlusları arasında yerləşən iki  yarımdairəvi (oraq şəkilli) yastıqlardır. Menisk diz oynağının yan boşluqlarını dolduraraq, artikulyar səthlərin bir-birinə tam uyğunlaşmasını təmin edir. Menisk yastıq rolunu oynayır. Meniskin rolu qığırdaqdakı təzyiqi yumşaltmaq və oynağı hərəkət edərkən sabit olması üçün oynağı möhürləməkdir.  Menisk kollagen və hüceyrələrarası maddənin kompleks zülallarından ibarətdir. qığırdaqdan daha çox vətərə bənzəyir. Buna görə daha çevik və davamlıdır. Menisk oynağın qidalanması və yağlanmasında iştirak edir. Meniskin xarici kənarı  oynaq  kapsuluna, ön və arxa hissəsi isə sümüyə (interkondulyar yüksəkliyinin bölgəsi) bağlanır. Meniskin daxili kənarı nazikdir, qan damarları yoxdur, yalnız sıxılma funksiyasını yerinə yetirir.Xarici kənarı isə qan damarları ilə zəngindir və daha tez regenerasiya qabliyyətinə malikdir. Meniskin zədələnməsi: Meniskin zədələnməsi çoxyayılmış bir patalogiyalardandır.Meniskin zədələnməsi ya bir başa travma(burxulma,yıxılma) və ya uzun müddətli təzyiq nəticəsində(ağır çəkili yaşlı insanlarda) yaranır. Daxili menisk daha çox yöndəmsiz bir hərəkət zamanı zədələnir,əsasən firlanma və əyilmə hərəkətini eyni vaxtda etdikdə baş verir. Məsələn - pilləkən düşdükdə topa təpik vurduqda diz burxularsa menisk zədələnir ... Əlamətləri: -Dizdə şişkinlik; -Qızartı; -Yerli istilik; -Hərəkət məhdudlugu; -Ağrı.   Diaqnostikası: Ortopedik testlər(həkim müayinəsi) USM-Dizin ultrasəs müayinəsi oynaqdakı iltihabı istisna etmək, dizin ligament və əzələ aparatını, onun sinovial membranını analiz etmək üçün ilkin məsləhətləşmədə  məlumatverici bir üsuldur. MRT Menisk qığırdaq toxuması olduğu üçün rentgen müayinəsi qeyri informativdir.Ən doğru müayinə MRT hesab olunur. Müalicə: -Konservativ -İlkin yardım-soyuq terapiya və immoblizasiya (oynağın hərəkətsizləşdirilməsi) -PRP Terapiya-qığırdağın bərpasnı təmin edir -Homeosinatriya -ilkin olaraq iltihab əlamətlərinin aradan qaldırılması və regenerasiyanin sürətlənməsi. -Osteopatiya-Oynağın hərəkətliyinin bərpasını,qan dövranının yaxşılaşmasını,ödemin azalmasını və nəticədə ağrının azalmasını təmin edir. Cərrahi-hissəvi və ya tam olaraq zədələnmiş qığırdağın xaric edilməsi. Menisk, diz qığırdağını mexaniki stressdən qoruyan yumşaldıcı bir yastıqdır. Meniskin çıxarılması, bir qayda olaraq, qığırdaq degenerasiyasına və gələcəkdə diz artrozunun inkişafına səbəb olur. Buna görə, meniski çıxartmadan əvvəl, problemi konservativ üsullarla (cərrahiyyə olmadan) həll etməyə çalışmaq və diz qığırdağını qorumağa davam edəcək meniskin qorunması məsləhət görülür. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 24.06.2020

REVMATOİD ARTRİT

REVMATOİD ARTRİT

Revmatoid artrit – birləşdirici toxumanın naməlum mənşəli autoimmun xəstəliyidir. Xroniki eroziv artrit (sinovit) və daxili orqanların sistem zədələnməsi ilə müşayiət olunur. Revmatoid artritin klassifikasiyası: -Seropozitiv revmatoid artrit; -Seroneqativ revmatoid artrit; -Revmatoid artritin xüsusi kliniki formaları; -Felti sindromu; -Böyüklərdə Still xəstəliyi. -Ehtimal olunan revmatoid artrit.   Kliniki mərhələyə görə təsnifat: -Çox erkən mərhələ: xəstəlik 6 aydan az müddətdir başlayıb; -Erkən mərhələ: xəstəlik 6 ay – 1 il arası başlayıb; -Simptomların aşkarlanma mərhələsi: xəstəlik 1 ildən çox başlayıb; -Gecikmiş mərhələ: xəstəlik 2 ildən çox başlayıb + kiçik və iri oynaqların aydın destruksiyası (III—IV rentgenoloji mərhələ), ağırlaşmaların olması. Xəstəliyin aktivlik dərəcəsinə görə təsnifatı: remissiya, aşağı, orta və yüksək dərəcəli aktivlikli növləri var. Rentgenoloji mərhələyə görə təsnifat:   I – oynaq ətrafı osteoporoz; II – oynaq ətrafı osteoporoz + oynaq yarığının daralması, tək-tək eroziyalar ola bilər.                                                                                     III - əvvəlki mərhələnin əlamətləri + çoxsaylı eroziyalar + oynaqda yarımçıxıqlar;                                  IV - əvvəlki mərhələnin əlamətləri + sümük ankilozu.                                                                                  Funksional siniflər: I sinif – xəstə özünə qulluq etməyi bacarır, peşəsi üzrə fəaliyyət göstərir.  II sinif - xəstə özünə qulluq etməyi bacarır, qeyri peşəsi üzrə fəaliyyət göstərir, öz peşəsi üzrə fəaliyyəti məhduddur.  III sinif - xəstə özünə qulluq etməyi bacarır, peşəsi və qeyri-peşəsi üzrə fəaliyyəti məhdudlaşıb.  IV sinif – xəstə özünə qulluq etməkdə çətinlik çəkir, peşəsi və qeyri-peşəsi üzrə fəaliyyəti məhdudlaşıb.    Xəstəliyin əlamətləri:  Əllərin kiçik oynaqlarında palpasiya və hərəkət zamanı ağrı, şişkinlik, səhərlər oynaqlarda hərəkət məhdudluğu, əlləri yumruq şəklində sıxmaqda çətinlik çəkmək, hərəkət zamanı ayaqlarda ağrı, tez yorulma, ümumi halsızlıq, çəkidə azalma, bədən temperaturunun yüksəlməsi, QSİƏ preparat qəbulundan sonra vəziyyətinin yaxşılaşması, revmatoid düyünlər, əllərdə “ulnar deviasiya” (adətən xəstəlik başlandıqdan 1-5 il sonra yaranır), proksimal falanqalararası oynaqların bükülməsi və ya  «qu quşu boynu» (proksimal falanqalararası oynaqlarda açılma), diz oynaqlarında: bükücü və valqus deformasiyalar, Beyker kisti, ayaqlarda: daraq-falanqa oynaqlarında yarımçıxıq, tibial deviasiya, baş barmağın deformasiyası, onurğa sütununun boyun şöbəsində: atlas-aksial oynaqda yarımçıxıq, onurğa beyninin və onurğa arteriyasının kompressiyası, bağ aparatı və sinovial qişada: mil-bilək oynağında və əldə tendosinovit, dirsək oynağında bursit müşahidə olunur.   Xəstəliyin oynaqdan kənar əlamətləri: Kardiovaskulyar və ağır infeksion ağırlaşmalar xoşagəlməz proqnozlardandır. -Konstitusional simptomlar: ümumi zəiflik, tez yorulma, arıqlama, subfebril temperatur. -Ürək-damar sistemi: perikardit, vaskulit, erkən ateroskleroz. -Ağ ciyərlər: plevrit, ağ ciyərlərin interstisial xəstəlikləri, ağ ciyərlərdə revmatoid düyünlər. -Dəri: revmatoid düyünlər, dərinin qalınlaşması və hipotrofiyası, digital arteriit, dırnaq yatağında mikroinfarkt. -Sinir sistemi: kompression neyropatiya, simmetrik sensor-motor neyropatiya, çoxsaylı mononevrit, boyun mieliti. -Əzələlər: generalizə olunmuş amiotrofiya. -Gözlər: quru keratokonyuktivit, episklerit, sklerit, torlu qişanın vaskuliti, periferik xoralı keratopatiya. -Böyrəklər: amiloidoz, vaskulit, nefrit  Xəstəliyin diaqnostikası: Laborator müayinələr: qanın ümumi analizi, qanın biokimyəvi analizi, sidiyin ümumi analizi, qaraciyər fermentlərinin (ALT,AST) aktivliyi, kreatinin, ümumi zülal, qanda şəkər, C reaktiv zülal, RF, Anti CCP. İnstrumental müayinələr: oynaqların rentgenoloji müayinəsi, oynaqların USM, EKQ, Exokardioqrafiya, Ağ ciyər rentgen. Əlavə diaqnostik müayinələr: Laborator müayinələr: nəcisdə gizli qanın təyini, bilirubin, xolesterin, cinsi yolla keçən infeksiyaların İFA (xlamidiya), hepatit B və C, Rayt-Hedelson reaksiyası,  QİÇS, qanda ikispirallı DNT qarşı antitel (dsDNA), antinuklear autoantitellərin təyini (ANA), qanda kalsiumun, qələvi fosfatazanın təyini, sinovial mayenin analizi. İnstrumental müayinələr: çanaq sümüklərinin və digər sümüklərin rentgeni, EQDS, qarın boşluğu orqanlarının və böyrəklərin USM, densitometriya, sutkalıq proteinuriyanın təyini, arteriyaların ultrasəs dopleroqrafiyası, qalxanvari vəzin USM, sümük-oynaq sisteminin kompüter tomoqrafiyası. Ağırlaşmalar: -İkincili sistem amiloidoz. -İkincili osteoartroz -Osteoporoz -Osteonekroz -Tunel sindrom. - Atlant-aksial oynaqda yarımçıxıq. -Ateroskleroz   Xəstəliyin müalicəsi: Medikamentoz müalicə; FDT (fotodinamik terapiya); Omeloterapiya; Oynaqlarda fəsadların aradan qaldırılmasına yönəlik müalicə; Xəstəliyi kəskinləşdirəcək faktorlardan uzaq olmaq (infeksiya, stress və s.); Siqaret və alkoqol qəbulundan imtina; Bədən çəkisinin artmasının qarşısını almaq; Balanslaşdırılmış pəhriz: tərkibində doymamış yağ turşuları (balıq yağı, zeytun yağı və s.), meyvə və tərəvəz; Müalicəvi bədən tərbiyəsi; Ortopedik vasitələr (oynaqların tipik deformasiyalarının qarşısını almaq məqsədilə); Yanaşı xəstəliklərin profilaktika və müalicəsi.  Cərrahi müdaxilə © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az   

Paylaşıldı: 24.06.2020

OSTEOARTROZ

OSTEOARTROZ

Osteoartroz (deformasiyaedici  artroz, el arasinda  duzlaşma) oynaqların degenerativ-distrofik xarakterli xroniki xəstəliyidir, bu zaman oynaq qığırdağının, sümüyün deformasiyası və oynaq kapsulunun dağılması baş verir. Qeyd etmək lazımdır ki, artroz fərqli mənşəli və oxşar inkişaf mexanizmləri olan birgə xəstəliklərin bütöv bir qrupudur. Osteoartrozun növləri: -diz oynağının  deformasiyaedici  artrozu (gonartroz), -bud-çanaq oynağının  deformasiyaedici artrozu (koksartroz), - çiyin oynağının artrozu Bunlar artrozun ən ağır növləridir. Bundan başqa osteoartrozun digər növləri də var: Əl və ayaq oynaqlarının artrozu; Çənə- gicgah oynağının artrozu; Aşıq- daban oynağının artrozu; Faset oynaqlarının artrozu. Qonartrozun səbəbləri Artroz ümumiyyətlə birincili və ikincili olaraq iki növə ayrılır; Birincili (idiopatik); Birincili (idiopatik) artrozun  yaranma səbəbi məlum deyil. Amma genetik faktor,endokrin pozulma, artıq çəki, düzgün omayan həyat tərzi, yaşın faktoru səbəb kimi göstərilir. Yaşlı insanlarda daha çox müşahidə olunur. Gənclərdə ikincili artroz yaşlılarla müqayisədə daha çox rast gəlinir. İkincili; İkincili artroz, bədənin digər patoloji prosesləri nəticəsində: keçirilmiş infeksion xəstəliklər zamanı, birləşdirici toxumanın sistem xəstəlikləri (revmatoid artit və s.),və ya bəzi xarici təsirlərlə əlaqədar oynaq səthlərin zədələnməsi və travmatik təsir  ilə baş verir. Qadınlarda bu xəstəlik menopauzadan sonra daha da ağırlaşır. Qonartrozun əlamətləri Qonartrozdan əziyyət çəkən xəstələri ən çox oynaq nahiyəsində hərəkət zamanı olan ağrılar və xırtıltı səsləri narahat edir. Ilkin mərhələdə hərəkət zamanı ağrılar artır, istirahət zamanı isə ağrılar azalır. Proses dərinləşdikcə artıq istirahət zamanı belə, ağrılar olur.  Qonartrozun dərəcələri: Qonartrozun 4 dərəcəsi var: Qonartrozun I dərəcəsi - xəstəlik normal hərəkətə mane olmur, amma onu çətinləşdirir. II dərəcəli qonartroz - xəstəlik normal hərərkətə  mane olur. Qonartrozun lll dərəcəsi – qabarıq hərəkət məhdudluğu.  Qonartozun IV dərəcəsi - əlillik. Xəstəliyin başlanğıc mərhələsində oynaqda səhər, istirahətdən sonra, hərəkətə başladıqdan bir müddət sonra tədricən yox olan hərəkət çətinliyi qeyd olunur. Artroz dərinləşdikcə ağrı daha da çoxalır, kəskinləşir. 3-cü və 4-cü dərəcəli artroz  xəstəliyin ağır, inkişaf etmiş mərhələsidir. Bu mərhələdə müşahidə olunur: -əhəmiyyətli dərəcədə deformasiya olunmuş oynaq; -hərəkətlərin kəskin məhdudlaşması; - yalnız hərəkət edərkən deyil, həm də tam istirahət vəziyyətində kəskin ağrı olur; - oynaq iltihabı; -hava dəyişikliklərinə qarşı həssaslıq; -diz ətrafındakı əzələlər spastik və atrofiyalıdır;   Artroz 4 dərəcə: Oynağın tamamilə dağılmış vəziyyətidir, oynaq tamamilə fəaliyyətini dayandırır. "Oynağın blokadası" müşahidə olunur - kəskin ağrı sindromu ilə müşahidə olunur. Artrozun diaqnostikası: -Rentgenoqrafiya -MRT -Laborator müayinələr Artrozun müalicəsi: -Homeosiniatriya -Proloterapiya -Akupunktura -PRP terapiya -Kök hüceyrə ilə müalicə -Osteopatiya -Fizioterapiya və reabilitasiya -Oynaqdaxili inyeksiyalar -Cərrahi müdaxilə Qonartrozun profilaktikası Qonartrozun qarşısının alınması üçün gündəlik kalorini aşmamaq şərti ilə düzgün qidalanmaq və mütəmadi bədən tərbəyəsi ilə məşğul olmaq lazımdır. Ağır idman növləri ilə məşğul olduqda təhlükəsizlik tədbirlərindən(qoruyucu vasitələrdən, yastıqlardan, fiksatorlardan və s.) istifadə etmək lazımdır. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 24.06.2020

Ambliopiyanın müalicəsi

Ambliopiyanın müalicəsi

Ambliopiya nədir? Ambliopiya (“göz təmbəlliyi”) - əsasən, görmə analizatorunun pozuntusu ilə xarakterizə edilən, eynək və kontakt linzazalar vasitəsilə korreksiya olunmayan göz patologiyasıdır. Ambliopiya zamanı  bir, bəzən hər iki gözün kontrastlıq və akkomodasiya qabiliyyəti pozulur.   Ambliopiyanın növləri Ambliopiyanın aşağıdakı növləri var: - anizometropik ; - deprivasiyalı; - disbinokulyar; - isterik; - refraksion. Ambliopiyanın yaranma səbəbləri Ambliopiya müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Onlardan ən geniş yayılmışı - çəpgözlükdür. “Göz təmbəlliyi” valideynlərində çəpgözlük qeydə alınan insanlarla yanaşı, heç vaxt bu xəstəlikdən əziyyət çəkməyənlərdə də müşahidə oluna bilər. Bundan başqa: - gözdə şüa sınmalarının xüsusiyyətləri (refraksiyalar); - gözün müxtəlif strukturlarının bulanması (məsələn, katarakta, buynuz qişada çapıqlar və s.); - yuxarı göz qapağının enməsi;  - nisbətən az hallarda görmə siniri və torlu qişa, serebral ifliclə bağlı problemlər və s. ambliopiyanın yaranma səbəblərinə aiddir.  Ambliopiyanın əlamətləri Ambliopiyanın  tipik əlaməti - bir və ya hər iki gözün görmə qabiliyyətinin zəifləməsidir. Bundan başqa, xəstəlik zamanı əşyaların həcm və dərinliyini görmək, onlara qədər olan məsafəni dəyərləndirmək çətinləşir. Bunlarla yanaşı: - məhz yaxın məsafədə görmənin əhəmiyyətli dərəcədə azalması; - uzağa görmənin pisləşməsi; - tez-tez baş ağrılarının müşahidə olunması; - həddindən artıq yorğunluq; - gözlərdə “yad cism”in əmələ gəlməsi, sanki görməyə nə isə mane olur; - işiğa baxan zaman ağrıların yaranması və s.      Ambliopiyanın diaqnostikası   Xəstəliyin diaqnostikası həkim-oftalmoloq tərəfindən aparılır. Ambliopiya nə qədər tez aşkarlanarsa, onu müalicəsi o qədər asan olar.   “Göz təmbəlliyi”nin əsas diaqnostika üsulu - vizometriyadır. Əlavə olaraq, refraksiya ölçülür, gözlərin fiksasiyası həyata keçirilir, onların hərəkətləri, birgə çılaşma, həmçinin sensomotor fuziya və akkomodasiya  qabiliyyəti müəyyənləşdirilir. Bunlarla yanaşı, ambliopiyanın səbəblərini aşkar edilməsində müxtəlif elektrofizioloji metodların da tətbiqi mümkündür.  Ambliopiyanın müalicəsi Ambliopiyanın müalicəsində ən vacib şərt - normal binokulyar görmənin təmin olunmasıdır. Xəstəliyi sağaltmaq üçün, əvvəlcə, ambliopiyanın növünü və onun yaranma səbəblərini müəyyənləşdirmək lazımdır. Ambliopiyanın müalicəsinə yönəldilmiş metodlar sisteminə “pleoptik müalicə” deyirlər. Ambliopiyanın müalicə üsulları aşağıdakılardır:   Optik korreksiya Optik korreksiya dedikdə, söhbət xəstəliyin eynək və kontakt linzalar vasitəsilə korreksiyasından gedir. Bu müalicə üsulunun özünəməxsus üstünlükləri var.  Eynəklərin istifadəsi gözləri travmalardan qoruyur, onların linzaları bifokal və prizmatik olur ki, bu da binokulyar görməni bərpa etmək üçün gözəl şərait yaradır. Kontakt linzalar anizometropiya  zamanı anizeykoniya effektini (hər iki gözün torlu qişasında təsvirlərin müxtəlifləşməsi) azaldır. Linzalar görünmür və istifadəsi rahatdır.  Kontakt linzalarla korreksiya nisbətən bahalı terapiya hesab edilir .    Okklyuziya  Ambliopiyanın müalicəsində “qızıl standart” hesab olunur. Bu üsulun 200-dən çox yaşı var. Bu metodun mahiyyəti bir gözün qapadılması vasitəsilə pis görən gözün daha çox çalışmasına şərait yaratmaqdır.  Penalizasiya  Belə metod müxtəlif növ optik korreksiyalar və ya nisbətən yaxşı görən gözün atropinizasiyası vasitəsilə süni anizometropiyayaya şəraitin yaradılması ilə xarakterizə edilir. Bu zaman ambliopik gözün fəaliyyətinin aktivləşdirilməsinə imkan yaradılır və sağlam gözün zəifləmə riski azalır, belə ki, onun görmə aktında iştirakı periodik olur. Metod bir növ okklyuziyaya alternativ hesab edilir.  Aktiv görmə terapiyası (ortoptik və diplopik müalicə) Göz almalarının fiksasiyası və hərəkətinin bərpa edilməsinə, fəza görməsini, akkomodasiya və binokulyar görmənin yaxşılaşdırılmasına yönəldilmiş müalicə metodudur.  Bunun üçün xüsusi cihazlar, prizmatik eynəklər, kompüter proqramları və s. tələb oluna bilər. Bütün bu  metodlar xəstəliyin müalicəsinə sərf olunan vaxtı qısaltmağa, yaxşı nəticələr əldə etməyə şərait yaradır.  Bəzi tədqiqatlarda Levodopa preparatının  qəbulu effektli müalicə kimi qeyd olunub. Levodopa ambliopik gözün görməsini müvəqqəti yaxşılaşdırsa da, effektin mexanizmi hələ ki məlum deyil.   Mövzu ilə bağlı video: © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 21.06.2020

Konyuktivitin müalicəsi

Konyuktivitin müalicəsi

Konyuktivit nədir?  Konyunktivit — gözun selikli qişasının iltihabına deyilir. Bu xəstəlik gözun qızarması, qıcıqlanması ilə müşayiət edilir, gözdə "yad cisim" hissiyyatı əmələ gəlir. Çox vaxt xəstəlik öz-özünə - müalicəsiz keçib gedir. Lakin bəzi hallarda patologiya ciddi fəsadlara yol aça bilər. Konyuktivitlərin bəzi növləri yoluxucudur və kollektivdə (məsələn, bağçalarda, məktəblərdə və s.) xəstəlik ocaqlarına çevrilə bilər.  Konyuktivitin növləri Konyuktivitin müxtəlif növləri var. Onlara aşağıdakılar aiddir: - bakterial; - xlamidiya (traxoma və paratraxoma); - allergik konyuktivit; - viruslu konyuktivit. Gedişatına görə konyuktivit iki növə bölünür: kəskin konyuktivit və xroniki konyuktivit.  Konyuktivitin əlamətləri Demək olar ki, bütün növ konyuktivitlər aşağıdakı əlamətlərlə müşayiət olunur: - gözün qızarması; - zədələnmiş gözün ödemi; - ağrı və gözdə “yad cism”in olması hissi; - yanma hissi; - göynəmə (daha çox allergik proses üçün səciyyəvidir); - işıq qorxusu; - gözlərin yaşarması və s. Əksər hallarda konyuktivit zamanı gözlərdən ifrazatın axması müşahidə edilir. Yaranma səbəblərindən asılı olaraq ifrazat sulu, selikli, irinli və qarışıq ola bilər.  Konyuktivitin diaqnostikası Konyuktivitin müayinəsi bu sxemlə həyata keçirilir: - Anamnezin toplanması. Pasiyentin şikayətləri dinlənilir, əlamətlərin nə zaman, hansı şəraitdə üzə çıxması, onun eyni əlamətləri olan insanla kontaktda olub-olmaması haqqında məlumat toplanılır. - görmə itiliyi yoxlanılır; - gözün ön kəsiyi  müayinə olunur (konyuktivanın, buynuz qişanın müayinəsi,gözün ön kamerasının nəmliyinin, qüzeyli qişa və büllurun vəziyyətinin dəyərləndirilməsi); - dərində yerləşən strukturların müayinəsi (gözün dərində yerləşən şöbələrində iltihabi prosesi istisna etmək üçün).   Əlavə müayinə üsulları kimi - törədicini müəyyənləşdirmək üçün zədələnmiş gözdən yaxmalar götürülə bilər. Bu metod aparılan müalicə effekt vermədikdə və ya konyuktivitin xroniki gedişatı zamanı aktualdır.  Konyuktivitin müalicəsi Xəstəliyin əsas müalicə üsulu onun yaranma səbəblərinin üzə çıxarılmasından ibarətdir. Bunun nəticəsindən asılı olaraq müalicə taktikası seçilir.      Konyuktivitlərin çoxu yuxarıda qeyd edildiyi kimi öz-özünə keçib gedir.  Bakterial konyuktivit zamanı gözdən axan seliyin miqdarı az olarsa, onu gündə bir neçə dəfə fizioloji məhlulla yumaq/silmək lazımdır. Növbəti bir neçə gün ərzində iltihabi əlamətlərin kəskinləşməsi müşahidə olunarsa, mütəxəssisə müraciət etmək tövsiyə edilir.    Viruslu konyuktivitləri etioloji müalicə ilə aradan qaldırılır. Allergik konyuktivitin müalicəsi ilk növbədə, allergik reaksiya törədən allergeni aradan qaldırmaq tələb edir. Yüngül gedişat hallarında simptomatik məqsədlərlə sərinləşdirici kompresslər və nəmləndirici damcılar istifadə etmək lazımdır. Konyuktivitin profilaktikası üçün adi gigiyena qaydalarına əməl etmək tövsiyə olunur: - kontakt linzalardan istifadə edirsinizsə, gözlərin iltihabı zamanı onlardan mütləq imtina etməlisiniz! - əlinizi gözlərinizə vurmayın; - əllərinizi tez-tez və yaxşı yuyun; - konyuktiviti olan insanlarla mümkün qədər az kontakta girin; - göz kosmetikasından imtina etmək tövsiyə olunur; - yalnız şəxsi gigiyena əşyalarından (sabun, dəsmal və s.) istifadə edin, yataq dəstlərini tez-tez dəyişin. Mövzu ilə bağlı video: © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 21.06.2020

Spinner