Ziyillər-dərinin virus infeksiyaları-HPV (Human papilloma virus)

Ziyillər-dərinin virus infeksiyaları-HPV (Human papilloma virus)

Ziyillər insan papilloma infeksiyalarının bir növüdür. Ziyil (verruka) Human papilloma viruslara (HPV) bağlı olaraq yaranan,epiteldə hiperplaziya və həddindən çox keratin toxuma sintez edən xroniki gedişli infeksiyadır. İki yüzdən artıq tipi olan bu DNA virusunun hardasa 20-yə yaxın tipi insanlarda infeksiyaya səbəb olur. Fərqli HPV tipləri bədənin fərqli bölgələrində infeksiya yaratmaq gücündədir. Xəstəlik yoluxduqdan sonra 6 aya qədər inkubasiya dövrü keçə bilər bu üzdən xəstəliyin kimdən və nə vaxt keçməsini təyin etmək  mümkün olmur.Xüsusilə əlin arxasında,ovuclarda,barmaq və dırnaq ətrafında yerləşməklə birlikdə dəri və selikli qişaların istənilən bir yerində rast gəlinə bilər.İlk ziyilin yaranmasından sonra xəstəliyin əkilmə yolu ilə yayılması düşünülməkdədir.                              Ziyillərin etiologiyası         Klassik tip(Verruka vulqaris) olan ziyillərin başlıca törədiciləri HPV 1, 2, 4, 7, 27 və 57 dir.  Ayaq ziyillərində(Verruka plantaris) daha çox HPV 1 və 63 tipidir. Anogenital ziyillərdə HPV  6, 11, 44 və daha çox təhlükəli sayılan(xərçəngönü) 16, 18 tipləridir. Yastı ziyillər (Verruka plana) HPV 3, 10, 28, və 49 a bağlı yaranır. Məktəb dövründə olan uşaqlarda daha çox yayılmışdır. Həm ailə fərdləri arasında həm məktəbdə rahat yoluxma olur. Bəzən heyvanlardan da insan keçə bilir(qəssablarda daha çox). Qeyd etdiyimiz kimi virus mənşəlidir və xüsusi tip viruslar birbaşa insandan insana,xəstə heyvandan çox asanlıqla keçə bilər. Ziyillərin yayılmasına uşaqlarda barmaq əmmə vərdişi  çox kömək edir, hansıki daima dərinin tamlığı pozulduğundan həm barmaqlara həm ağız boşluğuna asanlıqla yayıla bilər. Eləcədə genital ziyillər çox rahatlıqla cinsi əlaqə zamanı yayılır.                                                      Ziyillərin əlamətləri               Tipik ziyillər dəridən qabarıq, 3-10 mm boylarında,yuvarlaq və ya polisiklik, dəri rəngində və ya biraz daha tünd rəngli, üzəri nahamar, sərt törəmə şəkilində olur. Yalnız dərinin epidermis qatını zədələdiyindən müalicə olunduqdan sonra dəridə çapıq yaranmır. HİV infeksiyası ilə yoluxmuş insanlarda genital nahiyədə ziyillərin sayı artmışdır. Ziyillər yerləşdiyi bölgəyə uyğun olaraq müxtəlif formalarda özünü göstərir.                                                         Ziyillərin növləri                  Klassik ziyillərin(Verruka vulqaris) formasını yuxarıda qeyd etmişdik. Ayaq ziyilləri(verruka plantaris)  yastı formada, dəridən çox da  qabarıq olmayan amma əllədikdə əl altında nahamar, kələ kötür bir törəmə hiss olunur. Bir neçə ziyil bir yerdə görünür və ya birləşməyə meyilli olur. Bəzən ziyillərin içində dermistə yerləşən və tromboza uğrayan xırda kapilyarlarla bağlı qara-qırmızı nöqtələr görünə bilər. Filiformis formalar daha çox üzdə,durun dəlikləri ətrafında,göz qapaqları, boyun bəzən də dodaqlarda  yerləşəir .İncə və ya qalın saplı,ucunda hiperkeratotik (çox sərt) çıxıntılar olur. Genital ziyillər (Verruka anogenitalis) genital bölgədə, dəri rəngində, tünd qəhvəyi rənglərdə və çirkli ağ rənglərdə ola bilir. Qruplaşımiş və ya dağınıq formada genital bölgədı yayılan bu ziyillər daha yumşaq, mərcanvari, bəzən xoruz pipiyini xatırladan və çox sürətlə həm yoluxdurmağa və həmdə yayılmağa meyillidir. Yastı ziyillər (Verruka plana) adından göründüyü kimi yastı formada olur və daha çox üz, boyun,əlin arxasında rast gəlinir. Xüsusilə uşaqlarda rast gəlməsi daha çoxdur. Xəstələrdə bir neçə ədəddən yüzlərlə  və daha çox sayda törəmələr görünə bilər. Yastı ziyillərin üzəri hamar formada olur.                        Ziyillərin müalicəsi          Ziyillərin müalicəsində fərqli yöntəmlərdən istifadə olunur ki ən çox yayılan üsul ziyilin bədəndən uzaqlaşdırmaqdır.Bu isə krioterapiya (quru buz vasitəsilə dondurmaq) ilə, lazer müdaxiləsi yaxud elektrokoaqulyasiya ilə kəsib götürməkdir. Bundan başqa xüsusi keratolitik preparatlar vasitəsilə ziyilləri məhv etmək olur. Amma ən diqqət etdiyimiz məqam ziyilləri (xüsusilə anogenital yerləşən) götürməzdən əvvəl onların hansı tip olmasını dəqiqləşdirmkdir. Çünki qeyd etdiyimiz kimi bəzi tiplər (16,18 və s) xərçəngönü sayılır. Bu baxımdan ziyilin tipini təyin etdikdən sonra ya tam uzaqlaşdırılır yaxudda  vaxtaşırı müayinələrə cəlb olunur (məsələn qadınlarda uşaqlıq boynu xərşəngi yarada bilər) ki başqa fəsadların qarşısı alınsın. Eləcədə xəstələrə orqanizmin müqavimətini artırmaq üçün müəyyən qrup preparatlar təyin olunur.                           Ziyillərin profilaktikası              Virus xəstəlikərində eləcədə ziyillərdə pofilaktika çox önəmlidir. Çünki bu birbaşa xəstə insandan yoluxur. O üzdən  münasibətdə olduğunuz insanlara sadə təmas zamanı onların əlində, üzündə ziyillərin olub olmamasına diqqət etmək xüsusuilə cinsi yaxınlıq zamanı genital bölgədə ziyillərin olmasına diqqət etmək lazımdır. Bundan başqa vaxtaşırı həkim müayinəsində olmaq lazımdır çünki çox hallarda qadınlarda vaginada ziyillərin olmasıni bilməyə bilərlər. Nəmli və dərinin tamlığını pozan şəraitlərdən qaçınmalı, vaxtaşırı dezinfeksiyaedici vasitələrdən istifadı etməli, eləcədə orqanizmin müqavimətini daima yüksək saxlamaq (düzgün qidalanma, idman etmək, açıq havada gəzmək) lazımdır.  © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 20.09.2020

Dərinin göbələk xəstəlikləri - Dermatomikozlar

Dərinin göbələk xəstəlikləri - Dermatomikozlar

Göbələk  xəstəlikləri  nədir? Dərinin göbələk xəstəlikləri İnsanlar arasında yayılmasına görə iltihablı dəri xəstəliklərindən sonra ən geniş yayılan xəstəlikdir. Ümumiyyətlə göbələklərin milyonlarla növü olmasına baxmayaraq insan bədənində eləcədə dərisində 300 ə yaxın göbələk növü xəstəlik yarada bilir. Sağlam insanların dərisində yaşayan göbələklər dəri tamlığı pozulduqda yaxud immun sistemi zəiflədikdə artıq patogen hala keçib xəstəlik yarada bilər. Göbələklər açıq havada, torpaqda, bitkilərdə,heyvanlarda və insan bədənində eləcədə insan dərisində yaşaya bilirlər və bakteriyalar kimi parazit mikroorqanizmlərdir . Nəmli mühitlərdə sürətlə çoxalaraq daha yoluxdurucu olurlar.                                 Göbələklərin etiologiyası        Parazit    göbələklər hər bir mühitdə yaşamağa uygunlaşmış mikrorqanizmlərdir  və temperatura həssaslığına görə 3 qrupa bölünür(0-15 dərəcədə yaşayan, 15-40 dərəcədə yaşayan, 40 dərəcədən yuxarı). Əsas yoluxma  və yaranma yolları: 1.Göbələklərlə çirklənmiş torpaq. 2.Göbələk xəstəliyinə yoluxmuş insanlar. 3.İmmun sistemi zəifləmiş insanlar(HİV, orqan köçürmə). 4.Göbələk xəstəliyi ilə yoluxmuş xəstə heyvanlar. 5 Hormonal(kortizol) preparatlardan uzun müddət və nəzarətsiz istifadə etmiş insanlar. 6.Tez tez cinsi əlaqədə olan(fərqli partnyorlarla)insanlar. 7.Uzun müddət anribiotiklərin qəbulu. 8.Əməliyyatlardan sonra uzun müddət kateter istifadəsi. 8.Bəzi sistemik və metabolik xəstəliklərdir.  Bundan başqa göbələk xəstəliklərinin yayılmasını sürətləndirən müxtəlif səbəblər də var. Bunlardan ümumi yaşayış yerləri, kollektiv iş yerləri,yataqxanalar,uşaq baxçası, hamam, sauna,hovuz,sintetik geyimlər(hansıki bədənin düzgün tənəffüsünə şərait yartmır və dərini nəm saxlayır),yetərsiz günəş və s qeyd etmək olar.                                  Göbələk xəstəliyinin əlamətləri        Dəridə yaranmış göbələk xəstəliyi daha çox özünü qaşınma ilə biruzə verir. Bundan başqa dəri səthindən azacıq qabarmış,qızarıqlıq fonunda, üzəri bəzən qabıqla örtülü olan, sağlam dəridən kəskin sərhədlə seçilən, çox fərqli ölçülərdə,fərqli sayda, bütün bədəndə eləcədə dırnaqlarda, selikli qişalarda, tüklərdə belə yayılmış ola bilir. Dərinin həm səthi(epidermisi) həm də daha dərin (dermani) qatlarını zədələyə bilir.Dərinin səthi qatını zədələyən göbələklər özlərini müxtəlif dəri elementləri ilə göstərə bilir. 1.Qızarıqlıqla. 2.Kəpəklənmə ilə. 3.Gobudlaşmış dəri ilə(keratoz). 4.Vezikulizasiya ilə (içərisi su ilə dolu qabarcıqla), irinlərlə və s . Tutuduğu bölgəyə,eləcədə zədələdiyi dəri və dəri artımlarına görə müxtəlif formalarda,müxtəlif rənglərdə özünü göstərir. Məsələn başın tüklü hissəsini tutan göbələklər həm quru kəpəklənmə olaraq həm də irinli yaralarla müşahidə oluna bilər ki bəzi proseslərdə  yara sahəsindən tükləri çəkdikdə asanlıqla çıxa bilir. Gövdə hissəsini tutan göbələklər (boyun, üz, sinə, aşağı və yuxarı ətraflar) mərkəzdən sağalmaya meyilli olub səpginin kənarlarında aktiv formada qalır və həmişə yoluxucudur. Dırnaqları zədələyən göbələklər  dırnaqların həm rəngini həm formasını eləcədə strukturunu zədələyir. Selikli qişalarda yaranmış göbələklər (ağız böşluği, vaginada) üzəri ağ rəngli örtüklü və daha çox düzənsiz şəkilli olaraq,selikli qişalara yapışıq şəkildə özünü biruzə verir.                               Göbələk xəstəliklərinin növləri    Qeyd etdiyimiz kimi yüzlərlə göbələk növləri dəridə parazitlik edə bilər. Göbələk xəstəliyiklərini həm törədicilərin fərqliliyinə görə (M.canis,M.audouinii, T.tonsurans, T.violaceum və s) həm yayıldığı bölgəyə görə (Tinea corporis-bədən göbələyi, Tinea kapitis-baş göbələyi, Tinea barba-saqqal göbələyi, Tinea fasiyalis-üz göbələyi, Tinea inguinalis-qasıq göbələyi, Tinea pedis-ayaq göbələyi, Tinea manum –əl göbələyi, Onixomikoz-dırnaq göbələyi və s) və tutuduğu başqa orqan və orqan sistemlərinə (Aktinomikoz, sportrikoz, Kriptokkokozvə s) görə növlərə bölmək olar. Əlbəttdəki diaqnozun qoyulmasında,xəstəliyin müalicə və profilaktikasında bu növlərin dəqiqləşdirilməsi vacibdir.                                   Göbələk xəstəliklərinin müalicəsi                  Müalicədə əsas önəm verdiyimiz və yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi xəstəliyin növü, yayılma sahəsi, xəstədə olan başqa yanaşı xəstəlikllər eləcədə xəstənin yaşı çox vacibdir. Səthi göbələklərdə yerli müalicələr (kremlər, lasyonlar, şampunlar və s ) çox zaman yetərli ola bilər. Dərinin  daha dərin qatlarını zədələyən göbələklərdə yerli müalicələr ilə yanaşı daxilə təyin olunan antifunqal preparatlar vacibdir. Bundan başqa,birbaşa göbələk əlehinə olan preparatlarla yanaşı əgər immun sistemində zəiflik varsa xəstənin müqavimətini artırmağa yönəlik preparatlar eləcədə ikincili infeksiyalar qoşulubsa yerli və daxilə antibiotiklərin təyini zəruruidir. Qeyd edim ki düzgün diaqnoz qoyulubsa göbələk xəstəliyini birdəfəlik müalicə etmək mümkündür.                                      Göbələk xəstəliyinin profilaktikası                    Göbələk xəsətəliklərində müalicə ilə eyni vaxtda və sonra profilaktika vacibdir. Çünki göbələk xəstəliyinə qarşı orqanizmdə davamlı immunitet yaranmadığından təkrar yoluxma mümkündür. O üzdən xəstəliyə yoluxmamaq üçün ümumi duşxanalardan istifadə etməkdən qaçınmalı, hovuzda, dənizdə çimdikdən sonra bədəni tam qurutmalı,çirkli torpaqda,qumda ayaqyalın gəzməməli,başqalarının ayaqqabisindan, iç geyimlərindən, corablarından, üz qırxmaq və ya dirnaqlara qulluq üçün istifadə olunan setlərindən isitifadə etmək olmaz. Eləcədə vaxtlı vaxtında düzgün qidalanmaq, daima günəş vannaları qəbul etmək, xəstə insanlardan və xəstəliyə yoluxmuş heyvanlardan uzaq durmaq, əlləri dezinfeksiyaedici vasitələrlə yumaq məsləhət görülür. Həkim nəzarəti olmadan antibiotikləri yerli yersiz istifadə etməyin . Dərinizi nəm saxlayan dar, sintetik geyimlərə üstünlük verməyin və dəridə qızarıqlıq, qaşımnma, səpgi gördükdə həkimə müraciət edin.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 20.09.2020

psoriazın müalicəsi

Psoriaz

Psoriaz nədir? Psoriaz T-limfositlə əlaqəli immun sistemində bas verən dəyişiklik sonrası ortaya çıxan müxtəlif kliniki  formalarda özünü göstərən xroniki gedişli dəri xəstəliyidir. İltihablı dəri xəstəlikləri arasında ən geniş yayılmış xəstəlik olub dünya əhalisin 2-3% ni əhatə edir.Qadın və kişilər bərabər sayda xəstəliklə qarşılaşır və bütün irqlərdə rast gəlinir.Bütün yaş qruplarında rast gələ bilər amma daha çox 15-40 yaş arası başlayır.          Psoriazın etiologiyası Etiologiyasında müxtəlif səbəblər rol oynayır.  Genetik meyillik olan xəstələrdə travmalar(cərrahi müdaxilə,həşarat dişləməsi, inyeksiyalar), stress, infeksiyalar (streptokoklar, HİV), hipokalsemiya, hamiləlik, alkoqolizm və dərman qəbulu (qsiəp, antimalyariya pr, lityum və s.) və başqa qıcıqlandırıcı səbəblər xəstəliyin əməl gəlməsini asanlaşdırır. Xəstəlik alovlanmalarla və sakitləşmə dövrləri ilə illər boyu davam edə bilər. Psoriazın genetik keçməci hələlik  tam aydınlaşmasa da 6-cı  xromosomun HLA bölgəsindəki  PSORS1 olduğu düşünülməkdir. Ata və anadan birində psoriaz olduqda uşaqda xəstəliyin rast gəlməsi 10-20%,yox əgər hər iki valideyində psoriaz varsa uşaqda 50% və daha çox xəstəlik əmələ gələ bilər.         Psoriazın əlamətləri Dərinin istənilən bölgəsində və dırnaqlardan başlaya bilər.Xəstəlik nə qədər erkən yaşlarda başlayarsa və şiddətli gedişli olan xəstələrdə metobolik sindrom daha tez yaranır ki bu da gələcəkdə miokard infarktına və insulta gətirib çıxara bilər.       Psoriazın növləri          Rsoriazın bir birindən fərqlənən bir neçə növü vardır. Vulqar psoriaz demək olar ki psoriaz xəstələrinin ən çox rast gəlinən formasıdır. Daha çox rast gəlinməsinə baxmayaraq bu tip psoriaz daha yüngül gedişli və müalicəyə daha tez tabe olan bir formasıdır. Əsasən bədənin müxtəlif sahələrində və daha çox dizlərdə,dirsəklərdə, başın tüklü hissəsində ,qarın bölgəsində yayılmış, üzəri ağ və gümüşü rənglərdə qabıqla örtülü olan, qızarıqlıq fonunda yaranan səpgilərdir. Səpgiləri küt bir alətlə qaşıdıqda (mum ləkəsi) kəpək kimi ovxalanıb tökülür və altında nöqtəvari qansızma(Auspitz sindromu) müşahidə olunur. Yerli müalicəyə tez tabe olaraq qızarıqlıq, qabıqlanma çəkilə bilir. Guttat psoriaz daha çox streptokok mənşəli faringitlərdən sonra üzə çıxır və çox xırda ölçülü və bədənin hər yerində səpələnmiş səpgilərlə özünü göstərir. İrinli psoriaz çox zaman psoriazın klassik səpgiləri ilə özünü göstərmir. Birdən birə alovlanmağa meyilli olan bu formada bədənin şox hissəsi tutula bilir və yerli müalicəyə asan tabe olmadan daxilə təyin olunan sistemik müalicələrə ehtiyac olur. Eritrodermik psoriaz dah çox uzun illər psoriazdan əziyyət çəkən insanlarda vaxtlı vaxtında müalicə almadığına və yaxud steroid preparatların daxilə düzgün təyin olunmaması nəticəsində bədənin böyük hissəsinin səpgilərə tutulması ilə olur. Bu zaman stasionar yatış və kompleks müalicələr başlanır. Artropatik psoriaz ilk başlanğıclarda və ya uzun illər xəstəliyin davam etməsi nəticəsində oynaqları zədələməklə başlayır ki bu başqa revmatoloji xəstəlilərlə qarışdırıla bilər.      Psoriazın diaqnozu Xəstəyə baxış zamanı klassik psoriaz səpgilərini görmək (eritemalı fonda üzəri ağ və ya gümüşü rəngdə, dəridən biraz qabarıq, sağlam dəridən kəskin sərhədlə seçilən səpgilər) yetərli ola bilir. Amma bəzi formalarda bu əlmətlər olmadığından və başqa xəstəliklərlə differensasiya etmək lazım olduğundan səpgilərdən biopsiya edilərk bir hissə götürülür və histopatoloji olaraq yoxlanılır və psoriaza xas olan (parakeratoz,hipoqranuloz, Munro mikroabsesləri, akantoz və s başqa) görüntüyə əsasən diaqnoz dəqiqləşdirilir. Psoriaz xəstələrində laborator göstəricilər diaqnozun dəqiqləşdiriləməsində çox da vacib olmasada müalicənin təyini və gedişatı boyunca çox zəruruidir, hansıki başqa orqanlarda baş verən prosessləri görmək və onları zədələməmək lazımdır.       Psoriazın müalicəsi          Xəstəliyin müalicəsində yaş faktoru, psoriazın kliniki tipi,səpgilərin yayılması və yerləşməsi eləcədə əvvəllər aldığı müalicələr çox önəmlidir. Xəstələrin hardasa 75% ə qədəri ilk öncədən və uzun illər yerli müalicə (kremlər, məlhəmlər, lasyonlar, nəmlənfdiricilər) olunur hansıki  əlavə və yan təsirləri çox azdır və daha rahat müalicə üsuludur. Bəzi növlərdə isə  yerli müalicəyə müsbət reaksiya azdır daxilə sistemik müalicələr təyin olunur. Bu zaman mütləq başqa orqan və orqan sistemlərində yanaşı davam edən bir xəstəlik varsa diqqət yetirilməli və müalicə olunmalıdır. Sonra psoriazın növünə uygun müalicə secilir (immunsupressor preparatlar, TNF ingibitorlar, A vitamini sintetik analoqları və s.) və vaxtaşırı müayinlər aparmaqla müalicə edilir. Dünyanın istənilən ölkəsində müalicə sxemi protokola uygun aparilir və düzgün təyinatdan sonra uzun illər remissiya (sakitləşmə) əldə edirik.          Psoriazın profilaktikası          Psoriaz xəstəliyində xəstələrin düzgün qidalanmaya (hansıki çox yağlı qidalar, bağırsaqların işini pozacaq qıcıqlandırıcı yeməklər və fastfoodlar, spirtli içkilər, allergik meyvə və qidalar, şirniyyatlar, çox duzlu və ya çox acılı qida və ədviyyatlar olmaz) diqqət etməsi vacibdir. Bundan başqa fəsillə və hava şəraiti ilə əlaqədar kəskinləşəm psoriazlar özlərinə uygun hava şəraiti və ya mühiti seçməlidir. Eləcədə həkim nəzarəti olmadan yaxud da başqa bir xəstəliyə görə aparılan müalicə psoriazı alovlandıra bilər bu üzdən psoriaz xəstələri istənilən bir dərman preparatını qəbul etməzdən öncə həkiminə danışmalıdır. Dərini çox qurutmaq psoriaz xəstələrinin əlehinədir hansıki çox duş almaq və ya çox quruducu sabunlardan istifadə etmək eləcədə dərinin normal  tənəffüsünə imkan verməyən və dərini qıcıqlandırıcı geyimlərdən istifadə etmək olmaz. Mövzu ilə bağlı video:  © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 20.09.2020

SKOLIOZun müalicəsi

SKOLIOZ

Skolioz - onurğa sütununun yana doğru əyilməsinə deyilir. Skolioz xəstəliyinə daha çox gənc və yeniyetmə yaşlarında rast gəlinir. Əyriliklər əsasən döş və bel fəqərələri nahiyyəsində müşahidə olunur. Xəstəliyin proqressiv inkişafı onurğa sütununun və döş qəfəsinin nəzərə çarpacaq dərəcədə deformasiyasina gətirib çıxarır. Bu isə inkişaf edən orqanizmdə bir sıra orqan və sistemlərin patoloji dəyişikliklərinə səbəb olur. Yeniyetməlik dövrünün idiopatik skoliozu ən çox 10-14 yaş dövründə rast gəlinir. Xəstəlik oğlan uşaqlarına nisbətən qız uşaqlarında daha çox rast gəlinir. Simptomları - bu xəstəlik zamanı əksər uşaqların heç bir şikayəti olmadığına görə xəstəlik adətən nəzərə çarpacaq deformasiya olduqda aşkar edilir. Usaqlarin xarici görünüşünə görə aşağıdakı əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır.   Bir çiyinin və ya bud-çanaq oynağının digərindən yuxarıda yerləşməsinə Bir kürək sümüyünün digərindən yuxarıda yerləşməsinə Önə doğru əylikdikdə bu əlamətlərin daha çox nəzərə çarpmasına Bir qolun və ya ayağın digərindən uzun olmasına Bud-çanaq oynağında olan assimetriya   Diaqnoz - rentgenoqrammalara əsasən həkimlər skoliotik deformasiyalari dərəcələrə bölürlər. Buna əsasən skoliozu 4 dərəcəyə bölürlər. 1-ci dərəcəli 00-10 dərəcə 2-ci dərəcəli 11-30 dərəcə 3-cü dərəcəli 31-60 dərəcə 4-cü dərəcəli  >61 dərəcə  Yeniyetməlik idiopatik skoliozunda onurğa sütununun deformasiyası uzun müddət stabil qalır. Bəzi hallarda isə xəstəlik çox tez proqressivləşir. Buna görə də bu patologiyası olan uşaqlar daim həkim nəzarətində olmalı periodik olaraq rentgen müayinəsindən keçməlidirlər.Yalniz bu zaman xəstəliyin proqressivləşməsinin qarşısını almaq olar. Müalicə: Osteopatiya Fizioterapiya Homeosiniatriya Akupunktura Reabilitasiya Skoliozun müalicəsinə erkən yaşlarından başlamaq məsləhətdir.   Skoliouzun profilaktikasi:  Düzgün oturuş qaydası:            © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 17.09.2020

Ailəvi Ağ dəniz qızdırması xəstəliyi (FMF)

Ailəvi Ağ dəniz qızdırması xəstəliyi (FMF)

Ailəvi Ağ dəniz xəstəliyi (FMF) – bu epizodik qızdırma tutmaları, qarında, oynaqlarda və döş qəfəsində ağrı ilə müşayiət olunan irsi xəstəlikdir.  FMF - əksər hallarda gen mutasiyası ilə dəqiqləşdirilən klinik diaqnozdur.  Aparılan daimi müalicə təkrari tutmaların və daxili orqanların zədələnməsinin qarşısını almaq üçündür.  Ailəvi Ağ dəniz qızdırması xəstəliyi (FMF) – bu genetik xəstəlikdir. Təkrarlanan epizodik qızdırma tutmaları və onu müşayiət edən qarın ağrıları, oynaqlarda və döş qəfəsində ağrı ilə keçir. Bu xəstəlik adətən, Aralıq dənizi ətrafı və Yaxın Şərq ölkələrində (yəhudi, türk, ərəb və erməni millətlərdə) rast gəlinir. İlkin əlamətləri uşaqlıq vaxtından başlayır.  Genetika inkişaf etdikdən sonra bu xəstəliyin genetik analiz yolu ilə dəqiqləşdirilməsi mümkün oldu. Əksər hallarda xəstələrdə tutmalar 20 yaşa qədər müddətdə yaranır.  Ailəvi Ağ dəniz xəstəliyinin (FMF) əlamətləri Xəstələrdə bütün simptomlar büruzə verməyə və illər keçdikcə dəyişə də bilər. Tutmalar adətən 1-3 günə qədər davam edir və müalicəsiz keçir. Uşaqların əksəriyyəti tutmalar arası dövrdə özlərini sağlam hiss edirlər. Amma bəzi uşaqlarda elə tez-tez tutma epizodları olur ki, onlar tam sağalmır  və düzgün inkişaf etmirlər. Bəzi tutma epizodları elə ağrılı olur ki, xəstə hətta təxirəsalınmaz yardıma müraciət edir. Qarında güclü ağrı apendisiti xatırlatdığından bəzi xəstələrə apendektomiya icra olunur. Döş qəfəsində güclü ağrı tənəffüsdə çətinliklər yaradır.  Oynaq ağrılarını qızdırma tutmaları müşayiət edə bilər. Adətən bir oynaq, ən çox aşıq-baldır və ya diz oynağı ağrayır. Oynaqda şişkinlik və ağrı elə çox ola bilər ki, uşaq hətta gəzməkdə çətinlik çəkə bilər. Xəstələrin 1/3 hissəsində aşağı ətraflarda qırmızı səpgilər rast gəlinə bilər. Bəzi uşaqlarda xəstəliyin yeganə əlaməti oynaqda ağrı və şişkinlik olur. Bunu bəzən səhv olaraq kəskin revmatik qızdırma və ya yuvenil idiopatik artrit kimi müalicə edirlər. Oynaqdakı şişkinlik adətən 1-2 həftə ərzində keçir, amma bəzən xroniki (uzun müddətli) də ola bilir.  Bəzi uşaqlar xüsusən fiziki yükdən sonra ayaq əzələlərində ağrıdan şikayət edir. Nadir hallarda uşaqlarda residivləşən perikardit (ürəyin xarici qatının iltihabı), miozit (əzələ iltihabı), meningit (baş beyin və onurğa beynini əhatə edən qişanın iltihabı) və ya orxit (yumurtalıqların iltihabı) də rast gəlinə bilər. 5 yaşdan kiçik uşaqlarda siptomsuz residivləşən qızdırma epizodları ola bilər. Ailəvi Ağ dəniz xəstəliyinin (FMF) səbəbi FMF – bu MEFV geninin mutasiyası nəticəsində yaranan genetik xəstəlikdir. Əvvəllər elə hesab olunurdu ki, bu MEFV geninin 2 anormal nüsxəsinin – biri atadan, digəri anadan olması ilə yaranan resessiv xəstəlikdir.  Amma uşaqlarda ancaq bir mutasiyaya uğramış genin olması da FMF yarada bilər.  MEFV geni pirin adlı zülal sintez edir. Pirin zülalı orqanizmdə iltihabi prosesə təbii yolla nəzarət edir. Bu gen düzgün işləmədikdə, iltihab nəzarətdən çıxır və xəstə infeksiya olmadan qızdırma tutmasından, ağrıdan əziyyət çəkir. FMF xəstəliyinin kəskinləşmə səbəbləri infeksiya, travma, fiziki gərginlik, menstrual sikl və ya psixoloji stres ola bilər.  FMF xəstəliyinə şübhə olduqda genetik müayinə aparıla bilər. Ancaq bir genin defekti və ya heç defektin olmaması zamanı da FMF yarana bilər. ABŞ da 30% xəstələrdə hər iki gendə mutasiya aşkarlanmır. Beləliklə FMF diaqnozu xəstəliyin simptomlarına, xəstənin ümumi baxışına əsasən qoyulur.  Ailə üzvündə FMF və ya səbəbsiz böyrək çatımazlığı ola bilər. Əsasən 5 yaşdan aşağı uşaqlarda heç bir əlavə simptom olmadan periodik qızdırma ola bilər, ona görə də diaqnozun qoyulması zamanı ətraflı müşahidə lazımdır. Uşağa qızdırma dövründə həkim baxışı və laborator analizlər diaqnozu qoymağa kömək edə bilər.  Ailəvi Ağ dəniz xəstəliyinin (FMF) müalicəsi Bəzi hallarda kolxisin adlı preparat - 6 ay ərzində təyin olunur və xəstəliyin tutmalarının azaldığını müşahidə ediriksə FMF diaqnozunu dəqiqləşdirə bilirik.  FMF xəstəliyi tam müalicə olunmur. Kolxisin preparatını daimi qəbul etmək lazımdır (gündə 1-2 dəfə). Kolxisin epizodik tutmaların qarşısını alır, amma başlanmış tutmanı müalicə etmir. Əgər xəstə dərman qəbulunu dayandırırsa, tutmalar tezləşə bilər. Preparat müntəzəm qəbul olunsa, əksər xəstələr normal həyat yaşayacaq. Həkimlə məsləhətləşmədən preparatın dozasını dəyişmək olmaz.  Kolxisinin ən tez-tez rast gəlinən əlavə təsiri qarında ağrı, diarreya, ürək bulanma, qusmadır. Belə halda dərmanın dozasını əlavə təsir azalana qədər endirmək, sonra isə müvafiq dozaya qədər tədricən artırmaq lazımdır. Qidada süd və süd məhsulları azaltmaq xəstənin vəziyyətinə müsbət təsir göstərir.  Hamiləlik və ya süd vermə dövründə Kolxisinin qəbulunu dayandırmaq olmaz. Kolxisin qəbul edən xəstələr ildə 2 dəfədən az olmayaraqü qan və sidik analizi verməlidirlər.  Xəstələrin 10% qədər hissəsində Kolxisinə qarşı dözümsüzlük rast gəlinir. Bəzi son tədqiqatlar göstərib ki, interleykin-1 (iltihabi prosesdə iştirak edən zülaldır) blokatorlarının istifadəsi bəzi xəstələrdə effekt verir. Bu preparatlardan: Anakinra və Kanakinumab (İlaris) qeyd edə bilərik.  Ailəvi Ağ dəniz xəstəliyinin (FMF) fəsadları  FMF xəstəliyinin müalicə olunmamış formasının ağırlaşması amiloidozdur. Amiloid – xroniki iltihabi prosesi olan xəstələrin orqanlarında toplanan zülaldır. Ən çox zədələnən orqan böyrəkdir, amma amiloid bağırsaqlarda, dəridə və ürəkdə də toplana bilir. Amiloidoz nəticəsində böyrək çatışmazlığı yaranır. Təsdiqlənmiş fakt göstərir ki, həyat boyu Kolxisin qəbulu amiloidozun inkişafına mane olur. Böyrək amiloidozu zamanı sidikdə zülal aşkarlanır.  Bəzi uşaqlara ömür boyu dərman qəbulunun vacibliyini inandırmaq üçün psixoloqun yardımına ehtiyac duyulur.  © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 17.09.2020

OSTEOARTROZun müalicəsi

OSTEOARTROZ

Osteoartroz – artritin ən geniş yayılmış formalarındandır. Faktiki olaraq 60 yaşdan yuxarı bütün insanlarda osteoartrit rast gəlinir, amma hazırda cavanlar arasında da tez-tez rast gəlinir. Xəstəlik oynağın normal strukturlarının mexaniki dağılması, oynaq kapsulasının və qığırdağının zədələnməsi nəticəsində yaranır. Osteoartroz əsasən iri oynaqları – diz oynaqlarını, bud-çanaq oynaqlarını və onurğa sütununu zədələyir. Əl oynaqlarının da zədələnməsi rast gəlinir.  Oynaq necə zədələnir? Oynaq — sümüklərin hərəkətli birləşməsidir. Oynaq ətrafdan oynaq kapsulası ilə əhatə olunmuşdur. Oynaq başı və oynaq çuxuru nazik hialin qığırdaq qatı ilə örtülüdür, hansı ki, bu qığırdaqda sinir ucları və qan damarları yoxdur. Hərəkət zamanı qığırdaq amortizator funksiyasını yerinə yetirir, sümük səthlərinə təzyiqi azaldır və oynaq başının oynaq çuxurunda rahat sürüşməsini təmin edir. Oynağı təşkil edən sümüklər öz aralarında vətər və bağlar vasitəsilə birləşiblər, nəticədə sümüklərin hərəkət zamanı düzgün istiqamətdə yerdəyişməsi təmin olunur. Oynaq ətrafdan oynaq kapsulası ilə əhatə olunmuşdur. Oynaq kapsulu daxildən nazik sinovial qişa ilə örtülüdür, bu qişa oynaq boşluğuna oynaq mayesi ifraz edir. Oynaq mayesi hialin qığırdağın qidalanmasını təmin edir və hərəkət zamanı oynaq səthlərinin sürtünməsinə mane olur. Sinovial qişanın iltihabı (sinovit), oynaq boşluğuna qansızma(hemartroz) nəticəsində oynaqda degenerativ-distrofik və iltihabi proses baş qaldırır.  Osteoartroz zamanı ilkin dəyişiklik – hamar hialin qığırdaq səthində yumşalma və üzərində çökəkliklərin və ulduzvari zədələnmələrin yaranmasıdır. Artrit proqressivləşdikcə oynaq səthini örtən qığırdaq getdikcə nazikləşir, dağılır və nəticədə sümük səthləri qorunmur.  Oynaq səthi öz sürüşkənliyini itirdiyindən oynaqda hərəkət zamanı ağrı və hərəkət məhdudluğu yaranır. Oynaq qığırdağı getdikcə dağılmaya məruz qaldığından, oynaq kənarlarında sümük çıxıntıları yaranır. Nəticədə oynaq deformasiyaya uğrayır, formasını dəyişir.    Osteoartrozun səbəbləri  - yaş faktoru – yaşla əlaqədar qığırdağın elastikliyi və yükə qarşı davamlılığı azalır;   - bədən çəkisinin çox olması – artıq çəki oynaqda dağılma prosesini tezləşdirir; - zədə - travma nəticəsində oynağın və onun bağ aparatının zədələnməsi, sınıq, çıxıq, mikrotravmalar ola bilər.  Bir sıra peşə işçiləri və peşəkar idmançılarda bu tez-tez rast gəlinir;  - irsi meyllik;   Osteoartrozun əlamətləri Osteoartroz çox vaxt simptomsuz və ya az simptomlarla müşayiət olunur (hətta oynaqda rentgenoloji dəyişikliklər görünsə də). Oynaqda kəskin ağrılar uzunmüddətli stabilləşmə periodu ilə növbələşə bilər. Əksər xəstələrdə istirahətdən sonra azalan ağrılar müşahidə olunur. Xəstələrdə aşağıdakı simptomlar müşahidə oluna bilər: Ağrı və hərəkət məhdudluğu Adətən ağrının intensivliyi xəstəliyin mərhələsindən asılı olaraq dəyişir – aydın nəzərə çarpan və oynaqdakı hərəkəti məhdudlaşdıran ağrıdan, mülayim və ancaq müəyyən hərəkətlər zamanı yaranan ağrılar ola bilər. Oynaqdakı ağrı fiziki yüklənmə zamanı artır, istirahətdən sonra azalır. Osteoartroz proqressivləşdikcə ağrı hətta minimal aktivlik zamanı da yaranır. Gecikmiş hallarda isə hətta gecə də ağrı narahat edir.  Hərəkət məhdudluğu adətən sakit vəziyyətdə qaldıqdan sonra, xüsusən səhərlər xəstəni narahat edir,  bir az fiziki hərəkət etdikdən sonra ağrı keçir. Osteoartrit zamanı hərəkət məhdudluğu qısa müddətli olur, 15 dəqiqədən çox davam etmir.  Oynaqda şişkinlik Bu oynaqda sinovial qişanın qıcıqlanaraq əlavə oynaq mayesi ifraz etməsi nəticəsində yaranır, oynaq mayesinin miqdarı artır və oynaqda şişkinlik yaranır. Bu adətən iri oynaqlarda: bud-çanaq, diz oynaqlarında rast gəlinir. Sümük çıxıntıları Osteoartritin əsasən tez-tez rast gəlinən ağırlaşması əl oynaqlarında sümük çıxıntılarının əmələ gəlməsidir. Bu adətən qadınlarda 40 yaşdan yuxarı rast gəlinir. Bu düyünlər əl oynaqlarında ağrı törədir. Erkən mərhələdə aparılan müalicə effekt verir.    Diaqnostika Osteoartrozun spesifik diaqnostik testi yoxdur. Osteoartrit zamanı digər növ artritlərdən fərqli olaraq qanda iltihabi dəyişikliklər olmur. Oynağın ümumi baxışı və müayinəsi aparılır. Rentgenoloji, maqnit-rezonans tomoqrafik müayinə diaqnoz qoymağa kömək edir.   Müalicə Müalicə ilə xəstəliyin inkişaf dərəcəsini azaltmaq mümkündür. Müalicədə xəstəliyin hansı mərhələdə olması, hansı oynaqları zədələməsi, müşayiət edən xroniki xəstəliklər, yaş, xəstənin peşəsi nəzərə alnmalıdır.  Müalicəyə daxildir: Proloterapiya; Osteopatiya; PRP terapiya; Nevral terapiya; Akupunktura; Hərəki aktivlik ritmi, fiziki yüklənmə istirahətlə növbələşməlidir; Reabilitasiya; Çəkini azaltmaq; Fizioterapiya; Cərrahi əməliyyat.    © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az   

Paylaşıldı: 09.09.2020

Psixo-motor inkişafın ləngiməsi

Psixo-motor inkişafın ləngiməsi

PMİL  iki mühüm səviyyəni əhatə edir: psixi və hərəki. Müxtəlif xəstəliklər və vəziyyətlər baş beynin disfunksiyasına və ya üzvi zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bu zədələr müxtəlif dövrlərdə baş verə bilər: hamiləlik dövründə, doğuşdan dərhal sonra və ya uşağın həyatının ilk aylarında.          PMİL -in səbəbləri I. Tibbi - bioloji: baş beynin minimal zədəsi genetika travma mərkəzi sinir sisteminin funksional yetişməməsi tormozlanma və oyanıqlıq proseslərinin zəifliyi II. Sosial-psixoloji: həyat tərzi (depressiya, uşağın rədd edilməsi, alkoqolizm, narkomaniya) tərbiyə (tək valideynli ailə, valideynlərin aşağı təhsil səviyyəsi, yanlış tərbiyə tərzi)               Simptomlar      PMİL normal və psixoloji variant arasında aralıq mövqe tutur və asanlıqla birindən digərinə keçə bilər.   PMİL - i işarə edən əlamətlər: 4 aya qədər olan uşaq valideynlərin nitqinə əhəmiyyət vermir, jestlərə diqqət etmir, gülümsəmir; 9 aylığında qığıldamır; 1 yaşında səslər çıxarmır, oyuncaqlar ilə ləng oynayır, çox sakit davranır; 1,5 yaşa qədər sadə sözləri tələffüz edə bilmir, özünə qarşı münasibəti dərk etmir; 2 yaşında kiçik söz ehtiyatı var, yeni sözlər öyrənməyə çalışmır;   PMİL-də tez-tez ağız suyunun axması, hiperaktivlik, narahatlıq, zəif yaddaş, aqressivlik və tez yorulma kimi simptomlar olur.   Diaqnostika   Yalnız hərtərəfli müayinə apardıqdan sonra həkim PMİL diaqnozu qoya bilər: elektroensefaloqrafiya; genetik xəstəliyə görə qan testi; neyrosonoqrafiya (beynin ultrasəs müayinəsi); beynin MRT; neyropsixoloji test.          Müalicə PMİL-in müalicəsi simptomatikdir: psixo-korreksiya məşğələləri, neyropsixoloq və defektoloqlarla məşğələ.     Həkim - Osteopat Osteopatiya -  psixomotor və nitq inkişafının ləngiməsi kimi ciddi diaqnozu olan uşaqlara effektiv şəkildə kömək edir. Həkim - osteopat  ləngimə aşkarlandığı zaman onun xüsusiyyətini tam aydınlaşdıracaq. Uşağın həyatının ilk ilində təyin olunan demək olar ki, bütün diaqnozlar uğurla müalicə olunur. Buna görə valideynlərin vəzifəsi - vaxt itirməməkdir. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 31.08.2020

Maqnit Rezonans Tomoqrafiya (MRT)

Maqnit Rezonans Tomoqrafiya (MRT)

Maqnit Rezonans Tomoqrafiya (MRT) nədir? Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT müayinəsi),  tibdə Maqnit Rezonans Tomoqrafiya cihazı vasitəsi ilə yüksək tezlikli maqnit sahəsi və radio dalğalar istifadə etməklə insanların müxtəlif nahiyyələrinin (baş, boyun, qarın boşluğu, diz və s.) əks etmə mexanizması ilə görüntüləmə metodudut.  MRT cihazlarında istifadə olunan maqnit sahəsi bilavasitə cihazda yaranır və 0,2 Testla (0,2T) ilə 3 Tesla (3T) arası maqnit dalğası tezliyindən istifadə olunur. Lakin son dövrlərdə 4Tesla (4T) və 7Tesla (7T) maqnit dalğa tezliyi istifadə edən (yarada bilən) cihazlar da istifadəyə verilmişdir: (Məsələn, Siemens firmasının 7Tesla gücündə MAGNETOM Terra modeli).   Lakin tibbi diaqnostikada heç bir instrumental və ya labarator müayinə tək başına hər hası bir xəstəliyin 100% diaqnozunu qoya bilmir. Buna görədə həkimlər bir xəstəliyə dəqiq diaqnoz qoymaq üçün bir neçə müayinə metodundan eyni vaxtda istifadə edə bilər. Yəni bəzi hallarda bir xəstəliyin diaqnozunda həm Ultra Səs müayinəsindən (USM), həm Kompyuter Tomoqrafiya müayinəsindən (KT), həm də Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsindən (MRT) istifadə edilə bilər.  Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsinin (MRT) üstünlükləri. a)Kontrast həssaslığı və duyarlığı ən yüksək olan müayinə metodudur. Yəni ən kiçik  dəyişiklikləri göstərmək qabiliyyətinə malikdir. b)Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT) yumşaq toxumaları biri-birindən diferensasiya etmək (fərqləndirmək) qabiliyyəti ən yüksək olan müayinə metodudur. Yəni, bir-birinə söykənmiş fərqli orqan və toxumaları çox dəqiqliklər göstərə bilir. c)Patoloji toxumaları ən yaxşı təyin edən müayinə metodudur. Məsələn hər hansı bir rqandakı şiş toxumasını çox dəqiqliklə və həssaslıqla göstərmək xüsusiyyəti var. d)Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT) qeyri invaziv müayinə metodudur. Yəni, bu müayinəni aparmaq üçün insan orqanizminə (insan bədəninə) hər hansı bir şəkildə zədə vurmağa, müdaxilə etməyə ehtiyyac yoxdur. (Sadəcə kontrastlı müayinələrdə pasientin venasına müəyyən miqdarda kontrast maddə adlı maye vurulur.) e)Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT) çox keyfiyyətli və çox surətli görüntülər almağa imkan verir. Ən uzun müayinələr 20-30dəqiqə çəkir. Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT müayinəsi) hansı xəstəliklərin diaqnostikasında tətbiq olunur? Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT müayinəsi) tibdə yüzlərlə xəstəliyin diaqnos-tikasında ya qərar verici ya da köməkçi müayinə metodu kimi tətbiq olunur. Lakin qruplaşdırmaq istəsək aşağıdakı xəstəliklərin diaqnostikasında tətbiq olunur deyə bilərik. a)Baş beyin xəstəlikləri Baş beynin serebrovaskulyar  xəstəlikləri: Işemik insultlar Hemorragik insultlar Parenxima daxili hemorragiyalar(hematomalar) Subaraxnoidal hemorragiyalar Epidural hematomalar Subdural hematomalar Intraventrikulyar hemorragiyalar Anevrizmalar Vaskulyar malformasiyalar Baş beynin iltihabi xəstəlikləri Ensefalitlər Meningitlər Vaskulitlər Abseslər Parazitar xəstəliklər Baş beynin demielinizan xəstəlikləri Demensiyalar Dağınıq skleroz (Multipl skleroz) Optik nevrit Transvers mielit və digər demielinizan xəstəliklər Baş beyn törəmələri Astrositomalar Ependimomalar Meningiomalar Digər törəmələr Kistlər Baş beynin travmatik xəstəlikləri Posttravmatik hemorragiyalar və digər patologiyalar Baş beynin anadangəlmə qüsurları Anensefaliya Mikroensefaliya Holoprosensefaliya Makrogriyalar Mikrogriyalar Agriya Paxigriya Lizensafaliya Polimikrogriyalar Malformasiyalar Trisomiyalar   Tibbdə Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsi də xəstəliklərin diaqnostikası üçün geniş tətbiq olunub, Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsi (MRT) ilə oxşar və fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Əsas fərlər: Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsində Rentgen şüalarından istifadə olunur. Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsi yumşaq toxumalara nisbətən az həssasdır. Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsi ağciyər və sümük toxumalara daha həssasdır. Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsi hamiləlikdə və hamiləlik şübhəsi olanlarda tətbiq oluna bilməz Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsi pediatriyada, yəni uşaqlarda  (əsasən yeni doğulmuşlarda və 7yaşına qədər uşaqlarda) ciddi göstəriş olmadığı müddətdə aparılmır. Kompyuter Tomoqrafiya(KT) müayinəsi Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsin-dən (MRT) fərqli olaraq daha sürətli müayinədir.   Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsinin (MRT) xüsusi tətbiq sahələrindən biri Fetal MRT müayinəsidir. Bu hamiləliyin 21-ci həftəsindən sonra ana bətnindəki uşaqda (yəni döldə, fetusda) patologiyaların diaqnostikası üçün Maqnit Rezonans Tomoqrafiya müayinəsinin (MRT) xüsusi tətbiqidir.  © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.    https://hekimtap.az 

Paylaşıldı: 25.08.2020

Spinner