bronxial astma nədir

Bronxial astma

Bronxial astma nədir? Bronxial astma xroniki ağ ciyər xəstəlikləri içində ən geniş yayılmış xəstəliklərdən biridir. Bronx divarında mikrobik olmayan iltihab nəticəsində yaranır, bronxospazmla, döş qəfəsində sıxıntı ilə, təngənəfəslik, boğulma tutmaları ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Xroniki xəstəlikdir – kəskinləşmə və sakitləşmə dövrləri var. Xəstəlik tutmalar şəklindədir.  Qadınlar və kişilər arasında yayılma ehtimalı eynidir. Kök adamlarda arıqlara nisbətən daha çox yayılıb. Genetikasında bronxial astma olan isnsanlar risk qrupuna daxildirlər. Bronxial astma necə yaranır? Həssas, allergik insanlarda hər hansı bir allergenlə təmasdan sonra bronx divarının selikli qişası şişir. Allergenlər fərqlidir - immun sistemindən, bədən tipindən asılı olaraq fərqlənirlər. Onlardan inqalyasion allergenləri misal göstərmək olar. Bu, nəfəs yolu ilə təmasda olduğumuz allergenlərdir. Buraya ev tozu, siqaret tüstüsü, bitki tozcuqları, müxtəlif kimyəvi maddələr, ətirlər və s. aid ola bilər. Bundan başqa, akarları misal göstərmək olar. Bu, ev gənələridir. Əsasən, yataqda – yorğan-döşəyin yununda olur. Onların həm özləri, həm də ifrazatları çox güclü allergendir. Ona görə də bunlarla təmasdan sonra bronx həssaslaşıb, bronxospazm vəziyyəti yarada bilər. Bundan başqa, qida allergenləri də mövcuddur. Ev heyvanları və onların ifrazatları güclü allergenlərdir. Bu baxımdan, bronxial astmadan əziyyət çəkən insanların evlərində ev heyvanlarının saxlanması tövsiyə olunmur. Bronxial astmanın əlamətləri Bronxial astmanın əsas əlamətləri boğulma tutmaları, inadlı quru öskürək, xüsusən səhərə yaxın - yuxudan oyadan quru öskürəklər, təngənəfəslik, döş qəfəsində sıxıntı, hava çatışmazlığı hissi, oksigen çatışmazlığına bağlı olan əlamətlər – halsızlıq, zəiflik, baş ağrıları. Boğulma tutmaları ilə bağlı pasiyentlər çox vaxt depressiv olurlar. Fobiya və ölüm qorxularından əziyyət çəkirlər. Tibbin müasir nailiyyətləri sayəsində, pasiyent düzgün kontrol edilərsə, bronxial astma ölümlə nəticələnmir. Bronxial astmaya uşaqlarda da rast gəlinir. Bu həm də genetik xarakter daşıya bilər. 2 yaş ərəfəsində virus infeksiyalarına, soyuqdəymələrə çox məruz qalan uşaqlarda bronxial astma yaranma ehtimalı daha çoxdur.   Bronxial astmanın diaqnostikası Xəstəliyin diaqnostikası zamanı əvvəlcə pasiyent kliniki şikayətlərinə görə  müayinə edilir, ağ ciyərlərinə qulaq asılır. Bəzən qulaq asmağa heç ehtiyac belə qalmır – fitverici səslər kənardan eşidilir. Xəstənin xırıltılarını, boğulmaları eşidilir. Rentgen vasitəsilə əgər ağır fəsad varsa, onu görmək mümkündür.     Spirometriya vasitəsilə ağ ciyərlərin hava tutumunu yoxlayırıq. Bronxun spazm dərəcəsi müəyyənləşdirilir. Bu, həkimə düzgün diaqnoz qoymağa köməklik edir. Dəri testləri vasitəsilə hansı qidaya və ya toza qarşı həssaslığın olduğu müəyyənləşdirilir. Qan analizləri vasitəsilə inqalyasion qida allergenlərini təyin edilir. Müəyyən qan təhlilləri vasitəsilə xəstənin allergik olub-olmadığı müəyyənləşdirilir. Bütün bunlardan sonra xəstəyə pəhriz və həyat tərzi izah olunur.        Bronxial astmanın müalicəsi və profilaktikası Bronxial astmanın müalicəsində əsasən iki qrup dərmanlardan istifadə olunur. Bunlardan birincisi xəstəliyi kontrol altına alan dərmanlardır. İkinci qrup isə köməkçi dərmanlardır. Onlardan tutmalar zamanı vəziyyətdən çıxmaq üçün istifadə edilir. Bronxial astmanın profilaktikası üçün ilk növbədə allergenlə təması minimuma endirmək lazımdır. Pasiyentin daha çox məskunlaşdığı yerlərdə yaş təmizsləmələr aparılmalıdır. Akarlara görə yun yorğan-döşəkdən istifadə olunmamalıdır. Bunun əvəzinə sintetikadan istifadə məsləhətdir. Yataq dəstləri hər həftə 60 dərəcədən yuxarı temperaturda yuyulmalıdır ki, gənələr məhv olsun. Otaqların havası tez-tez dəyişdirilməlidir. Kimyəvi maddələrdən istifadə olunmamalıdır. Həkim tərəfindən qida allergenləri müəyyən testlərlə təyin olunmalıdır. Allergenlər müəyyən olunduqdan sonra pasiyent bu qidalardan uzaq dayanmalıdır. Bronxial astmadan əziyyət çəkənlərə həkim tövsiyəsi Bronxial astma xroniki xəstəlik olduğu üçün pasiyentlər tez-tez müalicədən bezir, onu yarımçıq saxlayır, bəzənsə özünümüalicə ilə məşğul olurlar, alternativ üsullara müraciət edirlər. Belə tədbirlər pasiyentə nəinki kömək etmir, əksinə, onun vəziyyətini daha da ağırlaşdırır. Bu xəstələr daim həkim nəzarəti altında olmalıdırlar. Bronxial astmadan əziyyət çəkənlər çəkilərini nəzarətdə saxlamalıdırlar. Çünki piylənmə olduqda döş qəfəsinin genişlənməsi çətinləşir, ağ ciyərin hava tutumu azalır. Ona görə belə xəstələrə idmanla məşğul olmaq tövsiyə olunur. İdman ağ ciyərlərin hava tutumunu artırır, köməkçi əzələləri möhkəmləndirir.                  İdman növlərindən ən çox üzgüçülük tövsiyə olunur. Bir şərtlə ki, hovuz açıq şəraitdə olsun. Qapalı hovuzlarda sudakı dezinfeksiyaedici maddələr pasiyentə spazm verə bilər. Fitnes zallarında isə məsləhətdir ki, məşqlər xalı olmayan zallarda keçirilsin ki, tozla təmas az olsun. Nəmişliyə görə zirzəmidə yerləşən idman zalları tövsiyə olunmur, çünki nəmişlik və rütubət bronxial astmanı kəskinləşdirən amillərdir. Unutmayın ki, bronxial astma müalicə olunmasa da, kontrol altına alılna bilən bir xəstəlikdir. Mövzu ilə bağlı video:   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 16.03.2018

podaqra nədir əlamətləri

Podaqra

Podaqra nədir? Podaqra sidik turşusu mübadiləsinin pozulması sayəsində yaranan metabolik oynaq xəstəliyidir. Bu zaman sidik turşusunun natrium duzları oynaq yarığındakı sinerial qişaya düşür və nəticədə uratlar onu zədələyir. Beləliklə, iltihabi proses yaranır. Bu, özünü gecə başlayan möhkəm oynaq ağrıları ilə büruzə verir. Ayağın baş barmağı şişir, qızarır, qeyd etdiyimiz kimi, dözülməz ağrılar verir. Tutmalar 1-4 gün ərzində davam edə bilər. Əvvəllər effektli vasitələr olmadığından xəstələr çox əzab çəkirdilər, lakin müasir dövrdə iltihab əleyhinə bir çox preparatlar mövcuddur və onların köməkliyi ilə tutmaları aradan qaldırmaq olur. Podaqranın əlamətləri Podaqra kişilərdə, əsasən, 40 yaşdan sonra, qadınlarda isə klimaks dövründə başlayır. Podaqra metobalik pozuntu olduğu üçün bütün orqanizmdə metobolik dəyişikliklər müşahidə edilir. Buraya ateroskleroz, ürəyin işemik və hipertoniya xəstəlikləri, piylənmə, böyrəklərdə amilodioz, şəkərli diabet və s. daxildir. Bəzi mənbələrdə bu, metabolik sindrom kimi də qeyd olunur. Qeyd olunduğu kimi, podaqranın kəskin ağrıları əvvəlcə axşam saatlarında ayağın baş barmağından başlanır. Əgər müalicə vaxtında başlanmazsa, ağrılar digər oynaqlara da yayılır. Podaqra uzun müddət müalicə olunmazsa, dəri altında, hətta qulağın qığırdağında belə spesifik düyünlər yarana bilər. Bir müddət sonra onlar partlayır və düyünlərin içərisindən kəsmiyəbənzər maye ifraz olunur. Bu da uratlardır, sadəcə, onlar yumşaq toxumalarda toplanıblar. Uratlar, əsasən, oynaqlarda, vətər ətrafında toplanırlar. Podaqranın müalicəsi “Podaqra”  diaqnozu o deməkdir ki, insan həyat tərzini köklü şəkildə dəyişməli və daim lazım olan preparatlar qəbul etməlidir, belə ki, bu xəstəliyin tam müalicəsi yoxdur. Buna baxmayaraq, vaxtında olunan mütəxəssis müdaxiləsi sayəsində podaqranı nəzarət altına almaq, tutmaların ağrılılığını minimuma endirmək, ağırlaşmalardan sığortalanmaq mümkündür. Podaqranın əsas müalicə prinsipi sidik turşusunun səviyyəsinin orqanizmdə nəzarətdə saxlamaqdan ibarətdir. Medikamentoz müalicə üçün həkim-revmatoloqa müraciət etmək lazımdır. Düzgün müdaxilə ilə sidik turşusunun həcmi orqanizmdə azalacaq və o, tezliklə orqanizmdən xaric ediləcək. Yalnız yüksək ixtisaslı həkimin tövsiyə etdiyi preparatlar mümkün yanaşı xəstəliklər zamanı orqanizmə minimum ziyan verər.                     Podaqranın profilaktikası Podaqranın yaranma ehtimalını azaltmaq üçün ət məhsullarının qəbulunu məhdudlaşdırmaq, vaxtaşırı yüngülləşdirici pəhrizlər saxlamaq lazımdır. Mövzu ilə bağlı video: © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 16.03.2018

Mayomed
2388
uşaqlarda travmatik vəziyyətlər

Uşaqlarda travmatik vəziyyətlər

 – Radius başının subluksasiyası (baxıcı dirsəyi) Radius başı və boynunun anulər ligamentin distalına yer dəyişdirməsidir. Adətən 6 yaşından kiçik uşaqlarda görülür. Yuxarı ətrafa tətbiq olunan longitudinal çəkmə ya da ani traksiya nəticəsində yaranır. Uşaq əlindən tutulub qaldırılaraq bir maneənin, ya da əşyanın üzərindən keçirilmək isdəndiyində meydana gələ bilər. Ağrı qəfildən başlayır, uşaq qolunu hərəkət etdirmək istəmir. Əl funksiyası normaldır və dirsək rentgeni adətən normal görünür.  – Medial epikondilit (Uşaqlarda ligi dirsəyi) Rentgendə sağ medial epikondilusun fragmentasiyası görülür. Medial humeral epikondilisə təkrarlayıcı stressin nəticəsidir. Dirsəyi valgus pozisyonuna gətirən beyzbol topu atmak kimi aktivitələr səbəb ola bilər. Müalicəsi əsas olarak istirahətdir.  – Osgood - Schlatter xəstəliyi Anterior tibial tuberkulunun xəstəliyidir. 11-14 yaşlarındakı aktiv uşaqlarda idman məşqlərindən sonra diz altında ön hissədə ağrı ilə özünü göstərir, sıx qarşılaşılan və öz hərəkətini məhdudlaşdıran bir vəziyətdir. İltihab, ağrı, həssaslıq, qığırdağın olduğu bölgədə kalsifikasiya görünür. Fiziki müayənədə tibial tuberkulun üsdündəki bölgə palpasiyada həssasdır. Müalicədə xəstəliyə səbəb olan məşqlər 4-8 həftə dayandırılır. Xüsusilə dizin çox qatdanması lazım gələn məşqlərdən qaçınılır. Xəstəyə kinezoterapiya tətbiq edilir, kəskin iltihab zamanı soyuq tətbiqi kimi fizioterapiya üsulu tətbiq edilir.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 16.03.2018

onurğa ağrıları nədir

Onurğa ağrıları

Onurğa ağrıları nədir? Onurğada olan ağrılar öz xarakterinə görə üç yerə bölünür: Birincisi qeyri-spesifik ağrılardır. Bu zaman onurğa ətrafı nahiyələrdə - dəridə, əzələdə, dərialtı piy qatında müəyyən problemlər ola bilər ki, onların yaratdığı ağrılar onurğa ağrısı kimi qəbul oluna bilər. Əslində onurğada heç bir prosess yoxdur, sadəcə dəridə, əzələdə, dərialtı piy qatında problem var. İkinci tip ağrılar – radikulopatiya ağrılarıdır. “Radikulo” – sinir kökü deməkdir, “patiya” – patoloji proses mənasını verir. Bu, o deməkdir ki, pasiyentin onurğasında degenerativ dəyişikliklər var. Osteoxandroz, protruziya, disk yırtıqları və s. xəstəliklər zamanı pasiyentdə radikulopatiya ola bilər. Məsələn, tutaq ki, onurğada disk yırtığı varsa, həmin disk yırtığı sinir kökünə təmas edir, orada kompressiya yaradır həmin sinir kökünün birləşərək yaratdığı nahiyədə olan dəyişiklikləri sinir kökünün sıxılması verir. Üçüncü növ ağrılar onurğa beynində və daxili üzvlərdə olan patologiyalarla əlaqədar ağrılardır. Tutaq ki, kiçik çanaq orqanlarında iltihabi proses var və bunun nəticəsində yaranan ağrılar çanağın arxa divarına ötürülür və pasiyent bel-omba və sağrı nahiyəsində ağri hiss edir. Bunu düzgün differensasiya edib, onurğa ağrılarından ayırd etmək olar. Radikulopatiya ağrıları Məqalədə, əsasəsən, onurğaların özü ilə əlaqədar olan radikulopatiya tipli ağrılardan danışılacaq. Təbii ki, bu ağrılar onurğanın hansı nahiyəsində olmasından asılıdır. Tutaq ki o, boyun nahiyəsində olarsa, həmin simptomatika boyun, baş və yuxarı ətraflarda özünü büruzə verəcək, onurğanın döş nahiyəsində bütün gövdə nahiyəsini, ağrılar onurğanın bel-omba nahiyəsində lokalizə olarsa, bel-omba, sağrı nahiyəsi və aşağı ətrafları əhatə edir. Onurğada baş verən distrofik-degenerativ dəyişikliklər boyun nahiyəsində olarsa, ağrılar əvvəlcə boyunda əmələ gəlir, ağrı başqa yerə irradiasiya etmir. Xəstələr adətən bunu bir soyuqdəymə ağrısı kimi qəbul edib, müxtəlif növ məlhəmlərdən yararlanırlar, istilik prosedurlarından istifadə edirlər. Əgər proses müalicə olunmursa, artıq arxa boyun simpatik düyün sindromu yaranır. Bu dövrdə ağrılar artıq baş nahiyəsinə irradiasiya edir. Pasiyent boyunda olan ağrılarla bərabər, başında da ağrılar hiss edir. Xəstəlik yenə də müalicə olunmazsa, çiyin-kürək, çiyin-əl sindromları əmələ gəlir. Bu zaman proses onurğa sütununun boyun nahiyəsində getsə də, ağrıyan çiyin nahiyəsi və əl nahiyəsi olur. Hətta, bəzən boyun nahiyəsində ağrı hiss olunmur. Əgər xəstəlik yenə də müalicə olunmazsa, ön pilləli əzələ sindromu yaranır. Bu zaman döş qəfəsinin yuxarı nahiyəsindəki ön pilləli əzələlərdə ağrılar yaranır. Xəstəlik bu dövrdə də müalicə olunmazsa, fəqərə arteriyası sindromu başlayır. Bu, çox ağır bir sindromdur. Pasiyent artıq normal yeriyə bilmir, yıxılır, qusur, başında ağrılar, qulaqlarında küy müşahidə edilir. Eyni dəyişikliklər onurğanın döş nahiyəsində olarsa, proses artıq gövdə nahiyəsində gedir. Əvvəlcə ağrı onurğanın ətrafında, sonra təxminən gövdənin ortasına qədər yayılır, nəhayət bütün gövdəni əhatə edir. Bu dövrdə olan ağrılar zamanı xəstə güman edir ki, onun hansısa daxili orqanı ağrıyır və başqa mütəxəssislərə müraciət edir və yanlış müalicələr aparılır. Düzgün ünvana müraciət edtdikdən sonra xəstəlik differinsasiya olunur və lazımi müalicə təyin edilir. Radikulopatiyanın bel-omba ağrıları əhali arasında çox geniş yayılıb. Bu təbii anotomik quruluşla və insanların fiziki işlə məşğul olması ilə əlaqədardır. Bu zaman bel-omba nahiyəsində stenoz, yəni onurğa kanalının daralması əmələ gəlir. Daralmaya səbəb qığırdıqlarda baş verən dəyişikliklə əlaqədar osteofitlərdir. Buna el arasında duz yığılması da deyilir. Həmin o sümük törəmələri onurğa kanalının içərisinə doğru çıxıntılı vəziyyətdə olur, onurğa beyini ilə təmas edərək daralma yaradır. Protruziya İkincisi protruziyadır. Disklərdə olan pulpoz nüvə ətrafında fibroz halqalarda müəyyən biokimyəvi proseslər gedir və onun qabarması baş verir. Məhz bu qabarmanın hesabına kanalda daralma əmələ gəlir. Daha bir səbəb onurğada sürüşmədir. Önə və ya arxaya sürüşmə zamanı da stenoz yarana bilər. Sarı bağların hipertrafiyası Sarı bağların hipertrafiyasını da qeyd etmək lazımdır. Bəzən bu zaman yaranan simptomatika disk yırtığı simptomatikasından daha güclü olur. Belə olan hallarda çox adam birbaşa disk yırtığından şübhələnir. Amma əslində bu, sarı bağların hipertrafiyasıdır. Pasiyent özünü möhkəm soyuğa verərsə, uzun müddət soyuq şəraitdə yaşayarsa, uzun müddət soyuq şəraitdə işlədikdə sarı bağların hipertrafiyası yaranır və burada heç bir disk yırtığından söhbət getmir. Faset sindromu Bel-omba nahiyəsində olan ağrılarından faset sindromunu da misal göstərmək olar. Bu, onurğada üst fəqərə ilə və alt fəqərəni birləşdirən oynaqlar var, buna faset oynaqlar deyilir. Onurğada distrofik-degenerativ dəyişikliklər baş verəndə bu oynaqlar da kənarda qalmır. Orada baş verən spesifik dəyişikliklər sayəsində faset sindromu yaranır. Xəstələrdə xüsusən qasıq nahiyəsində, sağrı nahiyəsində ağrılar hiss olunur. Üçüncü növ radikulopatiya ağrıları omba-qalça birləşməsinin disfunksiyasıdır. Bu zaman baş verən ağrılar da onurğaya, aşağı ətraflara irradiasiya edir. Radikulopatiya ağrılarının müalicəsi Müalicəyə gəlincə, ən əvvəl müxtəlif  ağrıkəsicilər vasitəsilə ağrı aradan qaldırılır. Radikulopatiya ağrılarının sinir kökündə iltihab prosesi olduğundan iltihab əleyhinə qeyri-steroid preparatlardan istifadə olunur.  Radikulopatiya olan yerlərdə mikrosirkulyasiya pozulduğundan onu stimullaşdıran, venoz axınını sürətlərdən  dərman vasitələrindən istifadə olunur, habelə ödem əleyhinə xüsusi preparatlar istifadə edilir. Ağrı aradan qaldırıldıqdan sonra xəstəlik səbəbə uyğun olaraq fizioterapevtik yolla müalicə edilir.    Onurğa ağrılarından əziyyət çəkənlərə ağır fiziki işlə məşğul olmaq, hündürlükdən tullanmaq, ani hərəkətlər etmək, soyuq hava şəraitində işləmək, soyuq qida məddələri və içkilər qəbul etmək, spirtli içki içmək və siqaret çəkmək tövsiyə olunmur. © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. https://hekimtap.az

Paylaşıldı: 15.03.2018

menisk yırtılmalarının müalicəsi proloterapiya

Menisk yırtıqlarının əməliyyatsız müalicəsi: Proloterapiya

Menisk nədir? Menisklərin iki zonası olur. Qırmızı zona meniskin xarici tərəfi, ağ zona isə daxili tərəfidir. Menisk yırtıqları bu iki zonadan hansında olmasına görə xarakterizə olunur. Menisk yırtığının xarakteri həkimə meniskin özünü bərpa edə bilən və ya bərpa edə bilməyən olduğunu təsbit etməyə kömək edir. Qırmızı zona qanla zəngin təchiz olunmuş zonadır. Bu zonada yırtılma olduqda yaranın sağalması üçün lazım olan sağaldıcı və bərpaedici faktorlar qan vasitəsi ilə həmin nahiyəyə gətirilərək sağalma gedir. Ağ zona menisk yırtığı qan təchizatı olmadığında orada sağalma çox az olur. Menisk yırtığı köndələn olduqda və həm qırmızı, həm də ağ zonanı əhatə etdikdə belə əməliyyatsız meniski bərpa etmək mümkündür. Menisk yırtıqlarının  növləri:  - Meniskin bütün qalınlığı boyu yırtılma və ya hissəvi yırtılması  - Menskin hissəvi yırtılması  meniski natamam kəsir, tam qalınlığı boyu yırtılma zamanı çıxıntılı yırtıla bilir və   menski tam kəsir.  - Meniskin vertikal yırtılması (Bucket handle tear) Bu növ yırtılma hər iki zonada mümkündür. Bu tip yırtılma menisk ilə kəsişmir, daha çox  vedrənin əl tutacağı əyriliyinə oxşadığına görə adını ordan götürmüşdür.  - Yeni tədqiqata əsasən həkimlər klinik araşdırma aparıblar və təsdiq edilib ki Trombositlə Zəngin Plazma ilə Proloterapiya müalicəsi meniskin vertikal yırtılmasını 7 aya tam bərpa edir.  - Bu yırtıq növündə cərrahi əməliyyat 23% yetərsizdir. Menisk yırtığı zamanı MRT müayinəsi :  - Meniskin posterior (arxa) buynuz yırtığı  - Meniskin radial  (həlqəvi) yırtığı  - Meniskin horizontal yırtığı  - Medial meniskin kompleks yırtığı  - Meniskal kökün yırtılması Menisk yırtığının müalicəsi Menisk yırtılmaları nəhayətində degenerativ artiritlərə gətirib çıxardır. Oynaq zəifliyinin və dayanıqsızlığının  səbəbini tapmaq, degenerativ prosesi regenerativ inyeksion müalicə ilə dayandıraraq artiritin proqressivləşməsinin də qarşısını almaq olar. Diaqnozdan asılı olaraq menskin tamam bərpası eləcə də diz oynağının tam sağaldılması Proloterapiya ilə mümkündür. Belə ki , Proloterapiya oynağı gücləndirir. Kompleks Proloterapiya müalicə metodu diz cərrahiyəsinə alternativ müalicədir.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 01.03.2018

beyin qan dövranı xəstəlikləri insult

Beyin qan dövranı xəstəlikləri: İnsult

İnsult haqqında: Nevroloji xəstəliklər arasında yaşlılarda insultun tezliyi və əhəmiyyəti  birinci yerdədir. İnsult geniş şəkildə hemorragik və işemik olaraq iki cür karakterizə olunur. İşemik insult beyin damarlarının okkuluziyası səbəbindən yaranır və beyin infarktı ilə nəticələnir. İnsult kəskin beyin qan dövranı çatmamazlığı olub, 24 saatdan çox davam dən nevroloji defisit və ya ölüm ilə nəticələnən kəskin fokal beyin itkisi ilə xarakterizə olunur. Amerika İnsult Assosasiyası artıq insultu belə izah edir ki, nevroloji fokal defisitlər olduqda (hətta 24 saatdan az davam etdikdə belə)  MRT, KT müayinəsində beyin infarktı aşkar edilirsə bu insult sayılır, TİH (Keçici İşemik Həmlə) kimi qəbul edilməməlidir. Bütün dünya üzrə təxminən hər il 16 million insan həyatlarında ilk dəfə insultla xəstələnirlər. Bunların 9.6 millionu (60 %) az və orta gəlirli ölkələrin payına düşür. 1970 və 2008-ci illər arasında yüksək gəlirli inkişafetmiş ölkələrdə insultun rastgəlmə tezliyi 42 %-ə endi. İnkişaf etmiş ölkələrdə insultun insidansında böyük düşüş insulta aparılan düzgün müalicə və profilaktika tədbirləri hesabına görülür. İnsultun ölüm riski İnsultun fatal nəticəsi 10-15% hallarda insultun 30 günü ərzində müşahidə edilir, yaş artdıqca, individual olaraq 85 yaşdan yuxarı olduqda  fatallıq 30 %-ə yüksəlir. Dünya üzrə hər il təxminən 7.5 million insan insultdan ölür. İnsult ürək xəstəliklərindən sonra ikinci ölümcül xəstəlikdir. İnsultun fəsadları: əlillik Dünya üzrə təxminən 51 million insan insulta görə əlil qalır, bunların 44 millionu (87 %) aşağı və ya orta gəlirli ölkələrin payına düşür. İnsult xərci bütün dünya üzr səhiyyə sektorunda total xərclənən pulların 2-4 %-i təşkil edir. Məsələn Almaniyada insultun orta həyat dəyəri 40.000 evrodur. İnsultun patofiziologiyası və etiologiyası İnsultun patologiyasına serebral, retinal və spinal infarkt (80 % hallarda), beyindaxili qanamalar (təx. 15 %) və subaraxnoidal qanama (5 %) aiddir. İnsult nədir? İnsult “beyin həmləsidir”. İnsult hər hansı səbəbdən beyinə gedən damarların tutulması və ya cırılması nəticəsində həmin damarın qidalandırdığı beyin sahəsininin qansızlaşması ilə yaranan kəskin beyin-qan dövranı pozğunluğudur. İnsult zamanı hər dəqiqiədə 1 milyon beyin hüceyrəsi ölür. İnfarkt toxumasının ətrafında funksiyasını itirmiş, lakin hələ ölməmiş sahə “penumbra” (işemik yarımkölgə) olur. Penumbra 3-4,5 saat ərzində qan dövranı bərpa edilmədikdə infarkt toxumasına çevrilir. İnfarkt geridönməyən prosesdir. Penumbra isə tez zamanda xilas edilə bilən, geridönən prosesdir. İnsultun əlamətləri İnsultun əlamətləri beyinin hansı nahiyəsinin zədələnməsindən asılı olaraq müəyyən nevroloji defisitlə müşahidə edilir. Ən çox nitq pozğunluğu insultlar zamanı rast gəlinir: dizartriya, afaziya. Dizartriya zamanı artikulyasiya apparatı zədələnir. Afaziyalar motor və sensor olur. Motor afaziya zamanı dominant yarımkürənin aşağı alın qırışında yerləşən Broka zonası zədələndikdə müşahidə edilir. Motor afaziya  zamanı xəstənin danışığı anlaşılmır. Sensor afaziya sağ yarımkürənin yuxarı gicgah payında Vernike zonası zədələndikdə yaranır. Xəstə danışığının pisləşdiyinin fərqində olmur, danışılanı anlamır. Qlobal afaziya motor və sensor afaziya eyni vaxtda yarandıqda deyilir. Xəstə danışa bilmir və danışılanları anlamır. Üzün parezi də ən çox rast gəlinən əlamətlərdən biridir. Xəstə gülümsəyərkən zədə tərəfdən əks tərəfdə ağız bucağı enir, gözlərini yumduqda isə tam yumulmur. Hemiparez/hemihipesteziya- ocaq tərəfdən əks tərəfdə yuxarı və aşağı ətraflarda gücsüzlük/ hissiyatın azalması deməkdir. Piramid olun zədələnməsi zamanı hemi şəklində simptomlar yaranır. Xəstə əllərini qaldırıb yuksəkdə saxladıqda ya bir qolu hərəkət etmir, ya da yez düşür. Əzələ gücü 5/5 bal sistemi ilə qiymətləndirilir. Ətraflar hərəkətsiz olduqda 0 balla qiymətləndirirlir. Hissiyat səthi və dərin hissiyata ayrılır. Səthi hissiyata ağrı, tempratur və toxunma hissi aiddir. Dərin hissiyata əzələ-oynaq, vibrasiya hissi aiddir. Ağrı hissi iti  iynə ilə simmetrik olaraq yoxlanılır. Səthi hissiyat azalan ətraflarda digər ətraflara nisbətən iynə küt hiss olunur. Görmə pozğunluqları- homonim hemianopsiya, skatomalar, tunel görmə və.s şəklində rast gəlinir. Arteria ophtalmica stenozu zamanı xəstədə ani olaraq bir gözündə tamamən görmə itir, bir neçə saniyə və ya dəqiqə ərzində görmə bərpa olur. Bu tranzitor işemik həmlə, xəbərdaredici bir siqnaldır. Vaxtında tədbir görülmədikdə insult yaranma riski yüksəkdir. Koordinasiyanın pisləşməsi halları ən çox arxa beyin arteriya hövzəsində infarkt yarandıqda rast gəlinir. Müvazinətimiz pozulduqda xəstədə aşma, piyan kimi gəzmə, dəqiq hərəkətləri yerinə yetirə bilməmə, nitqin pisləşməsi müşahidə edilir. İnsultun əlamətlərini yadda saxlamaq asan olması məqsədi ilə Amerika İnsult Assosasiyası FAST (tez, cəld) anlayışını irəli sürmüşdür. FAST ingilis dilində Face-üz, Arm-qol, Speech-nitq, Time- zaman sözlərinin başlanğıc hərflərindən yaranmışdır. Face- üzdə assimetriya, Arm- qolda zəiflik, Speech- nitqin çətinləşməsi və Time- zəng etmə zamanıdır! İnsultun diaqnostikası Radioloji görüntüləmə metodları insultun diaqnostikasında böyük cığır açmışdır. MRT, MRT angioqrafiya, KT, KT angioqrafiya metodları beyin infarktını, beyindaxili qanamaları, beyin arteriyaların stenozları, ekstrakranial stenozları asanlıqla aşkar edə bilir. DWİ rejimində infarktın yaranma müddətini öyrənmək mümkündür. Ultrasəs doppler müayinəsi damarlar mənfəzində daralmaları, qan axınının sürətini, plakları aşkar edir. Laborator analizlər zamanı qanın ümümi analizi, qanın lipid fraksiyaları, laxtalanma faktorları və s. biokimyəvi müayinələr insultun yaranma səbəblərinin araşdırılmasında, müalicə prinsiplərində böyük əhəmiyyəti vardır. İnsultun risk faktorları:  – Arterial hipertoniya xəstəliyi, şəkərli diabet, ürək xəstəlikləri, hiperxolesterinemiya, hipodinamiya, artıq çəki, laxtalanma sistemində pozulmalar, siqaretçəkmə, spirtli içkilərin qəbulu və s. saymaq olar.  – Arterial hipertoniya xəstələri arterial təzyiqə nəzarət etməlidirlər.Uzun zaman bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlarda ateroskleroz xəstəliyi daha çox yaranır.  – Siqaretçəkmə insult riskini 50% artırır.  – Spirtli içki 60ml-dən yuxarı olduqda böyük risk daşıyır. Gündə 12ml-dək spirtli içkinin qan-damar sisteminə yararı olduğu göstərilir. İnsultun müalicəsi İnsultun müalicəsi onun hansı forması: işemik və ya hemorragik olmasından asılıdır. Hemorragik insultlar, beyin qansızmaları qansızmanın miqdarından asılı olaraq konservativ və ya neyrocərrahi müdaxilə tələb edə bilir. Kəskin işemik insultun müalicəsi insultun əlamətləri yarandıqdan 3,4,5 saat ərzində mümkündür. Yuxarıda sadalanan insult əlamətlərini görən pasiyent (FAST) tez bir zamanda insult mərkəzinin təcili yardım xidmtinə zəng edir. Təcili yardım briqadası pasiyenti insult üzrə ixtisaslaşmış mərkəzə gətirir. 1 saat ərzində xəstə dəyərləndirilir, uyğundursa xəstəyə trombun əridilməsi, beyni xilas etmək üçün infuziya ilə RTPA yeridilir, tez bir zamanda beyin perfuziyası bərpa olunaraq xəstədə əlamətlər geri dönür. Beləliklə funksiyasını itirmiş penumbranı xilas etmiş oluruq. Əbəs yerə deyilmir ki, zaman=beyin! İnsult zamanı vaxt itirmək beyin itirməyə bərabərdir. İnsultun ölümcül və ya şikəst edən fəsadlarından qorunmaq üçün ilk öncə insultu tanımaq, onun ən azı 3 əlamətlərini öyrənmək və öyrətmək lazımdır. Lakin o zaman bizim də ölkədə inkişafetmiş ölkələrdə olduğu kimi insultdan həyatını itirən, fiziki asılı qalan insanların sayı azalacaqdır. İnsultun əlamətlərinin yaranmasından 4-6 saat ərzində trombun invaziv yolla çıxarılmasından söz gedəcəkdir. Daha sonra görülən müalicə tədbirləri yalnız insultun ikincili profilaktikasından gedəcəkdir. Bir dəfə insult keçirtmiş insan ikinci dəfə insult keçirtmə riski daşıyır. Buna görə də insult keçirtmiş xəstələr, Miokard infarktı keçirtmiş insanları düzgün profilaktik müalicə alaraq bu riski minimuma endirməlidirlər. Unutmayaq ki insultdan kimsə sığortalanmayıb. O hər yerdə, hər vaxt ani olaraq qarşımıza çıxa bilər. Gəlin bu xəstəliyə birlikdə qalib gələk!   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 23.02.2018

mədəaltı vəzinin iltihabı

Mədəaltı vəzinin iltihabı və dözülməz ağrılar

Pankreatit mədəaltı vəzinin iltihabı deməkdir. Son 30 ildə dünyada kəskin və xroniki pankreatitdən əziyyət çəkənlərin sayı iki - üç dəfə artıb, xüsusilə cavan və orta yaşlı insanlar arasında. Buda çox vaxtı düzənsiz qida rejiminə və alkoqolun istifadəsinə bağlı olur. Kişilər  arasında pankreatit daha geniş yayılıb. Kişilərdə çox vaxt səbəb alkoqolun suyi istifadəsi, qadınlarda isə xroniki xolesistit, öd yolların diskineziyası, öd daşı xəstəliyi və s. Səbəblər:  – Alkoqol (kişilərdə daha çox);  – Düzənsiz qida rejimi, yağlı yeməklər;  – Siqaret çəkmə;  – Müəyyən dərman qəbulu(sidik qovucular, immunosupressorlar,tetrasiklin və s.);  – Qanda kalsinin yüksək səviyyəsi;  – Xroniki böyrək çatmamazlığı;  – İrsi meyillik;  – Xroniki xolesistit, öd yolların diskineziyası, öd daşı xəstəliyi;  – Triqlisiridlərin yüksəlməsi;  – 12 barmaq bağırsağın xorası, duodenit. Simptomlar:  – Kəskin ağrılar mədə və sol qabırğa altı nahiyyələrdə, kəmərvari ağrılar. Heç bir bədən pozası rahatlıq qətirmir və hədda arxası üstə uzananda ağrılar daha da güclənir. Nəyinki qida  bir qurtum su belə ağrını kəskinləşdirir;  – Güclü ürək bulanma, qusma;  – Ağrı zamanı gəyirmələr, dayanmadan hıçkırma;  – Köpmə, ishal, nəcisdə yağlılıq;  – Hərarətin yüksəlməsi, halsızlıq, ürək döyünmələrinbsayının artması, arterial təziyin enməsi. Diaqnostika:  – Laborator müayinələr – qanda amilaza, lipaza, fosfolipaza A2, alfa-antitripsinin təyini; nəcisin ümumi müayinəsi, nəcisdə pankreatik elastazanın təyini;  – Ultrasəs müayinəsi;  – Kompyuter tomoqrafiyası, MRT;  – Endoskopik retroqrad xolanqiopankreatoqrafiya. MÜALİCƏ stasionarda keçirilməlidir. İlkin yardım:  – Ağrı nahiyyəsinə buzun qoyulması;  – Su və qida qəbulunun dayandırılması;  – Təcili tibbi yardımın çağırılması.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 16.02.2018

miasteniya xəstəliyi nədir

Miasteniya xəstəliyi 

Miasteniya xəstəliyi əksər hallarda 20-40 yaşlar arası insanlarda inkişaf edir. Qadınlarda bu xəstəliyə daha tez-tez təsadüf edilir.  Miasteniya sirli xəstəlikdir. Bu vaxta kimi onun inkişaf etmə səbəbləri və mexanizmi sona kimi öyrənilməyib. Bir çox hallarda xəstəlik güclü stress, soyuqdəymə xəstəliyindən sonra inkişaf etməyə başlayır. Lakin bəzən xəstəlik heç bir görünən səbəb olmadan inkişaf edə bilər.  Xəstəlik tədricən inkişaf edir – insan tez yorulur, zəifləyir, göz qapaqları aşağı düşür, nitq aydın olmur, insan çeynəyəndə və udanda əziyyət çəkir.  Miasteniya zamanı insan orqanizmində nə baş verir? İnsanın istənilən hərəkəti əzələlərlə sinirlərin kollektiv işidir – sinirlər əzələlərə impulslar ötürür, əzələlər isə lazım olan hərəkətlər edir. Miasteniya zamanı bu prosesdə pozulmalar yaranır ki, nəticədə əzələlər normal işləmir – tez yorulur, insana "qulaq asmır", hətta iflic olur. Səhər oyanandan sonra xəstə özünü tam normal hiss edir, lakin bir neçə saatdan sonra xəstəliyin simptomları meydana çıxmağa başlayır.  Beləliklə, xəstəliyin əsas simptomu əzələ zəifliyidir. Xəstəlik zamanı istənilən əzələ zədələnə bilər. Daha tez-tez üz və boyun əzələləri zədələnir. Miasteniya xəstəliyinin simptomları arasında:   – Patoloji yorğunluq;  – Ptoz (qöz qapaqlarının enməsi);  – İkiligörmə;   – Nitqin pozulması və burunda danışma;  – Udmanın çətinləşməsi və çeynəmə əzələlərin tez yorulması;  – Nəfəsalmanın çətinləşməsi (bu xüsusilə təhlükəlidir ki, insanın boğulma nəticəsində həlak olmasına səbəb ola bilər);  – Boyun əzələlərin tez yorulması (insan başını düz tuta bilmir, əziyyət çəkir);  – Ayaqlarda və qollarda zəiflik.  Bir insanda xəstəliyin bir neçə simptomu ola bilər (məsələn, nitqin, çeynəmə və udma proseslərin, nəfəsalmanın pozulması). Bu zədələnmiş əzələlərdə asılıdır. Miasteniya zamanı həmçinin bədənin bütün əzələləri zədələnə bilər.  Xəstəliyin simptomları gərginlikdən sonra meydana çıxır. Gərginlik artdıqda, xəstənin vəziyyəti daha da pisləşir. Misal üçün, danışmağa başlayanda insan bir az buruna danışır, lakin sözləri aydın tələffüz edir. Daha sonra ayrı-ayrı səsləri "udmağa" başlayır, sonra isə heç danışa bilmir. Bir müddət dincəldikdən sonra bu hal keçir.  Miasteniyanın ağır formalarında xəstədə kriz vəziyyəti inkişaf edə bilər ki, bu zaman nəfəsalmada iştirak edən əzələlər iflic ola bilər ki, bu da xəstənin həlak olmasına səbəb olacaq.  Miasteniya xroniki proqressivləşən xəstəlikdir. Müalicəsiz buraxılmış bu xəstəlik ağır pozulmalara – əlilliyə və hətta insanın ölümünə səbəb ola bilər. Lakin miasteniyanı tam müalicə etmək mümkün olmasa da, müəyyən müalicə tədbirləri bu xəstəliyin simptomları ilə uğurla mübarizə aparır. Belə xəstə daim həkimlərin nəzarətində olmalı və müalicə almalıdır. Bəzən cərrahi müalicə tətbiq olunur. Miasteniyanın müalicəsi ilə nevroloq məşğul olur.  Miasteniya xəstəliyi olan insanlara günün altında qaralmaq, ağır fiziki iş görmək, bəzi dərman preparatları (maqnezium preparatları, sidiqovucular, bəzi antibiotiklər və s.) qəbul etmək qəti sürətdə olmaz. Bu xəstənin vəziyyətinə mənfi təsir edəcək.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 14.02.2018

Spinner