qanazlığının səbəbləri və müalicəsi

Qanazlığı

Qanazlığının səbəbləri hansılardır? Qan azlığının ən çox rast gəlinən səbəbi dəmir defisitidir. Bundan başqa B12 defisiti, fol turşusu defisiti, sümük iliyi çatmamazlığı, iltihabi xəstəliklər, böyrək xəstəlikləri, mədə - bağırsaq sistemi xəstəlikləri, qaraciyər xəstəlikləri, revmatoloji xəstəliklər, endokrin pozğunluqlar kimi çox səbəblərdən də qanazlığı yarana bilər.  Qanazlığı nədir? Vücudumuzda toxumalara oksigen daşınması funksiyasını eritrositlərdə olan hemoqlobin yerinə yetirir. Hemoqlobinin qadınlarda 120 q/l, kişilərdə isə 140 q/l dən aşağı olması anemiya - qan azlığı halı olaraq dəyərləndirilir.  Qanazlığı üçün risk qrupları: 1. Hamilələr və laktasiya dövründə olan qadınlar; 2. Körpələr və uşaqlar;  3. Fertil yaşda olan qadınlar (bəlli miqdardan artıq qan itirilməsi ilə gedən; menstruasiya ilə əlaqəli dəmir depolarının tükənməsi); 4. Pubertat - intensiv böyümə dövrü; 5. Tərkibində az dəmir olan pəhrizlə qidalananlar.  Qanazlığının əlamətləri: 1. Halsızlıq, yorğunluq, yuxululluq; 2. Baş ağrısı, baş gicəllənmə;   3. Dad hissinin təhrif olunması; 4. Dəri örtüyünün solğunluğu (xüsusilə ovucların və selikli qişaların); 5. Dərinin quruluğu, ağız bucaqlarında çatlar; 6. Dilin selikli qişasının hamarlaşması köndələninə cızıqlanmış dırnaqlar, onlarda qaşığa bənzərliyin formalaşmasına meyllilik; 7. Saçların qırılması və tökülməsi; 8. Ürəkdöyünmə, döş qəfəsində ağrılar; 9. Bayılma. Qanazlığının müalicəsi Dəmirdefisitli anemiya təsdiq olunmuşsa müalicə mütləq dəmir preparatlarının əsasən daxilə qəbulu ilə aparılır. Pəhrizlə defisiti bərpa etmək olmaz. Hemoqlobinin miqdarı normallaşdıqdan sonra da dəmir depolarının bərpası üçün müalicəni həkimin təlimatı üzrə 4-6 ay qəbul etmək lazımdır. Qanazlığının profilaktikası Orqanizmin dəmirə olan gündəlik təlabatı 10-15 mq-dır. Dəmirin mənbəyi əsasən qırmızı ətdir. Heç bir meyvə-tərəvəz gündəlik dəmir təlabatını ödəyəcək miqdarda dəmirə sahib deyil, eyni zamanda heyvani mənbədən alınan dəmir orqanizm tərəfindən yaxşı mənimsənilir.   C vitamini tərkibli meyvələr (limon, portağal) dəmirin sorulmasını yaxşılaşdırırlar. Dəmirin sorulması qidada olan bəzi maddələrin təsirindən (çayda olan tanin, fosfor turşusu fitin, kalsium duzları, süd), eləcə də bəzi dərman maddələrinin dəmirlə eyni vaxtda qəbulu zamanı (tetrasiklin, almagel, fosfalügel, kalsium preparatları, levomisetin, penisillin və s.) azala bilər.      © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 05.05.2018

hepatit c virusu

Hepatit C

Hepatit C nədir? Hepatit C orqanizmin Hepatit C virusu (HCV) ilə yoluxması nəticəsində baş verən qaraciyərin iltihabi xəstəliyidir. Hepatit C virusunun çoxalması və qaraciyər toxumalarının zədələnmələri sayəsində patoloji proseslər inkişaf edir, qaraciyər sirrozu və xərcəng xəstəliyi riskləri yaranır. Bu forma hepatit növləri arasında ən təhlükəlisi sayılır. Təkcə orqanizmin ümumi funksiyalarını sıradan çıxardığı və əlilliyə, ya da ölümə səbəb ola biləcək xəstəlik yarada biləcəyi üçün yox, həm də xəstəliyin gedişatının xarakterinə görə. Məsələ ondadır ki, hepatit C-nin simptomları bir qayda olaraq, ifadə olunmur, infeksiya gizli inkişaf edir, virus əleyhinə peyvənd isə mövcud deyil. Hepatit C-nin yaratdığı ağırlaşmalardan hər il 350 minə yaxın insan ölür. Hepatit C-nin əlamətləri Hepatit C-nin ilkin əlamətlərinin büruzə verməsi orqanizmin müqavimətindən asılıdır. Yoluxmadan ilkin simptomatikanın üzə çıxmasınadək olan müddət 2 həftədən 6 ayadək davam edə bilər. İnfeksiyadan şübhə yaranarsa, ilkin diaqnostika kimi qanın polimezar zəncir reaksiya (PZR) metodu ilə müayinəsi aparılır ki, bu da yoluxmadan 2 həftə sonra qanda virusun RNT-sinin olub-olmadığını aşkara çıxarmağa şərait yaradır.     Hepatit C-ni “mülayim qatil” kimi xarakterizə etmək olar. Belə ki, gizli simtomatika və ifadə olunmuş ağırlaşmalar HCV-yə şübhə olmadan orqanizmin ciddi zədələnməsi ilə nəticələnir.   Hepatit C-nin ilkin simptomlarına iş qabiliyyətinin aşağı düşməsini, astenik vəziyyəti, yorğunluq hissini aid edirlər. Virusun orqanizmdə ifadə olunmuş yayılması mərhələsində hepatit C-nin əlamətləri ağıdakılardır:  – İştahanın pozulması və ya olmaması;  – Ürəkbulanma;  – Ümumi zəiflik, asteniya, əhvalın pisləşməsi;  – Oynaqlarda ağrı;  – Dəri örtüyü, selikli qişa, gözlərin ağlı qişasının sarımtıl rəng alması. Belə ki, qaraciyərin zədələnməsi qanda bilirubin konsentrasiyasının artmasına səbəb olur;  – Qaraciyər və dalağın ölçülərinin böyüməsi. Hepatit C-nin səbəbləri, virusa yoluxma yolları HCV virusu qan və digər bioloji ifrazatlar vasitəsilə hematogen yolla yoluxur. İnfeksion agent ən kiçik qan damcılarında belə mövcuddur və maye quruduqdan sonra otaq temperaturunda 5 gün aktiv qalır. Yoluxma HCV-li xəstənin biloji materialının invaziv prosedurlar zamanı digər orqanizmə daxil olması nəticəsində baş verir. Yoluxma, həmçinin yaralanmış dəri səthindən də (cızıqlar, çatlar, selikli qişaların zədələnməsi və s.) ola bilər. Beləliklə, hepatit C-yə aşağıdakı hallarda yoluxmaq olar:  – Qeyri-steril şprislərlə inyeksiya zamanı;  – Xəstə donorun qan, plazma, orqan və toxumalarının köçürülməsində;  – Stomatoloji klinakalarda, kosmetik və manikür salonlarında, tatu döydürülməsində və s. qeyri-steril alətlərin tətbiqi prosesində;  – Yoluxmuş adamla cinsi akt zamanı: selikli qişada ən kiçik çatlar belə kifayət edir;  – Hamiləlik zamanı anadan uşağa yoluxma;  – Məişət yolu ilə yoluxma: üzqırxan cihazlar, diş fırçalarının istifadəsi zamanı (çox nadir hallarda rast gəlinir);  – Qeyri-steril şəraitdə doğuş və əməliyyat prosedurları zamanı. Hepatit C-nun ağırlaşmaları Ağırlaşmaların inkişaf sürəti orqanizmin ümumi vəziyyətindən, immun sistemin antitel ifrazı qabiliyyətindən, genotipin forması və virusun mutasiya edib-etməməsindən, həmçinin insanın həyat tərzi və dietasından asılıdır. Alkohol və yağlı qidaların istifadəsi patoloji proseslərin əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənməsinə gətirib çıxarır. Hepatit C aşağıdakı xəstəlik və pozuntulara səbəb ola bilər:  – Qaraciyər toxumalarının fibrozu;  – Steatohepatit, qaraciyər toxumalarının piy toxumaları ilə əvəz olunması;  – Qaraciyər sirrozu;  – Hepatosellülyar karsinoma, qaraciyər toxumalarının xərçəngi;  – Portal xarakterli hipertenziya;  – Assit, mayenin qarın boşluğuna yığılması;  – Daxili orqanların varikoz genişlənməsi;  – Qaraciyər ensefalopatiyası;  – Toxumaların dağılması və qaraciyərin normal işləməməsi syəsində orqanizmin xroniki intaksikasiyası;  – Gizli daxili qanaxmalar. Hepatit C-nin müalicəsi Hepatit C nin müalicəsi orqanizmin dəstəklənməsinə, həmçinin HVC virusu ilə mübarizəyə yönəlmiş terapiyaya əsaslanır.  Hepatit C-nin terapiya kursuna aşağıdakılar aiddir:  – Virus əleyhinə preparatlarla dərman terapiyası;  – Qaraciyər funksiyalarının dəstəklənməsi üçün dərmanların qəbulu;  – Qüvvətləndirici təsirə malik preparatların, immunomodulyator və imuunitet stimulyatorlarının tətbiqi. Medikamentoz terapiya kursu dieta qaydalarına, gündəlik rejimə əməl etmədikdə,  habelə fiziki yüklənmələri məhdudlaşdırdıqda effektli olmayacaq. Hepatit C inasanın immunitetinə və qaraciyər toxumalarına çox aqressiv təsir göstərir. Ona görə də pasiyentlərin ciddi dietaya əməl etməsi, istirahətə vaxt ayırması və digər virus və bakteriya infeksiyaları ilə təması məhdudlaşdırması vacibdir. Mövzu iləbağlı video:   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 05.05.2018

zəhərli zob nədir əlamətləri

Zəhərli zob

Zəhərli zob nədir? Zəhərli zob – tibdə bu xəstəliyə toksik ur (Qreyvs xəstəliyi) deyilir. Bu qalxanvari vəzinin ölçülərinin və funksiyasının artması ilə xarakterizə olunur. Bu zaman qana həddindən artıq qalxanvari vəzi hormonları ifraz olunur. Zəhərli zobun yaranma səbəbləri Toksik zob (zəhərli zob) immun sistemində yaranmış defekt nəticəsində yaranır. Bu tip xəstəliklər autoimmun xəstəliklər adlanır. Bu xəstəlik zamanı yaranmış anticisimciklər qalxanvari vəzi toxumasını daim qıcıqlandraraq onun ölçülərinin böyüməsinə, vəzin  funksiyasının artmasına və qana həddindən artıq hormon ifrazına səbəb olur. Hormonların artıq ifrazı maddələr mübadiləsini surətləndirir, maddələr mübadiləsini həddindən artıq surətləndirir, orqanizmin müxtəlif orqan və toxumaların həyat fəaliyyəti üçün vacib olan enerji ehtiyatını tükəndirir. Bu zaman ən çox zədələnən sinir  sistemi və ürək-damar sistemidir. Zəhərli zobun simptomları Daha çox yayılmış əlamətlərinə əsəbilik, qıcıqlanma, kəskin arıqlama, əllərdə və bütün bədəndə əsmə ( tremor), gözlərdə bərəlmə, ürək çırpınması, təngnəfəslik, boğulma, temperaturun bir qədər artmasını misal göstərmək olar. Ürək çırpınması 1 dəqiqədə 120-130 vurğuya çata bilir. Xəstəlik vaxtında müalicə olunmadıqda, ürək-damar sistemi tərəfindən geri dönməz dəyişikliklər baş verir. Toksik zobu olan pasientlər digərlərindən istahanın kəskin artmasına baxmayaraq, kəskin arıqlama (10-15 kq), ümumi zəiflik və tərləmənin artması ilə seçilirlər. İstilik tənziminin pozulması nəticəsində pasientlərə həddindən artıq isti olur, hətta ətraf mühitin ən aşağı temperaturu belə olduqda üşümə hiss etmirlər. Mədə-bağırsaq tərəfindən ürəkbulanma, qusma, idarə olunmayan ishal pasientlərin geniş yayılmış şikayətlərindəndir. Artıq hormonun təsirindən sümüklərdən kalsium yuyulmağa başlayır  və nəticədə osteopeniya yaranır. Qadınlarda aybaşı pozğunluqları, kişilərdə cinsi pozğunluqlar da bu xəstəliyin əsas əlamətlərindəndir. Zəhərli zobun diaqnostikası Pasientin obyektiv halı (danışıq tərzi, görünüşü, gözlərin vəziyyəti, nəbzin və təzyiqin ölçülməsi) həkimə diaqnozdan şübhələnməyə imkan verir. Toksik zoba şübhələndiyimiz zaman qanda hipofiz hormonlarından TSH, həmçinin sərbəst T4 və T3  yoxlanması mütləqdir. Lazım gəldikdə qanda anticisimciklərin müayinəsi də istənilə bilər. Zəhərli zob zamanı istifadə olunan instrumental müayinə metodlarından ən geniş yaılanı ultrasəs müayinəsidir ki, bu da qalxanvari  vəzinin üzvi dəyişiklikləri haqda məlumat vermiş olur. Daha sonra toksikliyin Qreyvs ilə əlaqəsi olub-olmadığını sinsitiqrafiya ilə dəqiqləşdirmək olar. Zəhərli zobun növləri Xəstəlik qalxanvari vəzinin ölçülərindən asılı olmayaraq gedişinin ağırlığından asılı olaraq 3 qrupa bölünür.  – Yüngül forma – Pasientin şikayətləri əsasən, nevrotik xarakterdədir. Ürək ritmi pozumayıb, ürək vurğularının sayı 1 dəqiqədə 100 vurğunu keçmir.  – Orta ağır forma – ayda 8-10 kq çəkinin itirilməsi, Ürək vurğularının sayı 1 dəqiqədə 100-110 vurğu olması.  – Ağır forma – Həddindən artıq çəkinin itirilməsi (üzülməyə qədər), ürək, mədə-bağırsaq sistemi, qaraciyər, böyrək funksiyalarının pozulması olur. Zəhərli zobun müalicəsi  – Dərman müalicəsi (antireoid preparatlarla) Bu zaman tirozol, metimazol, propiltiourasil preparatlarından istifadə olunur). Bu preparatlat qalxanvari vəzi toxumasında toplanaraq tiroid hormonlarının ifrazını basqılayır.  – Radioaktiv yodla müalicə (dərman preparatları kömək etmədiyi hallarda, yaşlı pasientlərdə istifadə olunur. Effektiv müalicə metodu sayılır.)  – Cərrahi müalicə (bu metoddan öncə də adətən dərman müalicəsi ilə yüngül yaxşılaşma əldə olunmalıdır). Zəhərli zobun profilaktikası Ağır tireotoksik vəziyyətdən qaçmaq üçün, qalxanvari vəzin ölçüləri böyümüş. Ancaq funksiyası dəyişilməmiş  pasientlərin tez-tez instrumental və hormonal müayinələrdən keçirilməsi mütləqdir. Həkim tərəfindən vaxtında və düzgün qoyulmuş diaqnoz və buna müvafiq aparılan müalicə, pasientləri müxtəlif orqan və toxumalarda geri dönməz dəyişikliklərin yaranmasından qoruyur. Mövzu ilə bağlı video:   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır.

Paylaşıldı: 04.05.2018

piylənmə nədir səbəbləri

Piylənmə

Piylənmə nədir? Piylənmə – mübadilə proseslərinin pozulması nəticəsində orqanizmdə piyin dərialtı toxumada və digər toxumalarda toplanması və bədənin kütləsinin artmasıdır. Piylənmənin əlamətləri Piylənmənin əsas əlamətləri – bədən kütləsinin artıqlığı və bununla əlaqədar yaranan diskomfortdur. Bədən kütləsini qiymətləndirmək üçün bədən kütləsinin indeksi (BKİ) müəyyənləşdirilir. Bunun üçün çəkini (kq) boyun hündürlüyünün kvadratına (m) bölürlər. Piylənmə diaqnozu BKİ 30 və ya bundan yuxarı olduqda qoyulur. BKİ 18.5-dən 25-dək olarsa, bədən kütləsi normal sayılır, 25-30 aralığında dəyişərsə, bu halda söhbət bədən kütləsinin artıqlığından gedir. Piylənmənin formaları Piylənməni alimentar-konstitusional, hipotalamik və endokrin piylənmə formalarına bölürlər. Alimentar-konstitusional piylənmə sistematik izafi qidalanma zamanı inkişaf edir və qismən irsi xarakter daşıyır. Bu tip piylənmə qida rejiminin pozulmasından və fiziki yüklənmənin kifayət qədər olmamasından yaranır. Hipotalamik piylənmə hipotalamik sistem funksiyalarının pozulmasının nəticəsidir. Endokrin piylənmə isə endokrin vəzilərin patologiyalarından (hipoterioz, hiperkortisizm, hipoqonadizm) irəli gəlir. Piylənmənin ən geniş yayılmış səbəbi qida davranışının pozuntusu və bunun nəticəsi olaraq, qidanin izafi miqdarda qəbul edilməsidir.    Əgər qida vasitəsilə orqanizmə daxil olan kalori gündəlik fiziki aktivlik vasitəsilə yandırılmırsa insan bədinini bu kaloriləri piy qatları şaklində özündə saxlayır. Piylənmənin inkişafına risk faktoru kimi azhərəkətli həyat tərzini, hormonal preparatların və ya antidepressantların qəbulunu, genetik faktoru, bəzi fizioloji vəziyyətləri (hamiləlik, laktasiya, klimaks) göstərmək olar. Bundan başqa, piylənmə bəzi xəstəliklərlə, məsələn, İsenko-Kuşinq və ya Prader-Villi sindromları ilə də əlaqədar ola bilər. Ağır artrit ümumi fiziki aktivliyin aşağı düşməsinə, bu isə öz növbəsində çəkinin artmasına və piylənmənin inkişaf etməsinə zəmin yaradır.     Piylənmənin diaqnostikası Piylənmənin diaqnostikası ümumi baxış və BKİ-nin müəyyənləşdirilməsi ilə aparılır. BKİ 30-35 arasında dəyişərsə birinci dərəcəli, 35-40 aralığında olarsa, ikinci dərəcəli, 40-50 arası dəyişərsə üçüncü dərəcəli, 50-dən yuxarı olarsa, dördüncü dərəcəli piylənmə diaqnozu qoyulur. Müxtəlif növ piylənmələrin differensiyasiyası üçün deksametazon testi və ya baş və onurğanın rentgenoloji müayinəsi təyin edilə bilər. Bundan başqa, piylənməsi olan pasiyentlərə qanda qlükozasının nəzarə alınması vacibdir, xüsusən onların susuzluq və ağız quruluğundan şikayətləri varsa. Göstərişlərə uyğun olaraq, qlükozaya tolerantlıq testi aparılır.   Piylənmənin müalicəsi Piylənmənin müalicəsinin başlıca məqsədi bədən kütləsinin aşağı salınmasıdır. Bunun üçün diyetaterapiya və yanaşı olaraq, fiziki və psixoterapevtik müalicə metodları təyin edilir. İştaha artıqlığı zamanı onu azldan xüsusi preparatlar təyin olunur. Dördüncü dərəcəli piylənmənin müalicəsində mədə həcminin kiçildilməsinə və ya bağırsaqlarda qida maddələrinin sovrulmasının aşağı salınmasına yönəldilmiş müxtəlif üsullu cərrahi müdaxilələr tövsiyə oluna bilər. Müasir dövrdə geniş yayılmış əməliyyatlar içərisində mədədaxili balonun yerləşdirilməsini və mədənin bandajlanmasını misal göstərmək olar. Mədənin şuntlanması əməliyyatlarına daha az hallarda rasr gəlinir. Piylənmənin ikincili endokrin formalarında əsas xəstəliyin müalicəsi aparılır.   Piylənmənin fəsadları Piylənmə hipertoniya xəstəliyi, 2-ci tip şəkərli diabet, metabolik sindrom, erektil disfunksiya, sonsuzluq, qaraciyər piylənməsi və bir çox başqa xəstəliklərin yaranması riskini artırır. Piylənmənin profilaktikası Piylənmənin profilaktikası üçün, xüsusən də irsi-konstitusional meyillilik varsa, balanslaşdırılmış və az kalorili diyetalara əməl etmək və fiziki aktivliyi artırmaq lazımdır.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. 

Paylaşıldı: 04.05.2018

uşaqlıq mioması nədir

Uşaqlıq mioması

Mioma (fibromioma) əzələ (əzələ və birləşdirici) toxumasından ibarət xoşxassəli şişdir. Bir çox qadınlar bu diaqnozun qoyulmasını eşidəndə panikaya düşür, “məndə şiş var deyə” təşviş keçirirlər. Amma ciddi narahatçılığa səbəb yoxdur. Əlbəttə, mioma xoşagələn bir şey deyil, lakin qorxulu “xərçəng” xəstəliyinə də heç bir aidiyyatı yoxdur.   Uşaqlıq mioması nədir? Uşaqlıq mioması uşqlıq hüceyrələrinin spontan olaraq bölünməsi nəticəsində yaranır. Bunun səbəbi hələ ki, sonadək məlum deyil, lakin fibromanın hormonlar tərəfindən stimullaşması və hər şeydən əvvəl estrogen sekresiyası ilə əlaqədar olması müəyyən edilmişdir. Başqa sözlə desək, estrogenlər miomanın böyüməsinə şərait yaradır, progesteron isə əksprosesə səbəb olur. Lakin bu, heç də o demək deyil ki, estrogen və progesteronun qanda normal balansı birmənalı olaraq miomanı istisna edir. Miomaya kifayət qədər geniş yayılmış xəstəlikdir, tibbi statistikaya görə, 30 yaşa qədər bütün qadınların 20%-də rast gəlinir. Bəzi hallarda uşaqlıq divarında müxtəlif ölçüdə bir yox, bir neçə düyün yaranır.          Beləliklə, xəstəliyin başlıca səbəbi hormonal pozulma, daha dəqiq desək, orqanizmdə qadın cinsi hormonlarının səviyyəsinin artmasıdır. Mioma gənc qızları və klimaks dövrünə qədəm qoymuş qadınları demək olar ki, heç vaxt narahat etmir. Amma 25-50 yaş arasında miomanın yaranma şansı çox yüksəkdir. Bunun ehtimalı hamiləlik və cinsi orqanların iltihabi proseslərində, həmçinin immunitet zəiflədikdə daha yuxarı olur.    Uşaqlıq miomasını yaradan səbəblər Miomanın yaranmasına bir çox səbəblər zəmin yarada bilər:  – İrsi meyillilik (ana və ya nənədə uşaqlıq miomasının olması);  – Menstrual tsiklla bağlı problemlər;  – Sonsuzluq və hamiləliyin pozulması;  – Maddələr mübadiləsinin pozulması (piylənmə, şəkərli diabet);  – Çoxsaylı abortlar;  – Bunlardan başqa, yaxınlarda alimlər müəyyənləşdiriblər ki, uşaqlıq mioması və stres arasında birbaşa əlaqə var.  Uşaqlıq miomasının əlamətləri və ağırlaşmaları Uşaqlıq miomasının gedişatı, adətən simtomsuz olur. Lakin bəzi əlamətlər var ki, onlar uşaqlıq miomasına dəlalət edir:  – Menstruasiya zamanı qanaxmanın həddindən artıq olması;  – Tsiklin pozulması;  – Qarının aşağı nahiyəsində və ya beldə ağrılar. Düzdür, miomadan şübhələnmədən illərlə yaşamaq olar, amma onun yaratdığı fəsadlar böyük narahatçılıqlar yaradır:  – Güclənmiş qanaxma anemiyaya səbəb ola bilər;  – Böyümüş şiş qonşu orqanları sıxa, nəticədə ağrı, sidiyə getmədə problem, qəbizlik yarana bilər. Əgər mioma uşaqlığın divarına tam bitişməyibsə, “ayaqcıqların” (şişin uşaqlığa birləşən nahiyəsi)  burulmasından ehtiyat etmək lazımdır, bu zaman şişin nekrozlaşması, iltihabı və ya cırılması mümkündür. Zahirən bu, qanaxma, qarında kəskin ağrılar və qızdırmanın qəfil qalxması ilə müşahidə edilə bilər. Miomanın daha bir ağırlaşması – hamiləliklə və doğuşla bağlı problemlərdir.             Uşaqlıq miomasının diaqnostika və müalicəsi Miomanın aşkara çıxarmaq üşün ən etibarlı üsul – ildə bir dəfə həkim-ginekoloqun müayinəsindən keçməkdir. Yaxşı mütəxəssis mioma düyününü əli ilə də müayinə edə bilir, lakin diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün USM vacibdir. Tərəddüd yaranarsa, laparoskopiya və histeroskopiya tələb oluna bilər.     Miomanın müalicəsi pasiyentin yaşı və onun planlarından asılıdır. Əgər miomanın ölçüləri uzun illər böyümürsə və qadın hamiləlik planlaşdırmırsa, bir çox həkimlər medikamentoz müalicə tətbiq edirlər. Hormonal preparatlar miomanın inkişaf etməsini zəiflədə, bəzi hallarda dayandıra bilər. Hamiləlik planlaşdıran gənc qadınlara həkimlər əməliyyat tövsiyə edirlər. Miomanın yüngül formalarında təkcə düyünlər kənarlaşdırılır, uşaqlıq demək olar ki, zədələnmir və gələcəkdə normal hamiləlik mümkündür. Əgər düyünlər çox böyük olarsa, bu, uşaqlığın tam çıxarılması ilə nəticələnə bilər.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. 

Paylaşıldı: 04.05.2018

beyin şişlərinin müasir müalicə prinsipləri

Beyin şişlərinin müasir müalicə prinsipləri

Baş beyin şişlərinin müasir müalicə prinsipləri Baş beyin şişlərinin müalicəsi həm şişin ölçüsündən, yerləşmə yerindən, sayından, həm də xəstənin yaşından, ümumi vəziyyətindən və yanaşı xəstəliklərinin olub-olmamasından asılı olaraq dəyişir. Bəzi şişlər sadəcə müşahidəyə alındığı halda, əksər şişlər radikal əməliyyatla müalicə olunur. Aşağıda baş beyin şişlərinə müasir yanaşma prinsipləri sadalanmışdır. Baş beyin şişlərində müşahidə Əgər baş beyin şişi tək, kiçik ölçülü, xoş xassəlidirsə və xəstədə klinik əlamət yoxdursa, o zaman  xəstələr müşahidəyə alınır. Xəstələrə hər hansı müalicə tədbiq etmədən, 3-6 aylıq fasilələrlə kontrol müayinələrə çağırlırlar. Əgər zamanla şişin ölçüsü böyüyərsə və ya xəstədə ələmətlər üzə çıxarsa, o zaman xəstəyə lazımi məlumatlar verilərək uyğun müalicə tədbiq edilir. Baş beyin şişlərinin dərman müalicəsi Dərman müalicəsi adətən beyin şişlərinə bağlı əlamətləri azaltmaq və ya aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur. Buna baxmayaraq,  prolaktinoma kimi bəzi şişlərin müalicəsi sadəcə dərmanla aparıla bilər. Beyin şişlərində ən çox aşağıdakı dərman qrupları istifadə olunur:  – Qıcolma əleyhi (anti-epileptik) dərmanlar – baş beyin şişlərinə bağlı qıcolma tutmalarının müalicə və profilaktikasında geniş istifadə olunur.  – Ödem əleyhi dərmanlar – baş beyin şişlərinə bağlı əmələ gələn beyin ödemini (şişməsini) aradan qaldırmaq məqsədi ilə təyin edilir.  – Ağrı kəsici dərmanlar – şişə bağlı baş ağrıları zamanı təyin edilir.  – Hormonla müalicə – bəzi beyin şişlərində (hipofiz adenoması, kraniofarengioma) orqanizmdə ifraz olunan hormonların miqdarı azaldığına görə dəstək hormon müalicəsinə ehtiyac olur.  – Digər dərmanlar – prolaktinoma kimi bəzi hipofiz adenomaları  sadəcə dərmanlarla tamamən müalicə edilə bilər. Buna görə də bu şişlər aşkarlandıqda ilk növbədə dərmanla müalicəyə başlanmalıdır. Baş beyin şişlərinin cərrahi müalicəsi: Cərrahi müalicə ən effektli müalicə olmaqla yanaşı, əksər baş beyin şişlərinin də əsas müalicə üsuludur. Cərrahi əməliyyatın üstünlüyü, şişlərin tam və ya tama yaxın çıxarılması və bununla da beyin sıxılmasının aradan qaldırılması, həmçinin çıxarılan şiş nümunələrinin patohistoloji dəyərləndiriməsi ilə şişlərin növünü və dərəcəsini təyin etməkdir. Baş beyin şişlərinin müalicəsində tədbiq olunan əsas cərrahi əməliyyat növləri aşağıdakılardır: Biopsiya – adətən beyinə geniş yayılmış və ya beynin çox önəmli yerlərinə sirayət eləmiş şişlər tam çıxarıla bilmədiyinə görə, kəllə sümüklərində açılan kiçik bir dəlikdən girilərək şiş toxumasından kiçik parçalar alınır və pato-histoloji dəyərləndirməyə (əkimə) göndərilir. Gələn cavaba görə də şişə şüa terapiyası və ya kimyəvi terapiya tədbiq olunur. Kraniotomiya – əksər şişlər bu üsulla əməliyyat edilir. Kraniotomiya- kəllə sümüklərinin kəsilməsi deməkdir. Əməliyyatda xüsusi alətlərin (kraniotom) köməyi ilə kəllə sümükləri qaldırılaraq, beyin zarı açılır və beyinə girilərək  şişlər çıxarılır. Əməliyyatın sonunda isə kəsilmiş sümüklər yerinə bərkidilir. Endoskopik əməliyyatlar – xüsusi işıqlandırma və kamera ilə təchiz olunmuş alətlərlə kəllə sümükləri açılmadan (kraniotomiya etmədən) edilən əməliyyatlardır. Bu əməliyyatlar zamanı endoskopik alətlərlə burundan girilərək kəllə əsasında yerləşən şişlər (hipofiz adenomaları, kraniofarengioma, kordoma və s.) çıxarılır. Baş beyin şişlərinin radioterapiyası Radioterapiya və ya şüa terapiyası, yüksək enerjili rentgen şüalarından istifadə edilərək  şiş hüceyrələrinin  zədələnməsi və bunun hesabına şişin böyüməsinin qarşısının alınması, hətta şişin kiçildilməsi prinsipinə əsaslanan müalicə üsuludur. Əməliyyatla tam çıxarıla bilməyən və ya əməliyyat etmək mümkün olmayan şişlərin müalicəsində istifadə olunur. Şüa terapiyasının bir neçə növü mövcudd: Standart xarici şüa radioterapiyası – şişə kiçik dozalarda və təkrar seanslarla şüa verilir, bunula da  beyinə az zədə verməklə şişin maksimum şüalanmasına çalışılır. Proton şüa müalicəsi – xüsusi radioaktivliyə malik olan protonlardan istifadə edilərək şiş toxuması şüalandırılır. Stereotaktik radiocərrahiyyə – Qamma Bıçaq (Gamma Knife), Siber Bıçaq (Cyber Knife) və Novalis kimi növləri mövcuddur. Xüsusi çərçivədən istifadə edilərək eyni anda müxtəlif nöqtələrdən şişin mərkəzinə şüa göndərilir ki, bununla da beyinə az zərər verməklə şişin mərkəzində yüksək doza əldə edilmiş olur. Yuxarıda sadalanan radioterapiya növlərinin hər hansı birinin digərindən üstünlüyünü göstərən hər hansı tədqiqat mövcud deyil. Hər bir üsulun özünəməxsus müsbət və mənfi tərəfləri mövcuddur.  Ona görə də bu üsullardan hər hansı biri seçilərkən hər bir xəstə  fərdi olaraq dəyərləndirilir. Baş beyin şişlərinin kimyəvi terapiyası Kimyəvi terapiya – şişlərin xüsusi dərman maddələri ilə müalicəsi deməkdir. Kimyəvi terapiya- şişin növündən və mərhələsindən asılı olaraq şişi tamamən müalicə etmək, yayılmasının qarşısını almaq, şişin böyüməsini yavaşlatmaq və bədənin fərqli yerlərinə yayılmış şiş hüceyrələrini yox eləmək üçün istifadə olunur. Bu dərmanları xəstələr ya ağızdan qəbul edir ya da damardan vurulur. Bəzi hallarda kimyəvi müalicə tək başına verilir, əksər hallarda isə əməliyyat və şüa terapiyası ilə eyni anda və ya onlardan sonra tədbiq olunur. Kimyəvi terapiya zamanı müalicənin effektini artırmaq üçün adətən bir neçə dərman maddələri kombinasiya halında verilir. İstifadə olunan bu dərmanlar beyin şişləri ilə yanaşı bədənin başqa yerlərində normal hüceyrələrə də təsir edirlər ki, bunun nəticəsində də dərmana bağlı əlavə təsirlər (bulantı-qusma, immunitetin zəfləməsi, qanazlığı, saç tökülməsi və s.) üzə çıxır.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. 

Paylaşıldı: 03.05.2018

kişi sonsuzluğu faktorları və səbəbləri

Kişi sonsuzluğu faktorları

Kişi sonsuzluğu haqda ümumi məlumat Kişi sonsuzluğu bir yenilik deyil, baxmayaraq ki, əvvəllər hesab olunurdu ki, sonsuzluqdan yalnız qadınlar əziyyət çəkə bilərlər. Kişi sonsuzluğu ayrı-ayrı səbəblərdən, genetik xəstəliklər də daxil olmaqla, müxtəlif xəstəliklərdən yarana bilər. Sonsuzluğun bir çox növlərini müalicə etmək olsa da, bəzi hallarda ekstrakorporal mayalandırma (EKM), yəni süni mayalandırma tətbiq olunur. Əgər sonsuzluq heç cürə müalicə olunmursa, həkim donorluq təyin edə bilər.   İstənilən halda, kişi sonsuzluğunun qarşısını almaq üçün mütəmadi həkim nəzarətində olmaq vacibdir. Belə olan təqdirdə, müxtəlif xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkar etməyə şərait yaranacaq ki, onların bu mərhələdə müalicəsi daha asan olacaq. Əksər hallarda çox da baha olmayan preparatlardan istifadə etməklə və ya cərrahi müdaxilədən sonra problemli tezliklə həll etmək mümkündür.      Amma istənilən halda, sonsuzluq əlamətləri özünü göstərərsə, yüksək ixtisaslı mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır ki, həkim dəqiq diaqnoz qoya və müalicə apara bilsin.   Kişi sonsuzluğunun səbəbləri Kişi sonsuzluğu bir sıra səbəblərdən yarana bilər. Buraya aiddir:  – Əvvəllər keçirilmiş infeksion – iltihabi xəstəliklər,məsələn, uretrit, prostatit, xlamidioz, göbələk xəstəlikləri və s. Bu xəstəliklərin xroniki forması, uzun müddət müalicənin aparılmaması xüsusilə təhlükəlidir.  – Kişi cinsiyyət orqanında özünü göstərən anadangəlmə anomaliyalar.  – 60 % hallarda kişi sonsuzluğu damar genişlənməsi, yəni varikosel nəticəsində yaranır.  – Toxumçıxarıcı axarın keçilməzliyi, hansı ki, bunun nəticəsində spermanın uretraya daxil olması mümkün olmur. Buna səbəb iltihabi xəstəliklər ola bilər ki, bu da uzun müddətli ilkin müayinə, bəzən cərrahi müdaxilə tələb edir.  – Sistem xəstəliklər, məsələn, vərəm, böyrək çatışmazlığı, şəkərli diabet və s.  – Autoimmun spermatogenez.  – Qeyri-müəyyən genezin mövcudluğu (təqribən 5% hallarda rast gəlinir).  – Professional zərərlər, məsələn isti sexlərdə çalışma. Kişi sonsuzluğunun növləri Kişi sonsuzluğunun məhz hansı səbəbdən yaranmasının böyük rolu var. Mütəxəssislər sonsuzluğun bir neçə formasını müəyyənləşdiriblər:  – Genetik;  – Obturasion forma;  – Sekretor forma;  – İmmun sonsuzluq;  – İkincili sonsuzluq.   Kişi sonsuzluğunun müalicəsi Konservativ müalicə Kişilərdə sonsuzluğun müalicəsi müxtəlif yollarla aparıla bilər. Burada vəziyyətin nədən yarandığının böyük rolu var. Adətən tam tibbi müayinədən sonra müvafiq müalicə, EKM proseduru və ya donor spermasında istifadə təyin olunur. Müalicə prosesinə aiddir:  – Konservativ ənənəvi müalicə;  – Köməkçi vasitə kimi sanator-kurort müalicəsi;  – Ciddi təyinat üzrə cərrahi müalicə;  – Müasir reproduktiv texnologiyalar. İmmunoloji pozuntu zamanı kişi sonsuzluğu faktoru konservativ metodla müalicə edilir. Bu metodlar hormonal,sekretor pozuntularda çox münasibdir. Müalicə prosesi belə gedir: hormonal preparatlar, immuntənzimləyici vasitələr, spermatogenez prosesi stimulyatorları təyin edilir. Bəzi həkimlər müayinədən sonra antiestrogenlər istifadə edə bilərlər ki, kişinin orqanizmindəki testosteron və qonadotrop hormonların səviyyəsi artırılsın. Həmçinin, özündə mikroelementlər birləşdirən vitamin kompleksləri təyin edilə bilər. Elə prepaparatlar da var ki, tərkibi kişi orqanizmi üçün vacib olan elementlərlə zəngindir və onların tətbiqi öz müsbət təsirini göstərir. Bundan başqa, qeyri-ənənəvi müalicə üsulları, məsələn, hidroterapiya təyin oluna bilər. Lakin onların tətbiqi digər müalicə metodları ilə kompleks şəkildə aparılmalıdır. Bu müalicələri yalnız həkim təyin edir və özünümüalicəyə qətiyyən yol vermək olmaz. Əks halda, vəziyyət daha da ağırlaşa bilər.        Cərahi müalicə Cərrahi müalicə varikosel və ya digər ciddi xəstəliklər zamanı aparılır. Varikosel praktik olaraq yalnız cərrahi yolla müalicə edilir, əməliyyat zamanı varikoz kənarlaşdırılır. Bundan sonra hər iki və ya bir yumurtanın qan dövranı yaxşılaşır, nəticədə cinsi həyat qaydasına düşür, qadın yumurtacığının mayalanması mümkün olur. Varikosel zamanı kişi sonsuzluğu o zaman uğurla müalicə olunur ki, cərrahi müdaxilə vaxtında, yəni yumurtaların və ya bir yumurtanın atrofiyası başlamamış edilsin. Cərrahi müdaxilə ilə, həmçinin, digər patologiyaları da aradan qaldırmaq mümkündür.        EKM proseduru Sonsuzluq müalicəyə tabe olmadıqda həkim ekstrakorporal mayalandırma (EKM) proseduru təyin edə bilər. Belə əməliyyata aşagıdakılar göstərişdir:  – Azoospermiya, yəni eyakulyantda spermatozoidlərin tam və ya hissəvi olmaması  – Kişilərdə immunuloji sonsuzluq EKM inseminasiya ilə yanaşı təyin edilir ki, bu prosedur kifayət qədər effektlidir. Əksər hallarda spermatozoidlərin həyat qabiliyyəti bərpa olunur.     © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. 

Paylaşıldı: 03.05.2018

göz allergiyası nədir və səbəbləri

Göz allergiyası

Havada olan hissəciklər asanlıqla göz səthi ilə təmasa girərək, allergik reaksiyalara səbəb ola bilər. Göz allergiyasının səbəbləri Demək olar ki, hər kəs həyatında heç olmasa bir dəfə də olsa, allergik reaksiyalarla üzləşib. Allergiya – orqanizmin hər hansı maddəyə qarşı yüksək həssaslığıdır. Müasir həyatımızda allergik xəstəliklər o qədər geniş yayılıb ki, onları haqlı olaraq sivilizasiyanın xəstəlikləri adlandırmaq mümkündür.   Allergiya istənilən bir şeydən – qida, kosmetika, məişət kimyası, ev heyvavanları və s. yarana bilər. Bu maddələr allergenlər adlanır. Bu və ya digər insanın hər hansı maddəyə olan hiperhəssaslığının dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin fərdin allergik xəstəliklərə anadan gəlmə meyilliliyi və uzun müddət ərzində orqanizmdə yığılan allergenlərin allergik təsirindən danışmaq olar.    Allergiya nəyə görə gözlərə ziyan vurur? Gözlər anotomik və fizioloji xüsusiyyətləri baxımdan müxtəlif allergenlərə qarşı həssasdır. Allergenlərin böyük hissəsi havada olduğundan onlar gözlərin səthi və burunla asanlıqla təmasa girir. Bu cür allergenlərə toz, bitki tozcuqları, ev heyvanlarının tüklərini, havada uçan kimyəvi maddələri misal göstərmək olar. Göz allergiya reaksiyaları orqanizmə başqa yolla, məsələn qida və ya dərman preparatları vasitəsi ilə daxil olan allergenlər tərəfindən də yarana bilər. Əksər hallarda allergik reaksiyalar maddələrin bilavasitə göz qapağı və ya gözün səthi ilə təmasından ortaya çıxır. Buraya kosmetik vasitələri, göz damcıları və maz şəklində olan dərman preparatlarını aid etmək olar.   Göz allergik xəstəliklərinin növləri Gözlərin allergik reaksiya formaları kifayət qədər müxtəlifdir. Buraya göz qapaqlarının zədələnməsindən başlamış, toksiko-allergik keratitlər, uveitlər və hətta göz sinirinin zədələnməsini aid etmək olar. Allergik reaksiyalar arasında ən çox rast gəlinəni göz qapaqlarının allergik dermatiti və müxtəlif növ konyunktivitlərdir. Göz qapaqlarının allergik dermatiti bir qayda olaraq, kosmetik vasitələr və dərman preparatlarının istifadəsindən yaranır. Əlamətləri üz dərisinin al-qırmızı rəng alması, şişməsi, köpəşmə şəklində səpgilərin əmələ gəlməsidir. Bütün bunlar qaşınma və yanma hissi ilə müşayiət oluna bilər. Allergik konyunktivit kəskin və xroniki ola bilər. Hər iki halda gözlərin müxtəlif səviyyədə qızarması, yaşarması, sapşəkilli selikli maddənin ayrılması müşahidə edilə bilər. Kəskin allergik konyunktivitin əlaməti isə konyektivanın hemozudur. Bu zaman göz qişasında “şüşəyəbənzər” pərdə yaranır. Pollinoz konyunktivitləri müxtəlif bitkilərin tozcuqları yaradır, ona görə də kəskinləşməsi daha çox mövsümi xarakter daşıyır, yəni otların, çiçəklərin, ağac və s. çiçəklənməsi dövrünə təsadüf edir. Allergik konyunktivitin simtomları ilə yanaşı, kliniki təzahürü özünü burun axması, asqırma, dəri səpgiləri, tənəffüsün ağırlaşması (allergik bronxial astma) ilə göstərə bilər. Bahar konyunktiviti və ya keratokonyunktivit (buna bahar katarı da deyilir) mövsümi xəstəlik olub, ilin isti aylarında kəskinləşir. Hesab olunur ki, xəstəliyə səbəb ultrabənövşəyi şüalara qarşı, yəni günəş işığına olan fərdi hiperaktivlikdir. Lakin təkanverici mexanizm kimi bəzi bitkilərin allergenləri də göstərilir. Bu xəstəlikdən yalnız uşaqlar, daha çox oğlanlar əziyyət çəkirlər. Onları gözlərdə göynəmə, işiqdan qorxu, göz yaşarması, seliyin ayrılması incidir. Kontakt linza istifadəçilərini linzaların materialına və ya linzaları saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş məhlula allergik reaksiyası ola bilər. Uçan kimyəvi maddələr, məsələn, saç lakı, dezodorant və digər aerozollar asanlıqla linzaların səthinə düşərək allergik konyunktivit yarada bilər.   Göz allergiyasının diaqnostikası Gözlərin allergik zədələnməsinin diaqnozu spesifik klinik mənzərəyə, həmçinin dəqiq anamnez göstəricilərinə əsaslanır – simptomların ilin hansı dövründə yaranması, nədən sonra yaranması, ev heyvanlarının olub-olmaması və s. Allergik reaksiyanı qanda eozinofillərin miqdarını müəyyənləşdirməklə təsdiq etmək olar. Bu məqsədlə, həmçinin ümumi İgE-nin və kation eozinofil zülalının konsentrasiyasının təyin edilməsindən istifadə olunur. Konkret allergen növünü müəyyən etmək üçün dəri probları da aparılır. Göz allergiyasının müalicəsi Əgər allergik reaksiya yaradan maddə məlumdursa, ən yaxşı müalicə üsulu allergenin aradan qaldırılması və onunla təmasın profilaktikasıdır. Allergiyanın simptomlarının aradan qaldırılması üçün yerli və sistem terapiya təyin olunur. Onu da bilmək vacibdir ki, istənilən preparatın özünəməxsus xüsusiyyəti, o cümlədən yan təsirləri var. Ona görə də mütəxəssis müalicəni müayinədən və diaqnozun təsdiq olunmasından sonra təyin edir.   Allergik reaksiyaların azaldılması və aradan qaldırılması üçün əsasən, histamin reseptorları blokatorlarından və membran stabilizatorlarından  tosqun hüceyrə membran stabilizatorlarından istifadə edilir. Bu preparatlar həm göz damcıları, həm də daxilə qəbul etmək üçün dərman şəklində olur.    Həmçinin, kortikosteroid, iltihab əleyhinə qeyri-steroid vasitələr təyin edilə bilər - onlar iltihabı müalicə edir, şişləri azaldır. Maz və damcı şəklində olan kortikosteroidlər bir qayda olaraq, xroniki proseslərdə əlavə terapiya kimi təyin edilir. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, kortikosteroid preparatlar bir sıra yan təsirlərə malikdir: gözdaxili təzyiq, yerli immunitetin düşməsi və s. İltihab əleyhinə qeyri-steroid vasitələr ağır konyunktivitlərin, uveitlərin, bahar keratokonyunktivitlərinin kompleks müalicəsində tətbiq olunur. Damar daraldıcı preparatlar qısa müddətlik də olsa, şişləri, gözlərin qızartısını azaldır,  lakin alleregik konyunktivitin əsas müalicəsi hesab edilmir. Kontakt linza istifadəçiləri konyunktivit və digər ciddi xəstəliklərin profilaktikası məqsədilə linzaları istifadə və onlara qulluq qaydalarına ciddi əməl etməli və vaxtaşırı oftalmoloqun qəbuluna gəlməlidirlər.   © Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır. 

Paylaşıldı: 03.05.2018

Spinner